1 Johannes - hoofdstuk 5

1 Johannes 5

2. Een overwinnend geloof (5:1-5)

Πας ο πιστευων οτι Ιησους εστιν ο Χριστος εκ του θεου γεγεννηται, και πας ο αγαπων τον γεννησαντα αγαπα [και] τον γεγεννημενον εξ αυτου.

1 Ieder die gelooft dat Jezus de Messias is, is uit God verwekt; en ieder die hem liefheeft die verwekte, heeft ook de uit hem verwekte lief.

εν τουτω γινωσκομεν οτι αγαπωμεν τα τεκνα του θεου, οταν τον θεον αγαπωμεν και τας εντολας αυτου ποιωμεν.

2 Hierin komen wij te weten dat wij de kinderen van God liefhebben, wanneer wij God liefhebben en zijn geboden doen.

αυτη γαρ εστιν η αγαπη του θεου, ινα τας εντολας αυτου τηρωμεν· και αι εντολαι αυτου βαρειαι ουκ εισιν,
3 Want dit is de liefde van God, dat wij zijn geboden in acht nemen; en zijn geboden zijn niet zwaar;

οτι παν το γεγεννημενον εκ του θεου νικα τον κοσμον· και αυτη εστιν η νικη η νικησασα τον κοσμον, η πιστις ημων.

4 omdat al wat uit God verwekt is, de wereld overwint; en dit is de overwinning die de wereld heeft overwonnen: ons geloof.

τις [δε] εστιν ο νικων τον κοσμον ει μη ο πιστευων οτι Ιησους εστιν ο υιος του θεου;

5 Wie is het die de wereld overwint, dan hij die gelooft dat Jezus de Zoon van God is?

Ook in deze perikoop worden de tekenen van het kindschap Gods nader toegelicht, maar nu vooral vanuit het gezichtspunt van een geloof dat de wereld overwint; en dat geloof is specifiek qua inhoud: Jezus is zowel de Zoon van God als de Messias van Israël.

Zo’n persoon is uit God verwekt en daaruit vloeit voort:
a. liefde voor God, die in een nieuwe betekenis onze Vader is geworden;
b. liefde voor de anderen in deze nieuwe familiekring: zij die ook wederverwekt zijn. Wij kijken namelijk op een nieuwe manier tegen elkaar aan, niet als de mensen die wij voorheen waren, maar als personen die een nieuwe schepping zijn, uit God verwekt (geboren) en daarom met ons op de innigste wijze verbonden (2Ko 5:16-17).

Als nieuwe schepping van God zijn we ook toegerust met een nieuwe innerlijke kracht, namelijk de machtige werking van Gods geest in ons leven. Die stelt ons in staat ons niet te laten overwinnen door de goddeloze en haatdragende geest van de wereld. Het bewijs daarvan zien we in onszelf doordat wij Gods geboden in acht nemen, dat wil zeggen vanuit de liefde leven, want de geboden van God hebben alle als essentie de liefde (Rm 13:8-10).
Trouwens, het enige gebod dat Jezus zijn leerlingen ooit heeft gegeven, luidt: dat gij elkaar liefhebt gelijk ik jullie heb liefgehad (Jh 13:34; 15:12, 17)

3. Het getuigenis over Jezus Messias (5:6-12)

Ουτος εστιν ο ελθων δι υδατος και αιματος, Ιησους Χριστος· ουκ εν τω υδατι μονον αλλ εν τω υδατι και εν τω αιματι· και το πνευμα εστιν το μαρτυρουν, οτι το πνευμα εστιν η αληθεια.

6 Deze is hij die gekomen is door water en bloed, Jezus Messias; niet in het water alleen, maar in het water en in het bloed; en de geest is het die getuigt, omdat de geest de waarheid is.

οτι τρεις εισιν οι μαρτυρουντες,

7 Omdat er drie zijn die getuigenis afleggen:
το πνευμα και το υδωρ και το αιμα, και οι τρεις εις το εν εισιν.

8 de geest en het water en het bloed, en de drie zijn tot één.

