Veni Domine Iesu

Veni Domine Iesu
De Tent van God bij de mensen en Hij zal bij hen verblijven

donderdag 21 maart 2013

De Eerste Korinthebrief - Hoofdstuk 14

 
 

 
1   Διωκετε την αγαπην, ζηλουτε δε τα πνευματικα, μαλλον δε ινα προφητευητε.
Jaagt de liefde na, streeft niettemin naar de geestesuitingen, maar vooral dat jullie mogen profeteren.
2   ο γαρ λαλων γλωσση ουκ ανθρωποις λαλει αλλα θεω, ουδεις γαρ ακουει, πνευματι δε λαλει μυστηρια∙
Want wie in een tong spreekt, spreekt niet voor mensen maar voor God, want niemand verstaat het, maar in geest spreekt hij geheimenissen.
3   ο δε προφητευων ανθρωποις λαλει οικοδομην και παρακλησιν και παραμυθιαν.
Wie echter profeteert, spreekt voor mensen [tot] opbouw en vermaning en vertroosting.
4   ο λαλων γλωσση εαυτον οικοδομει∙ ο δε προφητευων εκκλησιαν οικοδομει.
Wie in een tong spreekt, bouwt zichzelf op; maar wie profeteert, bouwt een gemeente op.
5   θελω δε παντας υμας λαλειν γλωσσαις, μαλλον δε ινα προφητευητε∙ μειζων δε ο προφητευων η ο λαλων γλωσσαις, εκτος ει μη διερμηνευη, ινα η εκκλησια οικοδομην λαβη.
Ik zou wel willen dat jullie allen in tongen spreken, maar liever dat jullie profeteren. Wie profeteert is namelijk groter dan hij die in talen spreekt, tenzij hij het vertolkt opdat de gemeente opbouw mag ontvangen.
 
Paulus had zijn betoog over de charismata slechts tijdelijk onderbroken om de Korintiërs in een vurig pleidooi de superieure weg der liefde voor te houden. Maar omdat zij nog in het kind-stadium van de Gemeente verkeren, moeten zij de charismata niet verwaarlozen. Een gemeente van christenen heeft hoe dan ook behoefte aan opbouw, aanmoediging en vertroosting. Welnu, zo houdt hij hun broeders voor, dan moeten zij niet op kinderachtige wijze vooral in tongen willen spreken. Glossolalie mag dan wel opzienbarend lijken en sensatie wekken, maar de waarde ervan is zeer betrekkelijk, allereerst vanwege het ontnuchterende feit dat iemand die in een tong spreekt slechts zichzelf opbouwt. Niemand verstaat hem namelijk, hij spreekt slechts voor God. Bij hen die toehoren komt het over alsof hij het over duistere, onverstaanbare dingen heeft.
 
Bovendien rijst de vraag waar dan de drijfveer van de liefde blijft. Bij het aanwenden van de geestesuitingen moet het immers steeds om de ander gaan. Andere leden moeten geestelijk worden gesticht en zo mogelijk aangemoedigd en vertroost. Daarvoor is de gave van profetie heel geschikt, maar wordt niet bereikt met het egocentrisme der glossolalie, wat bij de toehoorders eerder overkomt als vreemd 'gebrabbel', het imiteren van een taal die niet verstaan wordt. In de oudheid werden leden van vreemde volken Barbaren genoemd, afgeleid van het Griekse woord βαρβαρος zoals we straks in vers 11 zullen zien. Vandaar ons woord gebrabbel.
 
6   Nυν δε, αδελφοι, εαν ελθω προς υμας γλωσσαις λαλων, τι υμας ωφελησω, εαν μη υμιν λαλησω η εν αποκαλυψει η εν γνωσει η εν προφητεια η [εν] διδαχη;
Nu dan, broeders, als ik naar jullie toe zou komen, sprekend in tongen, van welk nut zou ik jullie dan zijn als ik niet tot jullie zou spreken óf in openbaring, óf in kennis, óf in profetie, óf in lering?
7   ομως τα αψυχα φωνην διδοντα, ειτε αυλος ειτε κιθαρα, εαν διαστολην τοις φθογγοις μη δω, πως γνωσθησεται το αυλουμενον η το κιθαριζομενον;
Het is als met de onbezielde dingen die geluid geven, hetzij een fluit of citer; als zij geen onderscheiden tonen laten horen, hoe zal men [dan] weten wat op de fluit of de citer gespeeld wordt?
8  και γαρ εαν αδηλον σαλπιγξ φωνην δω, τις παρασκευασεται εις πολεμον;
Want ook als een bazuin een onduidelijk geluid geeft, wie zal zich ten strijde toerusten?
9   ουτως και υμεις δια της γλωσσης εαν μη ευσημον λογον δωτε, πως γνωσθησεται το λαλουμενον; εσεσθε γαρ εις αερα λαλουντες.
Zo ook jullie als jullie door de tong geen verstaanbaar woord verschaffen. Hoe zal men het gesprokene begrijpen? Jullie zullen immers zijn [als zij] die tot lucht spreken.
10  τοσαυτα ει τυχοι γενη φωνων εισιν εν κοσμω, και ουδεν αφωνον∙
Naar het schijnt zijn er in de wereld zoveel soorten klanken, en niets is zónder [eigen] klank.
11  εαν ουν μη ειδω την δυναμιν της φωνης, εσομαι τω λαλουντι βαρβαρος και ο λαλων εν εμοι βαρβαρος.
Als ik dan de kracht van de klank niet weet, zal ik voor wie spreekt een Barbaar zijn en wie spreekt een Barbaar in mij.
 
Paulus herinnert zijn broeders opnieuw aan zijn vaste voornemen om hen voor een tweede maal te bezoeken. Maar hoe groot zou hun teleurstelling zijn als hij bij die gelegenheid enkel in talen zou spreken! Met die opmerking start hij een serie van argumenten in een poging om hun kinderlijke verzotheid op dat charisma tot de juiste proporties terug te brengen. Wat zou zijn bezoek hun dan weinig geestelijke baat opleveren! Laten zij namelijk vooral stilstaan bij datgene wat tongentaal feitelijk is:
 
∙ Welnu, glossolalie houdt om te beginnen geen Evangelieverkondiging in. Het is slechts een manier van spreken voor God, qua inhoud onbegrijpelijk voor anderen, aangezien de charismaticus geheimen Gods uit (vers 2). Zelfs op de Pinksterdag, toen de toegestroomde menigte luisterde naar de 120 op wie de geest was uitgestort, hoorden zij hen over de grootse dingen van God spreken, tenminste wanneer er óók in hun eigen taal zulke uitingen werden gedaan. Daarbuiten moet het voor de menigte als geheel een kakofonie aan vreemde klanken geweest zijn(Hn 2:11). Paulus maakt dienaangaande een aantal vergelijkingen:
 
∙ Muziek kan aangenaam zijn om te beluisteren maar als door hen die op de instrumenten spelen geen onderscheiden tonen worden voorgebracht hoort men geen melodie. 
∙ Als een soldaat geen onderscheiden signaal op de bazuin laat horen, treft niemand voorbereidingen voor het gevecht.
 
