Het Nieuwe Verbond

Er zijn een aantal principiële regels van Bijbeluitleg die, vooral bij dit toch wel gecompliceerde thema, in acht moeten worden genomen.

Allereerst de profetieën die vanuit het OT worden gebruikt als uitgangspunt.

Wij doelen op Ezechiël 36:22-32; Jeremia 31:31-34; Joël 2:28-32, en ook Amos 9:11-12, aangezien het argument van Handelingen 15:13-18 op die profetie is gebaseerd.

Al die profetische aankondigingen zijn gegeven binnen een Eindtijdsetting.

Dit is een eerste omstandigheid waarmee grondig rekening moet worden gehouden om niet van meet af aan de fout in te gaan.

Voor deze profetieën geldt het principe dat zij een toepassing hebben vanaf de Eerste eeuw in de Christelijke gemeente. Geen definitieve vervulling dus, maar een toepassing.

Waarop berust dit beginsel? Voornamelijk op twee punten, t.w.:

1. Aangezien zij Messiaans van karakter zijn, zijn zij toepasbaar in het Messiaanse tijdperk dat met de eerste komst van Yeshua (Jezus) een aanvang nam.

2. Omdat door Jezus bij die eerste aanwezigheid de losprijs werd betaald. Aangezien het bloed werd gestort waarop het Nieuw Verbond berust, was het vanaf die tijd mogelijk om de effectieve kracht van dat bloed, of de voordelen ervan, op de gelovigen in Messias Jezus toe te passen,wat dan ook vanaf de Pinksterdag met de uitstorting van de geest begon plaats te vinden.

Voordat we op de eschatologische [d.i. de leer betreffende de laatste dingen] aard van bedoelde profetieën ingaan, willen we eerst op deze twee punten wat uitweiden:

Ad 1

Hoewel het Messiaanse tijdperk in de Eerste eeuw begon, werd het geleidelijk duidelijk dat de gezegende kenmerken ervan een voorlopig karakter hadden.

Uit het probleem waarmee Johannes de Doper in dit opzicht worstelde, kunnen wij enkele dingen leren. Vanuit de gevangenis regelde hij het volgende:

En de leerlingen van Johannes berichtten hem over al deze dingen. En Johannes riep een tweetal van zijn discipelen tot zich en zond hen naar de Heer, zeggend: Zijt gij de Komende, of hebben wij een ander te verwachten? Toen nu de mannen bij hem waren gekomen, zeiden zij: Johannes de Doper heeft ons naar u toe gezonden, zeggend: Zijt gij de Komende, of hebben wij een ander te verwachten? In dat uur genas hij velen van kwalen en plagen en goddeloze geesten, en vele blinden begunstigde hij met zien. En in antwoord zei hij tot hen: Gaat heen, bericht Johannes de dingen die jullie gezien en gehoord hebben: blinden zien weer, lammen lopen [weer] rond, melaatsen worden gereinigd en doven horen; doden worden opgewekt, aan armen worden goede tijdingen verkondigd. En gelukkig is degene als hij aan mij geen aanstoot neemt!

In het kader van een eerste toepassing van de Elia-profetie uit Maleachi, had Johannes Jezus als de Messias bij Israël geïntroduceerd (Ml 4:5-6).

Maar, zoals veel andere Joden, vroeg ook hij zich af of men wel op het type Messias had gewacht waarin Jezus zich profileerde. Johannes had grootsere dingen verwacht bij de intrede van het Messiastijdperk en zeker niet dat het voor de aankondiger van de Messias op de gevangenis zou uitdraaien!

En hoewel uit het antwoord dat Jezus aan hem liet overbrengen, wel degelijk de bewijzen van diens Messianiteit konden worden afgeleid, bleken de wonderen waarvan hij melding maakte alle van voorlopige aard te zijn en bovendien niet algemeen, eerder incidenteel: Alle personen die van een of andere kwaal of ziekte waren genezen, werden toch oud en overleden na verloop van tijd. 

Ook de zoon van de weduwe, de eerste van wie tot dan toe wordt vermeld dat Jezus hem opwekte, had het eeuwige leven niet (Lk 7:11-17).

En voor alles: Waarom nam Jezus niet plaats op de troon van David? De Romeinen bleven gewoon aan de macht, zelfs in het land van de Messias! Ogenschijnlijk kwam met deze Messias niet de verlossing voor Israël.

Moeilijk kon Johannes weten dat de heerlijkheden die bij de Messias behoorden, pas bij een tweede komst en de daarop volgende paroesie openbaar zouden worden; zoals naderhand in 1Pt 1:10, 11 aan het licht begon te komen: 

Betreffende welke redding profeten hebben uitgezocht en uitgevorst, die over de voor jullie [bestemde] genade profeteerden, terwijl zij onderzochten op welke of wat voor tijd de geest van [de] Messias in hen doelde, tevoren getuigend van het lijden voor[de] Messias en van de heerlijkheden daarna.

Eerst dus het lijden, en pas héél veel later, zoals we nu weten, de heerlijkheden. Precies zoals ook de auteur van de Hebreeënbrief impliceert in Hb 9:25-28

Ook niet opdat hij zichzelf dikwijls [ten offer] zou opdragen, zoals de hogepriester jaarlijks binnengaat in de meest heilige plaats met vreemd bloed; anders moest hij dikwijls lijden sinds [de] grondlegging der wereld. Maar nu is hij eens voor altijd, bij de voleinding der eeuwen, openbaar gemaakt voor terzijdestelling van de zonde door zijn slachtoffer.

En voor zover het voor de mensen is weggelegd eens voor altijd te sterven maar daarna een beoordeling, zo zal ook de Messias, die eens voor altijd [ten offer] werd opgedragen om de zonden van velen op zich te nemen, de tweede keer zonder zonde gezien worden tot redding voor hen die hem vurig verwachten.

De ware redding komt pas in beeld [of wellicht beter geformuleerd: wordt voltooid] bij de wederkomst. Intussen zien zij die op de Messias hun hoop stellen vurig naar die tijd uit.