In de vorige perikoop heeft Johannes uiteengezet dat ieder die uit God verwekt is de innerlijke kracht heeft om de wereld te overwinnen en dat die overwinning gelegen is in het geloof van die persoon, een geloof dat zich uit in de overtuiging dat Jezus Messias zowel de joodse Messias als de Zoon van God is.
Het is kennelijk moeilijk gebleken om die rechtzinnige belijdenis, waarin Jezus centraal staat, zuiver te bewaren. Ze moet geregeld tegen antichristelijke elementen verdedigd worden.

Er is vaak verondersteld dat Johannes in zijn nadagen -het laatste decennium van de eerste eeuw- te maken kreeg met tegenstanders als Cerinthus, die een ‘pneumatische’ Messias propageerde: bij de doop zou de hemelse Messias zich verenigd hebben met de mens Jezus, maar deze vóór het lijden weer verlaten hebben. Een ontkenning derhalve van de incarnatie (menswording).
Ook worden de zogeheten Doketen genoemd, die leerden dat Jezus slechts in schijn een menselijk lichaam had.

Het is moeilijk vast te stellen of Johannes’ polemiek inderdaad tegen hen gericht was.
Zelf hebben wij al enkele malen melding gemaakt van Johannes’ broeders naar het vlees, de Joden, die toen en tot op heden, in grote meerderheid Jezus als hun rechtmatige Messias afwijzen. Op z’n best geven zij toe dat er in de eerste eeuw in hun midden een rabbi Jesjoea actief geweest kan zijn die door Johannes, de Doper, in water werd ondergedompeld in de rivier de Jordaan. Maar dat hij bij die gelegenheid door de geest van God tot hun Messias werd gezalfd, is voor hen onaanvaardbaar. En al helemaal willen zij niets weten van het feit dat hij bij zijn terechtstelling een offerdood stierf ter verzoening van hun zonden en van die der wereld.

En juist die twee belangrijkste gebeurtenissen, die beslissende momenten waren in Jezus’ leven, vermeldt Johannes in deze perikoop als de kern van de juiste messiaanse belijdenis.
Daarbij wordt er ruimschoots aan de joodse eis van minstens twee of drie getuigen voldaan. Allereerst het water en het bloed. Bij Jezus’ doop kwam er een stem uit de hemel die zei: Deze is mijn Zoon, de geliefde, in wie ik behagen vond (Mt 3:17).
Maar er gebeurde toen nog meer. In zijn evangelie verhaalt Johannes wat de Doper ervoer:

De volgende dag zag hij Jezus naar zich toe komen en zei: Zie, het Lam van God, dat de zonde van de wereld wegneemt. Deze is het van wie ik zei: Ná mij komt een man die vóór mij bestond, omdat hij eerder was dan ik. Ook ik kende hem niet; maar opdat hij aan Israël geopenbaard zou worden, daarom ben ik in water komen dopen. En Johannes getuigde, zeggend: Ik heb de geest aanschouwd, neerdalend als een duif uit de hemel, en ze bleef op hem. Ook ik kende hem niet; maar hij die mij heeft gezonden om te dopen in water, die zei tot mij: Op wie je de geest mocht zien neerdalen en op hem blijven, deze is hij die in heilige geest doopt. En ik heb gezien en getuigd dat deze de Zoon van God is.Jh 1:29-34

En toen Jezus de laatste adem uitblies, gebeurde volgens Mattheus het volgende:

En zie, het voorhangsel van de tempel scheurde van boven naar beneden in tweeën; en de aarde beefde en de rotsen scheurden.Mt 27:51

Dezelfde Jezus die in water was gedoopt, was toen ook gekomen in het bloed, verwijzend naar zijn dood welke de kracht had van een zoenoffer, ten behoeve van het leven der wereld (Jh 6:51)

De voornaamste en in zekere zin de enige getuige, is echter de geest, omdat de geest de waarheid is. Maar met elkaar is er sprake van drie getuigen en de drie zijn eenstemmig. Niet alleen legde de geest zowel bij de doop als bij de dood van de Messias getuigenis af door indrukwekkende schouwspelen, maar vanaf Pinksteren 33 AD legde hij ook door de prediking van de apostelen op doeltreffende wijze getuigenis af. Zoals Petrus toen zei: Wat gij zowel ziet als hoort (Hn 2:33).
Vergelijk Jh 14:15-17; 15:26-27; 16:8-11; Hn 10:39-43.