∙ Zo wordt ook de schepping gekenmerkt door een enorm scala aan verschillende geluiden en klanken. Als men de betekenis daarvan niet kent dan levert dat slechts een wirwar van geluiden op zonder enige samenhang.
∙ Wanneer twee personen met elkaar willen spreken, maar ieder in zijn eigen taal, maakt dat op anderen niet alleen een dwaze indruk, maar voor elkaar zijn die twee slechts Barbaren, de term die destijds de volken buiten de Grieks-Romeinse beschaving gold, met hun vreemde, onverstaanbare talen.
 
12  ουτως και υμεις, επει ζηλωται εστε πνευματων, προς την οικοδομην της εκκλησιας ζητειτε ινα περισσευητε.
Zo ook jullie, aangezien jullie ijveraars zijn van de geestesuitingen, moeten jullie er op uit zijn daarin overvloedig te zijn tot de opbouw der gemeente.
13  διο ο λαλων γλωσση προσευχεσθω ινα διερμηνευη.
Daarom, laat hij die spreekt in een tong bidden dat hij [het] moge vertolken.
14  εαν [γαρ] προσευχωμαι γλωσση, το πνευμα μου προσευχεται, ο δε νους μου ακαρπος εστιν.
Want wanneer ik in een tong bidt, bidt mijn geest maar mijn verstand is onvruchtbaar.
15  τι ουν εστιν; προσευξομαι τω πνευματι, προσευξομαι δε και τω νοι∙ ψαλω τω πνευματι, ψαλω δε και τω νοι.
Hoe is het dan? Ik zal bidden met de geest, maar ik zal ook bidden met het verstand; ik zal lofzingen met de geest, maar ik zal ook lofzingen met het verstand.
16  επει εαν ευλογης [εν] πνευματι, ο αναπληρων τον τοπον του ιδιωτου πως ερει το Aμην επι τη ση ευχαριστια, επειδη τι λεγεις ουκ οιδεν;
Hoe zal anders, wanneer jij in de geest een zegen uitspreekt, hij die de plaats van de gewone persoon inneemt, het Amen zeggen op je dankzegging, aangezien hij niet weet wat je zegt? 
17  συ μεν γαρ καλως ευχαριστεις, αλλ ο ετερος ουκ οικοδομειται.
Jij spreekt weliswaar een voortreffelijk dankgebed uit, maar de ander wordt niet opgebouwd.
18  ευχαριστω τω θεω, παντων υμων μαλλον γλωσσαις λαλω∙
Ik dank God dat ik van jullie allen meer in tongen spreek,
19  αλλα εν εκκλησια θελω πεντε λογους τω νοι μου λαλησαι, ινα και αλλους κατηχησω, η μυριους λογους εν γλωσση.
maar in een gemeente wil ik  [liever] vijf woorden met mijn verstand spreken, opdat ik ook anderen mag onderrichten dan tienduizend woorden in een tong.
 
Paulus keurt het verlangen naar de gave van de glossolalie niet af, maar hij veronderstelt ook dat de Korinthiërs liever niet worden vergeleken met de Barbaren die een vreemde taal spreken. Daarom moeten zij, zeker wanneer zij zich liefdevol bekommeren om de opbouw van hun broeders, God vragen dat hun, mét die geestesuiting, ook de gave der vertolking wordt geschonken.
 
Maar waarom spreekt de apostel in de vv 14 en 15 geregeld over bidden in de geest, terwijl hij kennelijk toch doelt op de glossolalie? Dat heeft te maken met wat hij al eerder, in vers 2, vaststelde: Wie in een tong spreekt, spreekt namelijk tot God, en dat is feitelijk bidden.
Paulus neemt zichzelf ten voorbeeld: Als hij in een tong bidt blijft zijn verstand er buiten. Daarmee geeft hij te kennen dat het menselijk intellect bijzondere vermogens bezit; het kan zowel aangewend worden door het eigen verstand als door Gods heilige geest.
 
Toch geeft hij er de voorkeur aan tijdens gemeentebijeenkomsten slechts vijf woorden in de kracht van zijn verstand te spreken dan tienduizend in een vreemde taal. Want in het laatste geval staat zijn verstand buiten spel; het is onvruchtbaar in de zin dat hij het niet gericht kan benutten om dieper in te gaan op specifieke behoeften die bij de gemeente bestaan. Ook het bidden en lofzingen waaraan het verstand meewerkt prefereert hij boven bidden en lofzingen met de geest, daar het veel meer bijdraagt tot de stichting van de gemeenteleden.
 
20  Aδελφοι, μη παιδια γινεσθε ταις φρεσιν, αλλα τη κακια νηπιαζετε, ταις δε φρεσιν τελειοι γινεσθε.
Broeders, wordt geen kinderen in de vermogens van het verstand, maar weest kinderlijk in de slechtheid; wordt echter volwassen in de verstandelijke vermogens.
21  εν τω νομω γεγραπται οτι
Eν ετερογλωσσοις και εν χειλεσιν ετερων λαλησω τω λαω τουτω,
και ουδ ουτως εισακουσονται μου,
λεγει κυριος.
In de Wet staat geschreven: In vreemde talen en met lippen van vreemdelingen zal ik tot dit volk spreken, en zelfs dan zullen zij mij geen gehoor schenken, zegt de Heer.
22  ωστε αι γλωσσαι εις σημειον εισιν ου τοις πιστευουσιν αλλα τοις απιστοις, η δε προφητεια ου τοις απιστοις αλλα τοις πιστευουσιν.
Bijgevolg zijn de tongen niet tot een teken voor de gelovigen maar voor de ongelovigen; de profetie echter niet voor de ongelovigen maar voor hen die geloven.
 