Maar hebben zij niet een nieuwe geboorte ervaren; zijn zij niet tot een nieuwe schepping gemaakt (Titus 3:4-7; 2Ko 5:17)?

Zeker, dat is allemaal waar en in dit opzicht zijn zij begonnen de effectieve kracht van het bloed van het verbond te proeven, maar alles in voorlopige zin (Mt 26:27, 28).

 

Waaruit blijkt dat? O.a. bij ons zelf. Wij zijn slechts nieuwe mensen bij de gratie van de inwoning van de geest. Ons menselijk organisme is nog steeds volledig Adamitisch; bijgevolg kunnen wij de strijd tussen vlees en geest alleen het hoofd bieden in de kracht van die geest (Gl 5:16-17, 24-25; Rm 8:9-12).

In dit opzicht blijkt de Romeinenbrief dus erg onthullend te zijn, want hoewel wij als leden van de Gemeente de adoptie ervaren (Rm 8:14-16), staan wij er momenteel in zeker opzicht niet anders voor dan de rest van de schepping:

Want wij weten dat de gehele schepping tot nu toe voortdurend tezamen zucht en tezamen in barensnood verkeert. Dat niet alleen, maar ook wij, die de eerstelingsgave van de geest hebben, ook wij zuchten in onszelf, terwijl wij vurig wachten op de aanneming als zonen, het verlost worden van ons lichaam door loskoop (Rm 8:22, 23).

De adoptieprocedure moet dus nog voltooid worden; de effecten van het bloed van het verbond zijn nu nog beperkt. Wél zijn we dankzij de inwonende geest in het bezit van het onderpand van wat er in de toekomst, bij de paroesie, komen zal. En uiteraard is dat een buitengewoon grote gunst (2Ko 1:22).

Ad 2

Tijdens Jezus’ laatste bijeenkomst met zijn leerlingen in de bovenzaal stelde hij het Avondmaal in.

Volgens Lukas (22:20) zou Jezus bij het rondgaan van de beker deze woorden hebben gesproken:

Deze beker is het Nieuwe Verbond in mijn bloed, dat ten behoeve van jullie vergoten zal worden.

Waar komen zijn woorden op neer? Hij maakt melding van het Nieuwe Verbond uit Jeremia 31 en verklaart dat de basis voor dat verbond mijn bloed zal zijn. Verder laat hij uitkomen dat dit bloed (ook) ten behoeve van hen vergoten zal worden, zoals de volgende middag ook gebeurde. 

Mt 26:28 laat uitkomen dat inderdaad velen meer begunstigd zullen worden met de effectieve kracht van dat bloed, met de woorden: dit betekent mijn ’bloed van het verbond’, dat ten behoeve van velen vergoten zal worden tot vergeving van zonden. 

Paulus beperkt zich in 1 Kor 11:25 tot slechts de verklaring: Deze beker betekent het nieuwe verbond in mijn bloed.

Hoe dan ook, Jezus spreekt er niet over dat hij dit Nieuwe Verbond nu ook met hen gaat sluiten.

Eerst enkele momenten later spreekt hij over het sluiten van een verbond met de overgebleven getrouwe apostelen, maar in dat verband brengt hij een heel andere regeling ter sprake (Lk 22:28-30): 

Maar jullie zijn degenen die voortdurend bij mij zijn gebleven in mijn beproevingen. En ik beschik jullie, gelijk mijn Vader mij beschikte, een koninkrijk; opdat jullie in mijn koninkrijk aan mijn tafel mogen eten en drinken, en op tronen mogen zitten, oordelend de twaalf stammen van Israël.

Wat gebeurt hier?

Jezus maakt melding van het feit dat zijn Vader hem persoonlijk een koninkrijk beschikte, een bestemming die al lang geleden in Psalm 110:4 was vastgelegd:

YHWH heeft gezworen en het zal hem niet berouwen: "Gij zijt priester voor altijd, naar de orde van Melchizedek".

Melchizedek, de koningpriester, was destijds koning van Salem (Gn 14:18).

Ivm Melchizedek en zijn profetische Tegenhanger, de Mashiach, zie:

Geschikt om volmaakte Hogepriester te zijn.

In zijn koninkrijk zal Jezus evenzo Koning-Priester zijn op grond van Gods eed aan hem. In dat priesterlijke koninkrijk betrekt Jezus op zijn beurt zijn Gemeentelijke Lichaam, van wie de getrouwe apostelen hier - in Lukas 22 - als de representanten dienen. Dat moge o.a. blijken uit een fragment van het gebed dat Jezus later op die avond tot de Vader zou richten:

 

Niet alleen betreffende dezen doe ik een verzoek, maar ook betreffende hen die door hun woord geloof in mij stellen, opdat zij allen één mogen zijn (Jh 17:20-21). 

Dit verzoek heeft zich door de eeuwen heen helemaal tot ons uitgestrekt: Op grond van het apostolische onderwijs is het ons, naast alle generaties die ons vooraf zijn gegaan, vergund geworden tot geloof te komen in de Messias. De Gemeente is gefundeerd op het getuigenis der apostelen.

Bijgevolg delen wij met de apostelen in hun geloof. Er is wat dat betreft sprake van eenheid.

In zijn beschikking van het koninkrijk betrekt Jezus daarom uiteindelijk zijn voltallige Bruidsgemeente. In zekere zin is het alsof een bruid uit een adellijke familie door huwelijk wordt verbonden aan een regerende monarch. Aldus geraakt zij in een positie waarin zij in zijn koninkrijksheerschappij deelt. 

Maar dit verklaart ook meteen waarom wij niet lezen dat Jezus met hen die avond het Nieuwe Verbond sloot, want voor dat Verbond geldt 

a. dat het niet met de Christelijke Gemeente wordt gesloten, maar met het Israël naar het vlees (1Ko 10:18), en wel als een hernieuwdhuwelijksverbond tussen YHWH en de Joodse gemeente; en

b. dat de tijd daarvoor pas aanbreekt in de dagen van de Eindtijd.

En met die verifieerbare feiten zijn we terug bij het profetische woord. 