Omdat de geest de waarheid is, heeft ze eigenlijk geen bekrachtiging nodig, maar ze gebruikt het water [Jezus’ doop] en het bloed [zijn dood] om het getuigenis uiterlijk kracht bij te zetten. Zowel bij zijn doop als bij zijn dood wees ze hem uitdrukkelijk aan als de Messias en de Zoon van God.

ει την μαρτυριαν των ανθρωπων λαμβανομεν, η μαρτυρια του θεου μειζων εστιν, οτι αυτη εστιν η μαρτυρια του θεου, οτι μεμαρτυρηκεν περι του υιου αυτου.

9 Indien wij het getuigenis van de mensen aannemen, het getuigenis van God is groter; omdat dit het getuigenis van God is dat hij getuigd heeft omtrent zijn Zoon.

Een afsluitende conclusie van de verzen 6 tm 8. Daarin was de geest van de drie genoemde getuigen de voornaamste, omdat de geest de waarheid is. Nu zegt Johannes dat dit feitelijk het getuigenis van God zelf is, en begrijpelijk, want het betreft de geest der waarheid die van de Vader uitgaat (Jh 15:26).
Dit getuigenis overtreft in waarachtigheid uiteraard elk getuigenis van mensen, zelfs van godvruchtige personen die rechtstreeks in Gods dienst staan, zoals bijvoorbeeld Johannes de Doper:

Indien ik omtrent mijzelf getuigenis afleg, is mijn getuigenis niet waar. Er is een ander die omtrent mij getuigt, en ik weet dat het getuigenis dat hij omtrent mij getuigt, waar is. Gij hebt [mensen van jullie] naar Johannes gezonden en hij heeft van de waarheid getuigenis afgelegd. Ik neem echter het getuigenis van een mens niet aan; maar deze dingen zeg ik, opdat gij gered moogt worden. Die [Johannes] was de lamp die brandt en schijnt, en gij hebt je voor een uur in zijn licht willen verheugen. Ik heb echter het getuigenis dat groter is dan dat van Johannes; want de werken die de Vader mij heeft gegeven om ze te volbrengen, die werken zelf die ik doe, getuigen omtrent mij dat de Vader mij heeft gezonden. En de Vader die mij heeft gezonden, die heeft omtrent mij getuigenis afgelegd.Jh 5:31-37

Alleen wanneer ons geloof berust op het grotere getuigenis dat God betreffende zijn Zoon heeft geven, zal dat geloof de wereld overwinnen.

ο πιστευων εις τον υιον του θεου εχει την μαρτυριαν εν εαυτω· ο μη πιστευων τω θεω ψευστην πεποιηκεν αυτον, οτι ου πεπιστευκεν εις την μαρτυριαν ην μεμαρτυρηκεν ο θεος περι του υιου αυτου.

10 Wie in de Zoon van God gelooft, heeft het getuigenis in zichzelf; wie God niet gelooft, heeft hem [tot] leugenaar gemaakt, omdat hij niet heeft geloofd in het getuigenis dat God heeft afgelegd omtrent zijn Zoon.

Het gaat nog steeds om het getuigenis dat God zelf heeft gegeven en dat groter is dan dat van mensen. Al wie gelooft dat Jezus de Zoon van God is en tevens de joodse Messias, heeft dát getuigenis in zichzelf. Het is voor hem niet langer iets uiterlijks, maar is zijn persoonlijk, innerlijk bezit geworden, een kracht tot redding (Rm 1:16).