In vers 12 had de apostel zijn broeders reeds vermaand om, wanneer zij nu toch eenmaal hunkeren naar de charismata, zich daarop dan ook geheel toe te leggen, maar dan wel op die welke het geestelijk welzijn van de gemeente bevorderen. En dat is met de gave van het profeteren veel meer het geval dan met het spreken in tongen.
Voor hen, kinderachtig zoals zij zich opstellen, met name ten aanzien van het geheimzinnige aspect der glossolalie, is het daarom nodig die zaken op hun juiste waarde te schatten. Zij mogen zich dan misschien beroemen op hun volwassenheid in Christus, in de aanwending van hun verstandelijke vermogens zijn zij eigenlijk nog steeds kleine kinderen. Door hun gedragingen tonen zij steeds weer dat zij niet over een volwassen oordeel beschikken. Weten zij trouwens wat er al heel lang geleden in de Wet was voorzegd over het 'gebrabbel' in vreemde talen?
 
Met de Wet doelt Paulus hier op de hele Schrift, want het citaat is een vrije weergave van Jesaja 28:11-12. Volgens de Willibrordversie lezen we daar:
 
Inderdaad, door mensen met een onverstaanbare tongval, en in een vreemde taal, richt Jahweh zich tot dit volk… Maar zij hebben niet willen luisteren.
Een vrij onverwachte wending moet dit voor de Korinthische gelovigen geweest zijn; want wat doet Paulus eigenlijk? Hij licht de glossolalie toe met een verwijzing naar de onverstaanbare taal van Israëls vijanden, in Jesaja’s dagen de Assyriërs.
De Israëlieten hadden Jesaja bespot omdat hij een brabbeltaaltje gesproken zou hebben toen hij hen ernstig waarschuwde voor de rampspoed die God over hen zou brengen. Dat blijkt wel uit de voorafgaande verzen (9 en 10). Smalend hadden zij het volgende over de profeet tot elkaar gezegd:
 
Wie wil hij toch onderrichten, aan wie wil hij zijn boodschap verklaren?
Aan zuigelingen die pas gespeend zijn, aan kinderen, de borst pas ontwend? Zo van: saw lasaw, saw lasaw, qaw laqaw, qaw laqaw. 

Welnu, zij zouden bij de inval van de vijand werkelijk een onbegrijpelijke taal horen spreken, voor hen als het ware gebrabbel. Dat zou Gods antwoord zijn op hun weigering om naar de klare taal van hun profeten te luisteren.

Tegen die achtergrond is het belangwekkend om vast te stellen dat de Joden met Pinksteren 33 AD voor het eerst met tongentaal werden geconfronteerd, namelijk in de straten van Jeruzalem. En wij kennen de uitwerking op die Joden die in hardnekkig ongeloof Petrus’ boodschap over Jezus als hun Messias afwezen en wat er vervolgens met hen gebeurde in 70 AD!

Zie: Hn 2:1-13; 13:45-46; 1Th 2:14-16; Lk 21:20-24.

In Hn 2:14-17 bracht Petrus de tongentaal in verband met de voorzegging van Joël, in Jl 2:28-32. Maar lezen we die bekende profetie nog eens goed door, dan kunnen we er niet aan ontkomen dat de volledige vervulling nog altijd toekomstig moet zijn, al was het alleen maar vanwege het feit dat de ongekende aanval van het verwoesting brengende 'sprinkhanen'-leger ook nog altijd wacht op vervulling. Zie Openbaring 9.

Trouwens, ook de Assyriër van Jesaja’s dagen was slechts een voorproefje van wat er nog in tegenbeeld moet gebeuren in de eindtijd: het verwoestende optreden van de Antichrist.
Conclusie? Tongentaal is een teken voor ongelovigen, zowel voor Heidenen als Joden die het Evangelie uiteindelijk niet zullen aanvaarden! 
 
23  Eαν ουν συνελθη η εκκλησια ολη επι το αυτο και παντες λαλωσιν γλωσσαις, εισελθωσιν δε ιδιωται η απιστοι, ουκ ερουσιν οτι μαινεσθε;
Wanneer daarom de gehele gemeente op dezelfde plaats bijeenkomt en allen spreken in tongen, maar er zouden gewone personen of ongelovigen binnenkomen, zullen die niet zeggen dat jullie waanzinnig zijn?
24  εαν δε παντες προφητευωσιν, εισελθη δε τις απιστος η ιδιωτης, ελεγχεται υπο παντων, ανακρινεται υπο παντων,
Wanneer echter allen profeteren, maar er zou iemand binnenkomen die ongelovig [is] of een gewoon persoon, [dan] wordt hij door allen terechtgewezen, door allen onderzocht,
25  τα κρυπτα της καρδιας αυτου φανερα γινεται, και ουτως πεσων επι προσωπον προσκυνησει τω θεω, απαγγελλων οτι Oντως ο θεος εν υμιν εστιν.
de verborgen dingen van zijn hart worden openbaar, en aldus zal hij - na op [zijn] aangezicht te zijn gevallen - God hulde brengen, openlijk verklarend: "Waarlijk, God is in jullie midden".
 
Kennelijk verkeerden de Korintiërs in de mening dat zij in de tongentaal het bewijs hadden dat God werkelijk in hun midden was. Dus kon het niet anders of de Heidenen, met dat wonderbaar verschijnsel geconfronteerd, moesten wel het geloof aannemen! Maar Paulus laat zien dat zaken geheel anders liggen.
Stel dat zij, op één plaats samengekomen, allen in vreemde talen zouden spreken en er zouden toevallig andere mensen binnenkomen. Zullen zij tot de conclusie komen dat God in hun midden is? Integendeel, eerder zullen zij denken dat zij in een groep van waanzinnigen terecht zijn gekomen!
 
Geheel anders ligt de zaak met het charisma der profetie. Toevallige passanten die in hun bijeenkomst een kijkje zouden komen nemen, zouden bij het horen daarvan diep onder de indruk raken. De klare, maar tevens (door de geest) bezielde taal, zou een overweldigend, diepgaand religieus effect op hen hebben. Door het woord van deze of gene 'profeet' zouden zij een plotselinge, geestelijke verlichting ervaren, wat tot een onverwachte 'inkijk' in hun diepste binnenste zou leiden. Innerlijk worden zij zich helder bewust van zaken waaromtrent zij voorheen slechts een vaag vermoeden hadden, maar die nu voor hen duidelijk worden. Hun geweten wordt geraakt. Zij beseffen dat God door de profeet tot hen spreekt. Vandaar dat zij God hulde brengen: Waarlijk, God is in jullie midden.
Het kan bijna niet anders of Paulus moet een en ander uit persoonlijke ondervinding neergeschreven hebben.
 