In Jr 31:31-34 lezen we immers het volgende: 

Zie! Er komen dagen, verzekering van YHWH, dat ik met het huis van Israël en met het huis van Juda een Nieuw Verbond zal sluiten. Niet één gelijk het Verbond dat ik met hun voorvaders heb gesloten op de dag dat ik hen bij de hand vatte om hen uit het land Egypte te leiden, mijn Verbond dat zij verbroken hebben, terwijl ik hen als echtgenoot bezat.  

Maar dit is het Verbond dat ik na die dagen met het huis van Israël zal sluiten, luidt het woord van YHWH: Ik zal mijn wet in hun binnenste leggen, en die in hun hart schrijven. En ik zal hun tot God zijn en zíj zullen mij tot volk zijn. En zij zullen niet meer een ieder zijn naaste en een ieder zijn broeder leren, door te zeggen: Kent YHWH, want zij allen zullen mij kennen, van de kleinste tot de grootste onder hen, luidt het woord van YHWH. Want ik zal hun ongerechtigheid vergeven, en hun zonde zal ik niet meer gedenken.

Dat hier sprake is van Gods terugkeer tot zijn Israëlitische Vrouwgemeente, doordat hij zijn Verbond met hen vernieuwt, daarvan spreekt het gedeelte voor zich.

Een zekere bijbelgeleerde die het boek Jeremia zowel heeft vertaald als van commentaar voorzien, heeft dus helemaal gelijk als hij schrijft:

De partijen van het Verbond blijven dezelfde: YHWH en Israël; vroeger de vaderen, nu de afstammelingen. Het vroegere Verbond werd gesloten bij de Uittocht uit Egypte; het is het Verbond van de Sinaï. Dit volgt eveneens uit het feit dat het Nieuwe Verbond geschreven wordt in het hart, een zinspeling op het vroegere Verbond dat op stenen tafelen werd geschreven. In die dagen had YHWH zich over het volk ontfermd en het uit Egypte gevoerd. In zijn ondankbaarheid heeft het volk zich niet aan de gesloten overeenkomst gehouden (Hosea 11:1-2). 

Het Oude verbond werd dus gesloten bij de Sinaï, tijdens de Uittocht. Waar ligt dat tijdstip bij het Nieuwe Verbond? De hierboven geciteerde auteur verwees naar Israëls ontrouw zoals beschreven en afgebeeld in bijbelboek Hosea. En daar ook vinden we het antwoord op onze vraag: In de 'story' van Hosea en Gomer. Want daarin wordt op treffende wijze de historische gang van zaken verbeeld wat betreft de eeuwenlange verhouding tussen YHWH en zijn Vrouwgemeente Israël.

Na een aanvankelijke breuk met Gomer, een vrouw van hoererij, neemt Hosea op Gods aanwijzing die vrouw toch als echtgenote terug.

Zie vooral de gedeelten Hs 1:2, 10; 2:17-20 en 3:1-5.

Uit Hs 3:4-5 wordt ons duidelijk dat het herstel van de verhouding tussen YHWH Elohim en Israël pas gaat plaats vinden in de Eindtijd, wanneer David, hun koning door hen 'gezocht' zal worden, naast YHWH, hun God. 

Het is omdat de zonen van Israël vele dagen zonder koning en zonder vorst en zonder slachtoffer en zonder zuil en zonder efod en terafimzullen wonen. Daarna zullen de zonen van Israël terugkeren en stellig JHWH, hun God, en David, hun koning, zoeken; en zij zullen stellig sidderend tot JHWH en tot zijn goedheid komen, in het laatst der dagen. 

Dat pas in die tijd, in het laatst der dagen, Gods huwelijksverbond met de natie wordt vernieuwd, wordt ook gesuggereerd in Hs 2:19, 20

En ik wil u voor onbepaalde tijd aan mij verloven, en ik wil u aan mij verloven in rechtvaardigheid en in gerechtigheid en in liefderijke goedheid en in barmhartigheden. En ik wil u aan mij verloven in getrouwheid; en gij zult YHWH stellig kennen. 

Let, behalve op het gehanteerde taalgebruik dat zinspeelt op het gegeven dat YHWH zijn ontrouwe vrouw terugneemt, vooral ook op de zinsnede: En gij zult YHWH kennen. 

Voor velen zal het een verrassing zijn dat al - meer dan een eeuw vóór Jeremia - met die verklaring op één van de belangrijke condities van het Nieuwe Verbond werd gezinspeeld: Men zal YHWH kennen, van de geringste tot de grootste onder hen (Jr 31:34). 

Zie de studie >> Een historisch geval van huwelijksontrouw

 

Daarmee wordt het idee dat het Nieuwe Verbond gesloten zou zijn met de wedergeboren Israëlieten in 33 AD, absoluut weersproken. Die Joden keerden beslist niet terug in een herstelde huwelijksverhouding met God, maar gingen in plaats daarvan als eersten deel uitmaken van de Bruid, de Vrouw van het Lam, de Christelijke Vrouwgemeente! 

Wedergeboorte zal echter ook aan de orde zijn wanneer Israël in de Eindtijd in haar huwelijksverhouding tot YHWH, haar Elohim, zal worden hersteld!

Toen Mashiach Yeshua namelijk in een vroeg stadium van zijn bediening een gesprek had met een leraar van Israël – Nikodemus, die heimelijk in de nacht tot hem was gekomen - bleek ook bij hem het zwaartepunt te liggen op de geest van wedergeboorte, want vooral over de werking daarvan weidde hij uit (Jh 3:5-8), een punt dat ook geregeld terugkeert in de herstelprofetieën.

Zie ondermeer Ez 36:25-27, maar merk daarbij tevens op dat in dergelijke profetische aankondigen van herstel ook steevast de terugkeer uit de diaspora wordt betrokken (vers 28):

Ik zal rein water over op jullie sprenkelen, en jullie zullen rein worden. Van al jullie onreinheden en van al jullie afgoden zal ik jullie reinigen. Een nieuw hart en een nieuwe geest zal ik in jullie binnenste geven. Het hart van steen zal ik uit jullie lichaam wegnemen en ik zal jullie een hart van vlees geven. Mijn geest zal ik in jullie binnenste geven en maken dat jullie in mijn inzettingen wandelen en ijverig mijn verordeningen onderhouden. Jullie zullen wonen in het land dat ik jullie vaderen gegeven heb. Jullie zullen mij tot een volk zijn en ik zal jullie tot God zijn. 