26  Tι ουν εστιν, αδελφοι; οταν συνερχησθε εκαστος ψαλμον εχει, διδαχην εχει, αποκαλυψιν εχει, γλωσσαν εχει, ερμηνειαν εχει∙ παντα προς οικοδομην γινεσθω.
Hoe is het dan, broeders? Telkens wanneer jullie samenkomen heeft een ieder een lofzang, men heeft een lering, men heeft een openbaring, men heeft een tong, men heeft een vertolking. Laat alle dingen geschieden tot opbouw.
27  ειτε γλωσση τις λαλει, κατα δυο η το πλειστον τρεις, και ανα μερος, και εις διερμηνευετω∙
Als iemand in een tong spreekt, door twee of hoogstens drie, en op zijn beurt, en laat één het vertolken.
28  εαν δε μη η διερμηνευτης, σιγατω εν εκκλησια, εαυτω δε λαλειτω και τω θεω.
Is er echter geen vertolker, laat hij dan zwijgen in een gemeente, maar laat hij tot zichzelf spreken en tot God.
29  προφηται δε δυο η τρεις λαλειτωσαν, και οι αλλοι διακρινετωσαν∙
Laten voorts twee of drie profeten spreken, en laten de anderen [het] beoordelen.
30  εαν δε αλλω αποκαλυφθη καθημενω, ο πρωτος σιγατω.
Maar wanneer aan een ander die daar zit, iets geopenbaard wordt, moet de eerste zwijgen.
31  δυνασθε γαρ καθ ενα παντες προφητευειν ινα παντες μανθανωσιν και παντες παρακαλωνται
Want jullie kunnen allen, één voor één, profeteren opdat allen leren en allen aangemoedigd worden.
32  και πνευματα προφητων προφηταις υποτασσεται∙
En geesten der profeten zijn aan de profeten onderworpen;
33  ου γαρ εστιν ακαταστασιας ο θεος αλλα ειρηνης.
want God is geen God van wanorde, maar van vrede.
 
Met de vraag Hoe is het dan, broeders? confronteert hij de Korintiërs met de noodzaak van regeling, van een ordelijk verloop. Want ondanks de gebrekkige aard der charismata heeft de gemeente behoefte aan leiding en onderricht. De grote verscheidenheid der geestesuitingen kon immers gemakkelijk tot wanorde en daarmee tot onrust leiden. En al is het zeker niet zijn bedoeling de geest van God aan banden te leggen (1Th 5:19), blijkt uit het vervolg niettemin dat hij wantrouwig staat tegenover de glossolalie. Het handhaven van orde en regeling dienaangaande moet verkeerd gebruik tegengaan. Trouwens alles wat wanorde verwekt kan niet van God zijn.
 
Opmerkelijk is dat niet alleen de glossolalie goed toezicht behoeft, hetzij door vertolking hetzij door eenvoudig te zwijgen, maar ook het profeteren. De gemeente als geheel heeft de bevoegdheid de profetische uitingen op hun waarde te beoordelen. Werd er werkelijk onder invloed van Gods geest gesproken?
Vertaald naar deze tijd zou een en ander betekenen dat, wanneer binnen een groepje van christenen door iemand een Bijbels thema wordt besproken, de aanwezigen opbouwend kritisch mogen staan ten aanzien van zijn uiteenzetting. Bleken de visies die hij presenteerde Schriftuurlijk verantwoord? Diende de presentatie tot het geestelijk welzijn van allen, of werd slechts een geliefd 'stokpaardje' bereden, misschien wel tot eigen glorie?
 
Ως εν πασαις ταις εκκλησιαις των αγιων,
Zoals in alle gemeenten der heiligen
34  αι γυναικες εν ταις εκκλησιαις σιγατωσαν, ου γαρ επιτρεπεται αυταις λαλειν∙ αλλα υποτασσεσθωσαν, καθως και ο νομος λεγει.
moeten de vrouwen in de gemeenten zwijgen, want het is hun niet toegestaan te spreken, maar zij moeten onderdanig zijn, zoals ook de Wet zegt.
35  ει δε τι μαθειν θελουσιν, εν οικω τους ιδιους ανδρας επερωτατωσαν, αισχρον γαρ εστιν γυναικι λαλειν εν εκκλησια.
Indien zij dan zij iets willen leren, moeten zij thuis de eigen mannen ernaar vragen. Het strekt vrouwen immers tot oneer in een gemeente te spreken.
 
Vrouwen moeten in de gemeenten zwijgen, aldus Paulus in vers 34.
Een vraag die in verband met die uitspraak uiteraard onmiddellijk opkomt betreft datgene wat hij eerder schreef in hoofdstuk 11 (vers 5): Elke vrouw die met onbedekt hoofd bidt of profeteert, maakt haar hoofd te schande.
Daarmee erkende hij toch dat vrouwen zich in de samenkomsten mogen laten horen, uiting gevend aan hun charismata! Bovendien moeten tot degenen die in vers 26 opgesomd worden - een ieder heeft een lofzang, een lering, een openbaring, een tong, een vertolking - óók vrouwen behoord hebben! Hoe is een en ander met elkaar te rijmen?
 
De oplossing van het vraagstuk is nabij als we onderkennen dat de apostel in vers 34 voor de derde keer over een noodzaak tot 'zwijgen' spreekt.
Eerst had hij in vers 28 aangegeven dat iemand die in een tong spreekt moest zwijgen als er geen vertolker beschikbaar was. Vervolgens had hij in de vv 29 en 30 verordend dat zelfs een profeet moest zwijgen wanneer iemand anders opstond ten teken dat hij een openbaring ontving.
In beide gevallen was er sprake van een beperking aan hun optreden in de gemeente, te omschrijven als een relatief zwijgen.
 
En precies die omstandigheid gold ook de aanwezige vrouwelijke gelovigen; óók hun optreden was in de gemeente aan een beperking gebonden. Zeker, het was hun volledig toegestaan uiting te geven aan hun specifieke genadegaven, maar in verband met discussies die tijdens de samenkomsten konden ontstaan, gold ook voor hen een vorm van relatief zwijgen.
Er kan dan gedacht worden aan het uitspreken van een kwalitatief oordeel over geuite profetie. Voor een vrouw zou het onbetamelijk zijn om een man die een profetisch woord had gesproken terecht te wijzen.
 
Aangezien Paulus zeer wel beseft dat ook de gelovige vrouwen de kwaliteit van alles wat op de samenkomsten ten gehore wordt gebracht zeer ter harte gaat, raadt hij hun aan om er thuis met hun echtgenoten verder over van gedachten te wisselen. Die gang van zaken verandert niets aan het goddelijk feit dat mannen en vrouwen in Messias Jezus gelijk zijn (Gl 3:26-29). Kwesties over de waarde van profetische prediking in de gemeente, kunnen echter gepaster thuis tussen man en vrouw doorgesproken worden.
Men vindt dezelfde vermaning in 1Tm 2:11-12, waar we expliciet vernemen dat een vrouw niet moet proberen een man te onderwijzen noch autoriteit over hem uit te oefenen.
 
36  η αφ υμων ο λογος του θεου εξηλθεν, η εις υμας μονους κατηντησεν;
Of ging het Woord van God [soms] van júllie uit? Of bereikte het alleen júllie?
37  Eι τις δοκει προφητης ειναι η πνευματικος, επιγινωσκετω α γραφω υμιν οτι κυριου εστιν εντολη∙
Indien iemand meent een profeet te zijn of geestesmens, laat hij dan de dingen die ik jullie schrijf erkennen,  dat ze een gebod van de Heer zijn.
38  ει δε τις αγνοει, αγνοειται.
Maar indien iemand [dat] negeert, die wordt genegeerd.
39  ωστε, αδελφοι [μου], ζηλουτε το προφητευειν, και το λαλειν μη κωλυετε γλωσσαις∙
Zo dan, mijn broeders, streeft ernaar te profeteren, en verhindert het spreken in tongen niet.
40  παντα δε ευσχημονως και κατα ταξιν γινεσθω.
Laat echter alle dingen betamelijk en volgens orde geschieden.
 
Kennelijk verwachtte Paulus van de zijde van sommige Korinthiërs tegenstand te ontmoeten met betrekking tot zijn aanwijzingen voor een ordelijk verloop der samenkomsten. Zij moeten echter niet denken dat zij op een 'eiland wonen', een geheel eigen gemeenschap vormend welke los staat van Jezus’ Gemeentelichaam wereldwijd. Binnen die wereldwijde Gemeente vormen zij slechts één van de lokale gemeenten en zij ontvingen het Evangelie van elders.
 

Hetzelfde geldt voor zijn aanwijzingen voor een ordelijk verloop der samenkomsten; als iemand van zichzelf overtuigd is dat ook hij een charismaticus is, in het bezit van de geestesuitingen, dan moet juist hij, op grond daarvan erkennen dat Paulus met het gezag van Jezus spreekt, hij die het Hoofd van het Gemeentelichaam is.
Als iemand daaraan voorbij wenst te gaan en zichzelf tot wet wil zijn, dan moet hij ook zelf dienovereenkomstig behandeld worden. Zij die het apostolisch gezag erkennen krijgen echter de raad mee: Laat alle dingen betamelijk en volgens orde geschieden.  Dat zou ondermeer kunnen inhouden om degene die aan regel en orde voorbij wil gaan, in de gemeente geen 'podium' te verlenen.

 
 







 
 

zaterdag 16 maart 2013

De Eerste Korinthebrief - Hoofdstuk 13

 

 
1 Eαν ταις γλωσσαις των ανθρωπων λαλω και των αγγελων, αγαπην δε μη εχω, γεγονα χαλκος ηχων η κυμβαλον αλαλαζον.
Ook al zou ik de tongen van de mensen spreken, alsook van de engelen, maar ik zou geen liefde hebben, [dan] was ik een klinkend bekken of een schallende cimbaal geworden.
2 και εαν εχω προφητειαν και ειδω τα μυστηρια παντα και πασαν την γνωσιν, και εαν εχω πασαν την πιστιν ωστε ορη μεθισταναι, αγαπην δε μη εχω, ουθεν ειμι.
En ook al zou ik profetie hebben en alle geheimenissen en al de kennis weten, en ook al zou ik al het geloof hebben zodat ik bergen kon verplaatsen, maar ik zou geen liefde hebben, [dan] ben ik niets.
3 καν ψωμισω παντα τα υπαρχοντα μου, και εαν παραδω το σωμα μου ινα καυχησωμαι, αγαπην δε μη εχω, ουδεν ωφελουμαι.
En ook al zou ik al mijn bezittingen weggeven om anderen te voeden, en al zou ik mijn lichaam overgeven om te kunnen roemen, maar ik zou geen liefde hebben, het baat mij niets.
 
Om Paulus’ argumenten in dit beroemde hoofdstuk over de superioriteit van de Liefde naar waarde te kunnen schatten, moeten we ons realiseren dat hij die argumentatie afzet tegen het fenomeen van de geestesuitingen - de wonderbare genadegaven (charismata) - die de vroege periode van het Christendom kenmerkten.
Zie ook ons commentaar in Hoofdstuk 12, volgend op vers 3.
 
Een en ander blijkt uit zijn verwijzing naar de wondergaven van respectievelijk glossolalie (tongentaal), profetie, kennis, geloof en hulpbetoon.
De twee voorbeelden van laatstgenoemd charisma (hulpbetoon) in vers 3, zijn nog meer aansprekend dan de voorgaande: tongentaal (vers 1) en profetie, kennis, geloof (in vers 2). Waarom?
Omdat het uitdelen van je bezittingen of zelfs je leven opofferen voor anderen gaven zijn die reeds krachtens hun aard uit naastenliefde [Grieks: filantropie] voortkomen. Vergelijk Titus 3:4, waar die mensenliefde van God wordt vermeld.
 
Maar zelfs zulke charismata van verregaande hulpbetoon zouden geen werkelijke waarde hebben wanneer zij niet samengingen met agapè, de hoogste vorm van liefde waardoor heel Gods wezen wordt gekenmerkt: God is liefde [agapè].
Het is namelijk de agapè welke de apostel in dit hoofdstuk bezingt en die het beginsel vormt voor waar Christendom, hetgeen meer dan duidelijk uit 1Jh 4:7-11 blijkt. Merk in die passage de vele vormen van agapè [αγαπη] op:
 
Geliefden [aγαπητοι], laten wij elkaar liefhebben [αγαπωμεν], omdat de liefde [αγαπη] uit God is; en ieder die liefheeft [αγαπων] is uit God verwekt en kent God. Wie niet liefheeft [αγαπων] leerde God niet kennen omdat God liefde [αγαπη] is. Hierin werd de liefde[αγαπη] Gods in ons openbaar gemaakt dat God zijn Zoon, de eniggeborene, tot de wereld heeft gezonden opdat wij zouden leven door hem. Hierin is de liefde [αγαπη], niet dat wij God hebben liefgehad [ηγαπηκαμεν], maar dat hij ons liefhad [ηγαπησεν] en zijn Zoon zond [tot] verzoening voor onze zonden. Geliefden [aγαπητοι], als God ons zó liefhad [ηγαπησεν], behoren ook wij elkaar lief te hebben [αγαπαν].
 