Treffend in dit opzicht is ook het Schriftdeel Jr 32:37-41, waarin de hierboven reeds genoemde elementen worden teruggevonden: Terugkeer uit alle landen waarheen zij verstrooid waren; het sluiten van het Verbond en de werking van de geest in hun hart om hen tot nieuwe mensen, een ‘nieuwe schepping’ te maken:

Zie, ik ga hen bijeenbrengen uit al de landen waarheen ik hen in mijn toorn, in mijn grimmigheid en in grote verbolgenheid verdreven zal hebben, en ik zal hen terugbrengen naar deze plaats en hen onbezorgd doen wonen. Zij zullen mij tot een volk zijn, en ik zal hun tot God zijn.Ik zal hun één hart en één weg geven om mij te vrezen, alle dagen, hun ten goede, en hun kinderen na hen. Ik zal een eeuwig Verbond met hen sluiten, dat ik mij van achter hen niet zal afwenden, opdat ik hun goeddoe. En ik zal mijn vrees in hun hart geven, zodat zij niet van mij afwijken. Ik zal mij over hen verblijden en hun goeddoen. En ik zal hen in getrouwheid in dit land planten, met heel mijn hart en met heel mijn ziel. 

 In Jeremia staan deze profetieën gewoonlijk in een context van de (typologische) bevrijding uit de gevangenschap in Babel. Dit komt omdat het uiteindelijke herstel van de Joodse Vrouwgemeente evenzo met een bevrijding gepaard zal gaan, maar dan vanuit een geestelijke gevangenschap van een veel groter (gevallen) Babylon. Vandaar: Gaat uit van haar mijn volk, uit haar! 

Zie: Op 18:1-8.

Overigens is ook bij Jeremia zelf, zoals bij zijn aankondiging van het Nieuwe Verbond in Jr 31:31, de factor tijd te verifiëren. Hij leidt zich namelijk in met de woorden: Zie! Er komen dagen, is de uitspraak van YHWH.

Die frase komen we meer tegen in Jeremia als een aanduiding om ons te verplaatsen naar het Messiaanse tijdperk, in het bijzonder in de tijd van de wederkomst, wanneer de heerlijkheden aanbreken (1Pt 1:11).

Jr 23:5-8 is daarvan een goed voorbeeld:

Zie, er komen dagen, spreekt YHWH, dat ik voor David een rechtvaardige Spruit zal doen opstaan. Hij zal als koning regeren en verstandig handelen, hij zal recht en gerechtigheid doen op de aarde. In zijn dagen zal Juda verlost worden en Israël onbezorgd wonen. Dit zal zijn naam zijn waarmee men hem noemen zal:

YHWH ONZE GERECHTIGHEID.

Daarom zie, er komen dagen, spreekt YHWH, dat men niet meer zal zeggen: Zo waar YHWH leeft, die de Israëlieten geleid heeft uit het land Egypte, maar: Zo waar YHWH leeft, die het zaad van het huis van Israël geleid heeft en die het gebracht heeft uit het land in het Noorden en uit al de landen waarheen ik hen verdreven had: zij zullen wonen in hun eigen land.

Ook in de Ezechiël profetieën worden wij naar de eindtijd overgeplaatst. Let op bepaalde zinsneden die daarop duiden. Zie buiten Ez 36:22-28 als voorbeeld ook Ez 34:23-25. 

Ik zal over hen één Herder doen opstaan en die zal hen weiden: Mijn knecht David. Híj zal hen weiden en híj zal een herder voor hen zijn. En ik, YHWH, zal een God voor hen zijn, en mijn Knecht David zal vorst zijn in hun midden. Ik, YHWH, heb gesproken. Ik zal een Verbond van vrede met hen sluiten en de wilde dieren uit het land wegdoen. Zij zullen onbezorgd wonen in de wildernis en slapen in de wouden.

Als de vervulling voor het volk Israël komt, zal dat ook in hun geval er toe leiden dat zij tot nieuwe mensen worden gemaakt, dus tot een nieuwe schepping worden. Waarom is dat nodig?

Omdat zij, als het aardse deel van het Abrahamitische zaad, de zichtbare vertegenwoordigers zullen zijn van het Nieuwe Jeruzalem, in het bijzonder wat betreft de vervulling van de belofte en in uw zaad zullen alle natiën gezegend worden.

De positie die zij daarbij op aarde zullen gaan innemen, wordt o.a. profetisch aangegeven in zulke schriftdelen als Ex 19:6; Ps 45:16; Js 32:1; 61:6.

Kennelijk zal dat dan niet langer meer gebeuren in een voorlopige zin zoals in het geval van de christelijke gemeente. Het Nieuwe verbond is dan immers ten volle van kracht geworden en dus is de tijd gekomen om de effecten van het loskoopoffer zonder enige beperking toe te dienen.

Kortom, de leden van de Grote Schare - d.i. de getrouwe joodse Rest die door de Grote Verdrukking heengevoerd wordt - zullen als eersten door het Lam naar de bronnen van de wateren des levens van Op 7:17 geleid worden.

Zie het Studiedeel Op 7:9-17 dat nader uitweidt over de profetieën van herstel in Jesaja 49.

Als verdere profetische bewijsplaatsen voor dat komende herstel verwijzen wij ook naar Jr 30:1-9 en Dn 12:1, 10.

Bijzonder is het, om aan de hand van de bekende sleuteltekst Rm 11:25 te constateren, dat in die zelfde fase van Gods reddingsplan de Christelijke Gemeente haar bestemming ten volle bereikt; het tijdperk van het onderpand is dan voorbij:

En op deze wijze zal heel Israël worden gered, d.i. het Israël Gods zoals ze wordt vertegenwoordigd door de twee Gemeentes waarover het in de Bijbel voornamelijk gaat (Rm 11:26).  

Zie de studie van Romeinen 11.

-.-.-.-

De Tweede Korinthebrief - Hoofdstuk 2

1   εκρινα γαρ εμαυτω τουτο, το μη παλιν εν λυπη προς υμας ελθειν∙

Want dit besloot ik bij mijzelf om niet opnieuw in droefheid naar jullie toe te komen.

2   ει γαρ εγω λυπω υμας, και τις ο ευφραινων με ει μη ο λυπουμενος εξ εμου;

Want indien ik jullie bedroef, wie zal mij dan opvrolijken, behalve hij die door mij bedroefd wordt?

3   και εγραψα τουτο αυτο ινα μη ελθων λυπην σχω αφ ων εδει με χαιρειν, πεποιθως επι παντας υμας οτι η εμη χαρα παντων υμων εστιν.

En dat precies schreef ik jullie dat ik bij mijn komst geen droefheid zou hebben van de zijde van hen over wie ik mij moest verheugen, vertrouwen hebbend in jullie allen dat mijn vreugde ook die van jullie allen is.

4   εκ γαρ πολλης θλιψεως και συνοχης καρδιας εγραψα υμιν δια πολλων δακρυων, ουχ ινα λυπηθητε αλλα την αγαπην ινα γνωτε ην εχω περισσοτερως εις υμας.

Want uit veel verdrukking en beklemming des harten schreef ik jullie, onder veel tranen, niet opdat jullie bedroefd zouden worden, maar opdat jullie de liefde zouden kennen die ik bovenmatig voor jullie heb.

In de Inleiding hebben we al uitvoerig gesproken over het 'tussenbezoek' dat een niet gepland bezoek in droefheid betrof en de 'tranenbrief' die Paulus vervolgens na zijn terugkeer in Efeze aan de Korinthiërs schreef. De droefheid en de tranen werden veroorzaakt door een onrecht dat de apostel tijdens het tussenbezoek in Korinthe pijnlijk had ervaren. Met zijn Brief had hij een poging ondernomen om de gemeente er toe te bewegen initiatieven te nemen om het onrecht te herstellen.

Wij kunnen daarom begrijpen dat hij nu schrijft dat hij beslist niet van plan is om wederom in droefheid naar hen toe te komen. Hij wil niet blijven rondlopen met al de onaangename herinneringen aan het tussenbezoek en ook heeft hij geen enkele behoefte aan een nieuwe pijnlijke confrontatie, allemaal aanvullende redenen waarom hij een volgend bezoek voorlopig had uitgesteld.  Zo lang de precaire kwestie niet uit de weg was geruimd kon men elkaar alleen maar verder bedroeven, zonder door elkaar opgemonterd te worden!

De tranenbrief had hij dus ook vooral geschreven met het oog op een verbeterde situatie in de toekomst. Door hun in die brief zijn vaderlijke liefde te tonen wilde hij een basis leggen voor een goede sfeer bij zijn volgend bezoek. Hij deed dat bovendien in het volle vertrouwen dat ook zij naar een nieuwe vreugdevolle ontmoeting zouden uitzien. Intussen wil hij met deze Brief, de vierde, maar de Tweede canonieke, de basis leggen voor dat aangename volgend bezoek. Hoe? Door de moeilijke kwesties die tussen hen instonden niet pas dan bespreekbaar te maken maar ze nu reeds aan te snijden en ze daardoor bij voorbaat 'uit de wereld te helpen'.

5   Eι δε τις λελυπηκεν, ουκ εμε λελυπηκεν, αλλα απο μερους, ινα μη επιβαρω, παντας υμας.

Doch indien iemand droefheid veroorzaakt heeft, heeft hij niet mij bedroefd, maar in zekere zin – opdat ik [hem] niet bezwaar – jullie allen.

De Korinthiërs moeten precies begrepen hebben op welke persoon Paulus hier doelt, maar voor ons is dat absoluut niet helder. In ieder geval gaat het om een persoon die door zijn optreden droefheid had veroorzaakt, wellicht iemand die een hetze op gang had gebracht tegen Paulus’ autoriteit als apostel. Als die veronderstelling juist is kan men gemakkelijk inzien dat die man heel wat onrust en verdeeldheid te weeg moet hebben gebracht, inderdaad een bedroevende situatie.

Paulus spreekt over een zeker iemand; hij wil diens naam niet noemen. En wanneer hij schrijft dat bedoeld persoon niet hem bedroefde maar in zekere zin hen allen, zinspeelt hij waarschijnlijk op het feit dat de gemeente geen maatregelen tegen de opstandeling had getroffen, omdat men oordeelde dat de lastercampagne uitsluitend de apostel betrof en zijzelf er buiten stonden. Maar Paulus doet hun nu voelen dat de schande van zulk een handelen op heel de gemeente terugviel. In zekere zin hadden zij dat ook wel aangevoeld, maar niet in voldoende mate. Vóór de ontvangst van de 'tranenbrief' en het bezoek van Titus had de kwestie hun tamelijk onverschillig gelaten.

6   ικανον τω τοιουτω η επιτιμια αυτη η υπο των πλειονων,

Voor zo iemand is deze bestraffing door de meerderheid voldoende,

7   ωστε τουναντιον μαλλον υμας χαρισασθαι και παρακαλεσαι, μη πως τη περισσοτερα λυπη καταποθη ο τοιουτος.

zodat jullie [hem] daarentegen veeleer goedgunstig vergeven en vertroosten, opdat zo iemand niet op een of andere wijze door overmatige droefheid wordt overmand.

8   διο παρακαλω υμας κυρωσαι εις αυτον αγαπην∙

Daarom vermaan ik jullie liefde jegens hem te laten gelden.