Welnu, willen charismata van werkelijke waarde zijn, ook die van buitengewoon hulpbetoon, dan dienen ze te steunen op dit beginsel van waar Christendom. Iemand die zijn goederen weggeeft of die zelfs bereid is zijn leven op te offeren, zou nog altijd door puur [onvolmaakte] menselijke motieven gedreven kunnen worden, waaronder eerzucht. De werkelijke agapè is echter anders. Paulus somt op:
 
4 H αγαπη μακροθυμει, χρηστευεται η αγαπη, ου ζηλοι, [η αγαπη] ου περπερευεται, ου φυσιουται,
De liefde [is] lankmoedig, de liefde [is] vriendelijk, ze is niet afgunstig, de liefde pocht niet, ze doet niet gewichtig,
5 ουκ ασχημονει, ου ζητει τα εαυτης, ου παροξυνεται, ου λογιζεται το κακον,
ze handelt niet ongepast, ze zoekt niet het eigenbelang, ze wordt niet verbitterd, ze rekent het kwade niet aan,
6 ου χαιρει επι τη αδικια, συγχαιρει δε τη αληθεια∙
ze verblijdt zich niet over de ongerechtigheid, maar verheugt zich [met anderen] over de waarheid,
7 παντα στεγει, παντα πιστευει, παντα ελπιζει, παντα υπομενει.
alle dingen verdraagt ze, alle dingen gelooft ze, alle dingen hoopt ze, alle dingen verduurt ze.
 
De apostel personifieert de bovennatuurlijke liefde, die welke van God komt, en verheerlijkt ze. Zie hier zijn hymne op waar Christendom: De agapè
∙ is lankmoedig
∙ is vriendelijk
∙ is niet afgunstig
∙ pocht niet
∙ doet niet gewichtig
∙ handelt niet ongepast
∙ zoekt niet het eigenbelang
∙ wordt niet verbitterd
∙ rekent het kwade niet aan
∙ verblijdt zich niet over de ongerechtigheid
∙ verheugt zich tezamen met anderen over de waarheid
∙ verdraagt alle dingen
∙ gelooft alle dingen
∙ hoopt alle dingen
∙ verduurt alle dingen
 
Geen wonder dat de apostel zo meteen, in 14:1, ons, tezamen met de Korintiërs, aldus zal aanmoedigen: Jaagt de agapè na. Die, op beginselen gebaseerde, uiting van liefde zou in alles onze drijfveer moeten zijn. In contextueel verband: met name als wij anderen willen dienen met gebruikmaking van de gaven die ons door Gods geest goedgunstig werden gegeven.
Wanneer de Korintiërs de goddelijke liefde hadden 'nagejaagd' dan zouden hun agapen er beslist heel anders uitgezien hebben!
 
Onder de sturende leiding van Gods geest van inspiratie moet Paulus veel nagedacht hebben over de weinig rooskleurige geestelijke toestand die binnen de Korinthische gemeente bestond. Uit hoofdstuk 11, vanaf vers 30, vernemen wij dat hij vaststelde dat er onder hen velen geestelijk zwak en ziek waren en dat niet weinigen in een diepe, geestelijke slaap (lethargie) verkeerden. Oorzaak? Zij bleken niet in staat zichzelf naar waarde te beoordelen, d.i. zichzelf in het juiste geestelijke licht te zien (vers 31).
 
Hoe kwam dat; wat was de oorzaak van hun gebrekkig vermogen tot zelfinzicht? In zijn door de geest geleide overdenking van die vraag kwam de apostel voor het antwoord op die vraag uit bij de charismata! Dat blijkt immers uit het feit dat hij, ná afronding van de Avondmaalkwestie, in het volgende hoofdstuk (12) onmiddellijk de situatie van die wonderbare pneumatika (geestesuitingen) aansnijdt. En uit zijn betoog hebben wij kunnen afleiden a dat het daarbij ging om een goddelijke voorziening die weliswaar tegemoet kwam aan een moeilijkheid die destijds binnen het vroege Christendom, met name onder de nieuwe gelovigen van heidense herkomst, bestond, maar b dat die voorziening, hoewel van goddelijke origine, niettemin in haar aard gebrekkig en feitelijk ontoereikend was om een werkelijk geestelijk florerend Christendom te bewerkstelligen.
In de verzen die nu volgen gaat Paulus die visie bevestigen door te wijzen op de onvermijdelijke tijdelijkheid der charismata:
 
8 H αγαπη ουδεποτε πιπτει. ειτε δε προφητειαι, καταργηθησονται∙ ειτε γλωσσαι, παυσονται∙ ειτε γνωσις, καταργηθησεται.
De liefde vergaat nooit. Maar hetzij profetieën, ze zullen weggedaan worden, hetzij tongen, ze zullen ophouden, hetzij kennis, ze zal weggedaan worden.
9 εκ μερους γαρ γινωσκομεν και εκ μερους προφητευομεν∙
Want wij kennen ten dele en wij profeteren ten dele,
10 οταν δε ελθη το τελειον, το εκ μερους καταργηθησεται.
maar wanneer het volmaakte komt, zal wat ten dele is, weggedaan worden.
 
Vooral hier is het van het hoogste belang Paulus’ aankondiging in contextueel verband te lezen om te begrijpen wat hij bedoelt met: Maar wanneer het volmaakte komt, zal wat ten dele is, weggedaan worden.
Duidelijk is dan dat hij doelt op de tijdelijkheid van de wonderbare genadegaven, want hoewel ze in die vroege periode in een belangrijke behoefte voorzagen, moet de apostel toch tot de conclusie komen dat ze niet aan het volmaakte, of het volledige [το τελειον] beantwoordden. Integendeel, hij benoemt ze als το εκ μερους dat wat ten dele is, of, volgens de Leidse vertaling: stukwerk. Op grond van een nadere beschouwing van die gaven in het volgende hoofdstuk (14), zouden we bijna over 'schamel' durven spreken, gezien de povere aard ervan.
 
De wonderbare gaven van de Eerste eeuw werden immers ogenblikkelijk aan de christen geschonken zonder dat zijn mentale vermogens daarbij werden aangewend. Werd er door iemand 'geprofeteerd', dan deed hij dat door de geest; sprak iemand in tongetaal, dan was het de geest die zich door hem uitte. Zelf wist hij niet eens wat hij zei; iemand anders met de gave van vertolking moest dat toelichten. In alle opzichten was de geest van God de actieve, werkzame kracht; de verstandelijke vermogens van de charismatici werden niet benut, althans niet volledig.
In hoofdstuk 14 horen we Paulus dan ook zeggen dat hij te midden van zijn broeders liever vijf woorden met zijn verstand spreekt dan tien duizend in een tong (vers 19).
 