Bij zijn terugkeer uit Korinthe en aankomst bij Paulus in Macedonië moet Titus hem verslag hebben gebracht over de uitwerking die de 'tranenbrief' op de broeders had gehad, maar ook van zijn eigen optreden in de gemeente. Blijkbaar had een en ander tot gevolg gehad dat er bestraffend tegen de opstandeling was opgetreden. In aanmerking nemend dat Paulus in zijn Eerste brief tot tweemaal toe ook lasteraars [of beschimpers; een λοιδορος] had vermeld onder degenen tegen wie in de gemeente rechterlijk moest worden opgetreden, is het aannemelijk dat de bestraffing excommunicatie inhield: Jullie roemen deugt niet. Weten jullie niet dat een weinig zuurdeeg de hele massa doorzuurt?... Jullie moeten niet in het gezelschap verkeren van iemand - ook al heet hij een broeder te zijn – die een ontuchtige of hebzuchtige of afgodendienaar of beschimper of dronkaard of een afperser [is]; ook niet met zulk een persoon te eten (1Ko 5:6, 11). Zie ook 1Ko 6:10.

Alweer via Titus had Paulus kennelijk ook het volgende vernomen:

a. De meerderheid der broeders had de getroffen disciplinaire maatregel ondersteund, wat niettemin impliceert dat er ook een minderheid was welke de juistheid ervan bestreed en die omstandigheid bleef zorgen baren, iets wat ook verder uit onze Brief kan worden opgemaakt.

b. De schuldige was tot inkeer gekomen. Hij had zijn fout ingezien en het onrecht hersteld. Op grond daarvan worden de Korinthiërs nu door de apostel vermaand de betrokken broeder goedgunstig te vergeven en te vertroosten, opdat zo iemand niet op een of andere wijze door overmatige droefheid wordt overmand. 

Terwijl de gemeente aanvankelijk laks had gehandeld om kordaat op te treden, neigde ze nu anderzijds tot traagheid om de overtreder te vergeven en te bemoedigen.

Letterlijk schrijft Paulus in vers 8 >> Daarom vermaan ik jullie liefde jegens hem te beslissen. De gemeente moet een positief besluit nemen en erkennen dat de tot inkeer gekomen broeder weer volgens de maatstaf die voor het Christendom kenmerkend is [de agapè] bejegend moet worden:alle dingen gelooft ze, alle dingen hoopt ze, alle dingen verduurt ze (1Ko 13:7).

9   εις τουτο γαρ και εγραψα ινα γνω την δοκιμην υμων, ει εις παντα υπηκοοι εστε.

Want ook om die reden schreef ik opdat ik jullie beproefdheid te weten zou komen, of jullie in alles gehoorzaam zijn.

De apostel verwijst weer naar de 'tranenbrief'. Die had hij ondermeer geschreven met als doel om hun beproefdheid te leren kennen. In de gegeven situatie hield de proef de uitdaging in of zij bereid waren het goddelijk gezag te aanvaarden dat hen via een door de Heer aangestelde apostel bereikte. Aangezien de meerderheid gunstig had gereageerd, maar er ook een minderheid was die geneigd was zich tegen hem te verzetten, was Paulus weer iets meer te weten gekomen over hun geestelijke toestand.

Wanneer wij onderkennen dat de 'tranenbrief' voornamelijk met het oog daarop door Paulus was geschreven, leidt een en ander terloops ook tot de conclusie dat het in deze kwestie zeker niet ging om de 'broeder' van 1Ko 5 die een bloedschennige verhouding onderhield met de vrouw van zijn vader, zoals door sommigen wordt geopperd.

Zoals we in dat hoofdstuk kunnen lezen had Paulus zelf de excommunicatie van die persoon bevolen; die beslissing hadden de Korinthiërs toen slechts enkel uit te voeren. Maar het oordeel over de schuldige op wie in deze Brief en de 'tranenbrief' wordt gedoeld, had Paulus aan de Korinthiërs zelf overgelaten, aangezien hij daarbij te persoonlijk betrokken was, maar ook, zo blijkt nu, omdat hij hun beproefdheid aan de weet had willen komen!

10  ω δε τι χαριζεσθε, καγω∙ και γαρ εγω ο κεχαρισμαι, ει τι κεχαρισμαι δι υμας εν προσωπω Xριστου,

Wie jullie dan goedgunstig iets vergeven, ook ik; want ook wat ik goedgunstig vergeven heb - indien ik iets goedgunstig vergeven heb – [was]wegens jullie voor het aangezicht van [de] Messias,

11  ινα μη πλεονεκτηθωμεν υπο του Σατανα, ου γαρ αυτου τα νοηματα αγνοουμεν.

opdat de Satan op ons geen voordeel zou behalen, want wij zijn niet onbekend met zijn bedoelingen.

In deze twee verzen krijgen we tenslotte de definitieve bevestiging dat het in de hele zaak ging om een persoonlijke aanval op het gezag van Paulus als apostel. Hij sluit zich bij voorbaat aan bij de beslissing die de Korinthiërs gaan nemen; ook hij schenkt de overtreder goedgunstig vergiffenis.

Want op de keper beschouwd gold de aanval niet hem, de persoon Paulus, maar veeleer zijn positie welke hij als apostel van Messias Jezus voor Godsaangezicht inneemt. De gemeente was door de daad van opstandig verzet dus eigenlijk meer getroffen dan hijzelf, zoals hij ook al in vers 5 te kennen had gegeven:  Indien iemand droefheid veroorzaakt heeft, heeft hij niet mij bedroefd, maar in zekere zin jullie allen.

Als Paulus dus al iets te vergeven had aan iemand geschiedde dat wegens de Korinthiërs, opdat zij zijn voorbeeld van vergevingsgezindheid zouden navolgen.

Maar er 'speelt' nog iets anders.

In zulke kwesties waarin er bestraffend tegen een lid van het Lichaam moet worden opgetreden is de Satan er altijd op uit misbruik te maken van de ontstane situatie. Hoe?

Allereerst door te trachten in de gemeente zelf verdeeldheid te zaaien zodat er een diepe kloof ontstaat tussen de voor- en tegenstanders van de tuchtmaatregel. In zo’n situatie is het vervolgens nog maar een kleine stap om Paulus’ gezag als apostel van Messias Jezus verder onderuit te halen door hem te beschuldigen van heerszucht en van een onbuigzame, onbarmhartige houding.

Vandaar dat hij ook zichzelf betrekt in zijn verwijzing naar de listige praktijken van de Duivel (Ef 6:12). Paulus spreekt in het meervoud: opdat de Satan op ons geen voordeel behaalt.

Maar in zulke gevallen van excommunicatie heeft de Satan nog andere, slechte oogmerken, namelijk ten aanzien van de christen tegen wie bestraffend moest worden opgetreden. Als de gemeente namelijk laks zou blijven om diens oprechte houding van inkeer te onderkennen, zou zich van hem gemakkelijk een gevoel van hopeloosheid meester kunnen maken.

Bij zijn excommunicatie was hij in zekere zin aan de wereld van de Duivel overgegeven en de Satan is er vervolgens op uit zulk een prooi vast te houden, de man volledig te verslinden en hem in geestelijk opzicht te vernietigen.

Vergelijk 1Pt 5:8.

Indien de meerderheid die 1Ko 5:11 toepaste al te voorzichtig zou zijn en schoorvoetend zou aarzelen hun broeder weer in hun gezelschap op te nemen zou dat de Tegenstander enorm in de kaart spelen.

12  Eλθων δε εις την Tρωαδα εις το ευαγγελιον του Xριστου, και θυρας μοι ανεωγμενης εν κυριω,

Toen ik dan in Troas kwam voor het Evangelie van de Messias en er voor mij een deur was geopend in [de] Heer,

13  ουκ εσχηκα ανεσιν τω πνευματι μου τω μη ευρειν με Tιτον τον αδελφον μου, αλλα αποταξαμενος αυτοις εξηλθον εις Mακεδονιαν.

kreeg mijn geest geen verlichting aangezien ik er mijn broeder Titus niet aantrof, maar na afscheid van hen te hebben genomen vertrok ik naar Macedonië.

14  Tω δε θεω χαρις τω παντοτε θριαμβευοντι ημας εν τω Xριστω και την οσμην της γνωσεως αυτου φανερουντι δι ημων εν παντι τοπω∙

Dank echter aan de God die ons altijd meevoert in een triomftocht in [verbondenheid met] de Messias en de geur der kennis van hem door ons in elke plaats openbaar maakt.

15  οτι Xριστου ευωδια εσμεν τω θεω εν τοις σωζομενοις και εν τοις απολλυμενοις,

Want wij zijn een welriekende geur van de Messias voor God in hen die worden gered en in hen die vergaan;

16  οις μεν οσμη εκ θανατου εις θανατον, οις δε οσμη εκζωης εις ζωην.

και προς ταυτα τις ικανος; 

Voor de laatsten weliswaar een geur uit dood tot dood, maar voor de eersten een geur uit leven tot leven. En wie is bekwaam voor die dingen?

Paulus vat de draad van zijn eigen belevenissen weer op en hij laat de Korinthiërs weten dat hij, na het doodsgevaar te Efeze overleefd te hebben, Noordwaarts trok naar Troas, in de hoop om daar, volgens afspraak, Titus aan te treffen met nieuws uit Korinthe. In afwachting van diens komst predikte hij in Troas met goede vooruitzichten het Evangelie van de Messias, maar de zorg over de situatie te Korinthe en het uitblijven van Titus gaf hem geen gemoedsrust. Daarom liet hij de vruchtbare arbeid in Troas (de geopende deur) in de steek en stak hij, op gevaar af Titus op zee te zullen kruisen, over naar Macedonië.

Uit Hn 20:1-3 weten wij nu dat hij Macedonië doortrok, zeer waarschijnlijk via de gemeentes die hij daar ten tijde van zijn Tweede zendingsreis had gesticht en uiteindelijk Korinthe bereikte en daar drie maanden verbleef.

Maar van die bijzonderheden maakt Paulus zelf hier geen melding; eerst in hoofdstuk 7, vers 5, zal hij zijn historisch overzicht hervatten. De herinnering aan de gezegende arbeid die hij te Troas en vervolgens ook in Macedonië had kunnen verrichten is voor hem namelijk aanleiding om God uitbundig te danken voor het feit dat Deze hem en zijn metgezellen voortdurend meevoert in een triomftocht.

Het beeld van de triomftocht heeft de apostel, naar het lijkt, ontleend aan de gewoonte die toentertijd bij de Romeinen bestond om de veldheer die een eclatante overwinning op de vijanden van het Rijk had behaald te eren met een plechtige, kostbare processie in de hoofdstad Rome.

Zo’n processie bewoog zich tussen de menigten aan weerszijden van de straten langzaam over de Via Triomfalis en vervolgens omhoog naar de tempel van Jupiter op de Capitolijnse heuvel. Welriekende geuren van brandende specerijen vervulden de tempels en de straten en bezwangerden de lucht met hun zoete reuk.

In de processie liepen de senatoren en de voornaamste burgers van de staat mee teneinde op die wijze de overwinnende veldheer te eren die overigens zelf in een strijdwagen reed die door vier paarden werd getrokken. De kostbaarste stukken van de oorlogsbuit, waaronder goud, zilver en allerlei wapens en standaarden werden voor de ogen van de hele stad meegevoerd. Onder de uitroepen van de soldaten en de toejuichingen van de bevolking werd de overwinnaar door de straten naar de tempel van Jupiter gevoerd, waar offers werden gebracht, waarna er in de tempel een openbaar feest plaatsvond.

Ook de vijanden die krijgsgevangen waren gemaakt en geen gratie hadden ontvangen, waaronder ook koningen en veldheren, werden gedwongen in de processie mee te lopen, in ketenen en vaak, tot hun schande, in ontklede toestand. Zij wisten dat hun aan het einde van de processie een ellendig lot wachtte: executie.

Terwijl de hele route vervuld was van een welriekende geur veroorzaakt door de bloemen en het branden van de wierook, had die geur voor de overwinnaars en de overwonnenen niettemin een groot verschil in betekenis. Om het met de woorden van de apostel te zeggen, wanneer hij het beeld toepast op de uitwerking die de geur der kennis over de Messias - door christenen in de prediking verspreid - op mensen heeft: Voor de laatsten [zij die de boodschap van redding hardnekkig afwijzen] weliswaar een geur uit dood tot dood, maar voor de eersten [allen die in geloof steunen op Jezus’ verdienste] een geur uit leven tot leven.