Wanneer kwam dan het volmaakte, of beter, als tegenstelling tot het ten dele (of: stukwerk): het volledige?
Antwoord: Nog in die zelfde Eerste eeuw met de voltooiing van het apostolische getuigenis, vastgelegd in het canonieke deel van de Bijbel dat bekend staat als de christelijke, Griekse Geschriften, meestal het Nieuwe Testament genoemd.
Judas doelt op dat feit toen hij in vers 3 van zijn Brief schreef:
 
Geliefden, met alle ijver bezig zijnde jullie te schrijven omtrent onze gemeenschappelijke redding, zag ik me genoodzaakt jullie te schrijven met de aansporing onvermoeid te strijden voor het geloof dat eens voor altijd aan de heiligen werd overgeleverd.
 
In zijn commentaar hierop schreef F.B. Hole het volgende: "Het [pakket van geloofswaarheden betreffende de Messias] werd overgeleverd aan de heiligen; niet aan de apostelen en profeten, maar door hun tussenkomst aan de heiligen. Het zijn bijgevolg de heiligen die de beheerders van het geloof zijn, en niet slechts de prominente of begaafde mensen onder hen. Dit is een feit dat van het diepste belang is. Het geloof spreekt het geloof van een ieder van ons aan. Elk van ons moet het ontvangen en het begrijpen, maar ook dient elk van ons toe te zien op de handhaving er van en er zonodig voor te strijden".
 
Het volmaakte (volledige) was gekomen, want de 27 Boeken van het NT, verschaft door de heilige geest van God zijn volmaakt, én volledig, want er hoefde niets meer aan te worden toegevoegd.
Voor ons in deze tijd betekent een en ander dat wij die gebrekkige charismata van de Eerste eeuw niet alleen niet meer nodig hebben, maar tevens dat wij – door ijverige studie van de Schrift, daarbij geholpen door Gods geest – geestelijke gaven tot ontwikkeling kunnen brengen die blijvend zijn.
 
De Joden zijn er altijd van overtuigd geweest dat hun heilige boeken, het OT, in hun oorspronkelijke tekst bewaard dienden te worden. Daarom was het verboden er iets aan toe te voegen of dingen eruit weg te laten. De gerespecteerde Mozes zei al:
Aan wat ik u voorschrijf, moogt gij niets toevoegen en er niets van afdoen; ge moet de geboden van Jahwe uw God onderhouden die ik u geef…Alles wat ik u voorschrijf moet gij stipt volbrengen; ge moogt er niets aan toevoegen en er niets van afdoen (Dt 4:2; 12:32, wv).
 
Evenzo eindigt de Openbaring, feitelijk een joods-christelijk Geschrift, met de vermanende woorden:
Ik betuig aan een ieder die de woorden van de profetie van dit Boek hoort: Indien iemand hieraan zou toevoegen, zal God hem toevoegen de plagen die in dit Boek staan beschreven. En indien iemand afneemt van de woorden van het Boek van deze profetie, zal God zijn aandeel afnemen van het geboomte des levens en uit de heilige Stad, zaken die in dit Boek staan beschreven. Hij die van deze dingen getuigt zegt: Ja, ik kom vlug. Amen, kom, Heer Jezus. De liefderijke gunst van de Heer Jezus [zij] met allen.
 
In wat wel 'het hogepriesterlijk gebed' wordt genoemd dat Jezus op de avond voor zijn dood opzond, bracht Jezus de elf getrouwe apostelen in beeld en verzocht hij de Vader hen te bewaren met het oog op hun eenheid. In dat gebed verschijnt daarom wat wij de APOSTOLISCHE EENHEID zouden kunnen noemen; een op goddelijke wijze gecreëerde en bewaarde eenheid.
In hun door Gods geest geïnspireerde Geschriften die een deel zijn geworden van het NT zien we die eenheid in geestelijk opzicht terug; daarin kunnen we geen enkele tegenspraak ontdekken, ook al verschilden hun persoonlijkheden, omstandigheden en achtergronden.
In het laatste gedeelte van dat gebed gebruikte Jezus bewoordingen waarin de hele Gemeente, alle opeenvolgende generaties van christenen tot nu toe, met inbegrip van ons, voor Gods Troon worden gebracht:
 
Doch niet alleen voor dezen doe ik een verzoek, maar ook voor hen die door hun woord in mij geloof stellen, opdat zij allen één mogen zijn, zoals u, Vader, in mij, en ik in u, opdat ook zij in ons mogen zijn, opdat de wereld moge geloven dat u mij zond. En ik heb hun de heerlijkheid gegeven welke u mij hebt gegeven, opdat zij één mogen zijn, zoals wij één [zijn]. Ik in hen, en u in mij, opdat zij volmaakt tot één mogen zijn; opdat de wereld moge weten dat u mij zond en hen liefhad, zoals u mij liefhad (Jh 17:20-23)
  
Helder is dat de Heer toen doelde op een zich uitbreidende kring van gelovigen. Zijn verzoek heeft zich door de eeuwen heen helemaal tot ons uitgestrekt: Op grond van het apostolische woord is het ons, naast alle generaties die ons voorafgingen, vergund geworden tot geloof te komen in Gods Zoon, de Messias. De Gemeente is gefundeerd op het getuigenis der apostelen. Bijgevolg delen wij met de apostelen in het apostolische geloof. Vandaar dat bij de opsomming van de gaven die God in Jezus goedgunstig aan de Gemeente gaf, de apostelen steeds als eersten worden vermeld (1Ko 12:28; Ef 4:11). Ja, wij zijn opgebouwd op het fundament der apostelen (Ef 2:20); op het Woord der waarheid dat zij ons gaven.
 
11 οτε ημην νηπιος, ελαλουν ως νηπιος, εφρονουν ως νηπιος, ελογιζομην ως νηπιος∙ οτε γεγονα ανηρ, κατηργηκα τα του νηπιου.
Toen ik een kind was, placht ik als een kind te spreken, als een kind te denken, als een kind te overleggen, maar toen ik een man werd, heb ik de dingen des kinds weggedaan.
12 βλεπομεν γαρ αρτι δι εσοπτρου εν αινιγματι, τοτε δε προσωπον προς προσωπον∙ αρτι γινωσκω εκ μερους, τοτε δε επιγνωσομαι καθως και επεγνωσθην.
Thans immers kijken wij door [middel van] een spiegel in een raadsel, maar dan van aangezicht tot aangezicht. Thans ken ik ten dele, maar dan zal ik nauwkeurig kennen, zoals ik precies gekend werd.
 
In zijn betoog over de charismata die bij afloop van het apostolische tijdperk voorgoed een einde zouden nemen, gaat Paulus vervolgens nog een stap verder. Tot aan het verdwijnen van de wonderbare charismata bleef de kijk van die vroege christenen op de bovennatuurlijke, geestelijke zaken onvermijdelijk onvolkomen. Zij verkeerden in een kinderlijke staat met betrekking tot het bovennatuurlijke van God; bijgevolg spraken, voelden en dachten zij gebrekkig; precies zoals voor kinderen gebruikelijk is. En precies om die reden waren zij óók niet in staat gebleken tot het creëren van een betrouwbaar geestelijk zelfbeeld (1Ko 11:30-31).

Paulus laat die gebrekkige situatie met nog meer kracht uitkomen door ze te vergelijken met de toenmalige gepolijste metalen spiegels. Als iemand in zo’n spiegel [
εσοπτρον; esoptron] blikte, ontwaarde hij slechts vage omtrekken. Wie was hij eigenlijk vanuit geestelijk standpunt bezien? Welnu, de persoon blikte feitelijk in een enigma, Grieks voor raadsel, of een duistere toestand.
 
Maar, zo verzekert Paulus, in die situatie komt gelukkig verandering! En dat gebeurde ook toen gerichte studie aan de hand van de complete en toegankelijke Heilige Schrift mogelijk werd.
Vanaf die tijd ging het onduidelijke, het duistere raadselachtige, plaats maken voor het werkelijk aanschouwen. Als het ware van aangezicht tot aangezicht, wat het geval is wanneer men in een volmaakte spiegel kan kijken, zoals thans, in moderne tijden, het geval is. Het gebrekkige, het onvolledige of stuksgewijze, had plaats gemaakt voor het teleios (volledige).
 
Doelend op het rechtstreekse, apostolische woord had Paulus immers reeds in 1Ko 2:6 gezegd: Niettemin spreken wij wijsheid onder de volmaakten (teleiois), maar niet de wijsheid van deze eeuw, noch van de heersers van deze eeuw die tenietgedaan worden.  
In die zin moeten wij ook het woord verstaan: Thans ken ik ten dele, maar dan zal ik nauwkeurig kennen, zoals ik precies gekend werd.
God kende Paulus reeds door en door, lang voordat hij tot het apostelambt werd geroepen. Dat blijkt uit zijn Galatenbrief:
 
Maar toen het hem die mij vanuit [de] schoot mijner moeder afzonderde en riep door zijn liefderijke gunst, goed dacht zijn Zoon in mij te openbaren opdat ik hem onder de Heidenvolken als Evangelie zou verkondigen, ging ik niet onmiddellijk te rade bij bloed en vlees (Gl 1:15-16).
 
Vanaf het moment dat hij uit de moederschoot tevoorschijn kwam, was Gods oog reeds op Paulus, zelfs vóórdat hij ook maar enige zelfstandige daad had kunnen stellen! Overigens geldt dat voor alle geroepenen tot Jezus’ Gemeentelichaam. God had al heel lang geleden zijn plan met ons 'klaar liggen': Gezegend de God en Vader van onze Heer Jezus Messias, die ons zegende in alle geestelijke zegen in de hemelsferen in [de] Messias, gelijk hij ons in hem verkoos vóór [de] grondlegging der wereld, opdat wij heilig en onberispelijk zouden zijn voor zijn aangezicht (Ef 1:3-4). Vergelijk ook Jr 1:5.
Evenzo kunnen wij thans, levend richting Opname, nauwkeurig kennen, namelijk in de betekenis dat God ons nu – tijdens ons leven in het onderpand van de geest - in zijn Zoon voldoende heeft 'meegegeven' om zijn doel met ons te bereiken.
En dat houdt ondermeer het vermogen in tot zelfonderscheiding. Wie zijn wij precies? Waar staan wij in Gods voornemen, en in welke verhouding tot hem? Thans is het mogelijk om dat te weten; wij kunnen immers nu blikken in een spiegel [εσοπτρον] die Jakobus omschreef als de volmaakte [τελειον ] wet der vrijheid (Jk 1:23, 25). Met Paulus kunnen we daarom zeggen:
 
Doch één ding: de dingen achter mij vergetend, mij daarentegen uitstrekkend naar de dingen vóór mij, ga ik recht op het doel afvoor de prijs van Gods omhoog roeping in Messias Jezus. Voor zover wij dan [geestelijk] volwassen zijn [τελειοι], laten wij aldus gezind zijn; en indien jullie enigszins anders gezind zijn, zal God ook dit aan jullie openbaren. In ieder geval, tot waar wij gekomen zijn: in hetzelfde spoor voortgaan (Fp 3:13-16).
 
13 νυνι δε μενει πιστις, ελπις, αγαπη, τα τρια ταυτα∙ μειζων δε τουτων η αγαπη.
Nu blijven echter geloof, hoop, liefde, deze drie; maar groter van dezen [is] de liefde.
 
Ook deze afsluitende uitspraak valt pas op de juiste plaats wanneer ze gerelateerd wordt aan het tijdelijke, zelfs kortstondige bestaan van de charismata. Nu [νυνι] is in dit verband inderdaad een bijwoord van tijd. Tot aan de Opname zijn geloof, hoop, liefde, deze drie de blijvende, grotere gaven van werkelijke waarde; daarmee rust ons geestelijk leven bij voortduring op een solide grondslag.
In het licht van Rm 8:24 en 2 Ko 5:7 moeten we wel concluderen dat geloof en hoop gebonden zijn aan ons huidig bestaan in het vlees. In Hb 11:1 komt de apostel tot dezelfde gevolgtrekking: Geloof nu is vaste grondslag der dingen waarop wordt gehoopt; bewijs der zaken die niet worden gezien.
 
Bezien vanuit die benadering moeten we met de apostel tot de conclusie komen dat van het genoemde drietal de liefde de grotere is. Want terwijl geloof en hoop hun einde krijgen bij de realisatie der dingen waarnaar wordt uitgezien, blijft de liefde voortbestaan, zoals reeds werd aangegeven in vers 8 >> De liefde vergaat nooit. Trouwens, hoe kan het ook anders als we bedenken wat God in essentie is: Liefde [αγαπη].