Zij die in geloof reageren delen bijgevolg met Jezus in de overwinning welke hij op de Dood behaalde door het verzoenend offer van zijn eigen leven te brengen (Rm 8:37-39).

Hoewel Paulus in deze passage van de Brief verwijst naar zijn eigen, directe ervaringen in de Evangelieprediking moeten wij de uitspraak wij zijn een welriekende geur van de Messias voor God in hen die worden gered en in hen die vergaan  in het bredere verband van Gods voornemen plaatsen. Uiteindelijk, aan het einde van het Messiaanse Millenniumrijk, zal dit het resultaat zijn van het door de apostel vermelde criterium.

We kunnen dat onder meer afleiden uit het feit dat hij zo meteen, in hoofdstuk 3, zal gaan uitweiden over de bediening die binnen het Nieuwe Verbond plaats vindt. Dat Nieuwe Verbond zal na de Opname van de Gemeente, in de 70^e Jaarweek voor Israël, gesloten worden met de nakomelingen van de Exodusgeneratie, maar nu al zijn christenen dienaren van dat Verbond omdat zij in deze Eeuw der Gemeente de redding prediken die steunt op Jezus’ vergoten bloed, het offerbloed dat aan de basis ligt van dat Verbond.

Maar de echte en volledige uitwerking van dat Verbond zal plaats vinden in de duizend jaar van Jezus’ Messiasrijk wanneer het levenswater vanuit de troon van God en het Lam, in het Nieuwe Jeruzalem, naar de Heidenvolken op aarde zal stromen. De voltallige koninklijke priesterschap zal dan tot zegen van de mensheid op aarde functioneren: de hemelse, christelijke gemeente en de aardse, joodse gemeente.

Vergelijk successievelijk: 2Ko 3:6; Jr 31:31-34; Op 20:4-6 en Op 22:1-2.

En eventueel Hebreeën 8:1-13 – Binnen het Nieuwe Verbond. 

De vraag die de apostel aan het einde van vers 16 opwerpt - En wie is bekwaam voor die dingen? – is bijgevolg alleszins begrijpelijk. Het is immers geen geringe zaak om deel te hebben aan het verspreiden van de geur der kennis van het Evangelie der heerlijkheid van de Messias, zeker als men bedenkt dat het daarbij hetzij een levensgeur, hetzij een doodsgeur betreft (2Ko 4:4).

Voor de gelovigen is de dood van de Messias een levensgeur; voor de ongelovigen daarentegen een doodsgeur. Niemand, geen enkel mens, kan er onverschillig voor blijven wanneer hij geconfronteerd wordt met de ware feiten van Gods voornemen gecentreerd in zijn Eniggeboren Zoon. 

17  ου γαρ εσμεν ως οι πολλοι καπηλευοντες τον λογον του θεου, αλλ ως εξ ειλικρινειας, αλλ ως εκ θεου κατεναντι θεου εν Xριστω λαλουμεν.

Want wij zijn niet als de velen die het Woord van God versjacheren, maar als uit oprechtheid, maar als vanuit God voor Gods aangezicht in [de]Messias spreken wij.

Zie hier het antwoord van de apostel op zijn eigen vraag: Wie is bekwaam voor die dingen? Of anders geformuleerd: Wie is toereikend of geschikt genoeg om zo’n verantwoordelijkheid te dragen.

Paulus zelf siddert bij die gedachte. Het is immers geen kwestie van sjacheren of handel drijven met het Woord van God waarin zijn levenreddend voornemen in de persoon van zijn Zoon wordt onthuld!

Ongetwijfeld heeft de apostel de vreemde predikers in gedachten (de velen) die te Korinthe waren gearriveerd en die rücksichtslos tegen de apostel ageerden, en die daarbij wellicht uit waren op eigen roem en glorie en/of zelfs geld, ongeacht de uitwerking die dat zou hebben op mensen die nog maar pas geleden de slavernij van het Heidendom achter zich hadden gelaten en nu het leven zochten door hun geloof in de Messias.

Paulus echter beseft de grote verantwoordelijkheid welke God hem, de apostel der Heidenen, op de schouders heeft gelegd. Gods voornemen met de mensheid is hem heilige ernst; zijn prediken is dan ook een spreken in de Messias en op Gods eigen gezag, als vanuit God en voor zijn aangezicht.  

Welnu, om aan zulk een roeping te beantwoorden acht Paulus zijn eigen menselijke krachten ontoereikend.

De overgang van de vv 12 en 13 - waar we lezen dat Paulus het in Troas niet kon uithouden, ondanks de voor hem geopende deur tot vruchtbare prediking - naar de volgende vv 14 tm 17, waarin hij het beeld van de Romeinse triomftochten benut om het effect van de christelijke prediking te illustreren en de predikers zelf op te voeren als een welriekende geur van de Messias, is bepaald groot te noemen.

Hoe is een dergelijke, onverwachte wending te verklaren?

Naar onze mening slechts op grond van het feit dat 2 Korinthe deel uitmaakt van de derde spaak van het Bijbelwiel, t.w. Leviticus – Klaagliederen – Twee Korinthe.

In Lv 1:9 lezen we over het brandoffer van een jonge stier: Zijn ingewanden en zijn poten moet men met water wassen, en de priester moet dat alles op het altaar in rook laten opgaan. Het is een brandoffer, een vuuroffer, een aangename geur voor Jahweh. 

Voor aangename geur heeft de LXX οσμη ευωδιας [zie de vv 14 en 15 hierboven], evenals in Lv 3:5 en 16 voor het gemeenschapsoffer, ook wel vredeoffer of dankoffer genoemd.

Onze gemeenschap met God en zijn Zoon is gebaseerd op ons geloof in hem die geen zonde kende, maar voor ons tot zonde werd gemaakt. Zijn zondoffer was een aangename geur voor God, zijn Vader (2Ko 5:21). Op onze beurt ontvangen wij daardoor de gelegenheid een welriekende geur van de Messias te worden voor God.