Het is buitengewoon ernstig om geen geloof te stellen in het getuigenis dat God zelf, de Allerhoogste, betreffende zijn Zoon heeft gegeven. Indien men immers iemands woord niet gelooft, dan bestempelt men die persoon als onbetrouwbaar, zelfs als leugenaar. In het geval van de God der waarheid, die altijd de waarheid spreekt, ja, die zelfs niet liegen kan, is het een schandelijke daad hem niet op zijn woord te geloven (Dt 32:4; Ps 31:5; Tt 1:2; Hb 6:18).

και αυτη εστιν η μαρτυρια, οτι ζωην αιωνιον εδωκεν ημιν ο θεος, και αυτη η ζωη εν τω υιω αυτου εστιν.

11 En dit is het getuigenis: dat God ons eeuwig leven heeft gegeven, en dit leven is in zijn Zoon.
Toen God ons het geloof in zijn Zoon schonk, plantte hij op dat voor ons historische moment, ook de overtuiging in ons hart dat wij in die Zoon eeuwig leven bezitten. Terecht gebruikt Johannes daarom de aoristvorm van het werkwoord geven, waar in het voorafgaande geregeld perfecta verschenen. In Jh 5:24-26 lezen we wat Jezus zelf over die overgang van de dood naar het leven zei:

Voorwaar, voorwaar, Ik zeg jullie: wie mijn woord hoort en hem gelooft die mij heeft gezonden, heeft eeuwig leven en hij komt niet in [een] oordeel, maar is uit de dood overgegaan in het leven.
Voorwaar, voorwaar, Ik zeg jullie: er komt een uur, en het is nu, dat de doden de stem van de Zoon van God zullen horen, en zij die er gehoor aan hebben gegeven, zullen leven. Want zoals de Vader leven heeft in zichzelf, evenzo heeft hij ook de Zoon gegeven leven te hebben in zichzelf.

ο εχων τον υιον εχει την ζωην· ο μη εχων τον υιον του θεου την ζωην ουκ εχει.

12 Wie de Zoon heeft, heeft het leven; wie de Zoon van God niet heeft, heeft het leven niet.

Johannes gebruikt de terminologie van 2:23 > Ieder die de Zoon loochent, heeft ook de Vader niet; hij die de Zoon belijdt, heeft ook de Vader.
Hebben duidt in dit verband op een onverbrekelijke gemeenschap. Hij die het getuigenis van God aangaande zijn Zoon gelovig aanvaardt, geraakt in een innige gemeenschap met zowel de Vader als de Zoon. Logischerwijs heeft zo’n verhouding eeuwigheidswaarde, omdat die beide eeuwig zijn. Het hebben van de Zoon en de Vader leidt daarom ook tot het hebben van het leven.

Het omgekeerde geldt voor een ieder die Gods getuigenis verwerpt: Geen Zoon, dan ook geen Vader, en geen leven!
Joodse mensen zouden bij die gedachte ernstig stil moeten staan; in hun geval zouden zij dan namelijk alles verliezen, zelfs Jahweh, de Vader van hun Messias.
Alle voorzeggingen in de Profeten die gaan over het herstel van Israel en waarin we God bij herhaling horen zeggen:

En ik zal hun God worden en zijzelf mijn volk,
berusten danook op de aanname dat een Overblijfsel het getuigenis dat God betreffende zijn Zoon heeft gegeven, in de eindtijd alsnog zal aanvaarden.
Vergelijk Js 51:15; Jr 30:22; Ez 11:20; 36:28; 37:27; Hs 2:23; Zc 13:9

E. Slot (5:13-21)

1. Kracht van het gebed (5:13-17)

Ταυτα εγραψα υμιν ινα ειδητε οτι ζωην εχετε αιωνιον, τοις πιστευουσιν εις το ονομα του υιου του θεου.

13 Deze dingen heb ik jullie geschreven, opdat gij moogt weten dat gij eeuwig leven hebt, aan hen die geloven in de naam van de Zoon van God.

De lezerskring wordt hier wellicht voor het eerst werkelijk geïdentificeerd: zij die geloven in de naam van de Zoon van God. Naar onze opvatting het gehele Israël Gods dat in zijn voornemen een speciale roeping ontvangt om tot het zegenende zaad van Abraham te behoren.
In dit opzicht is Johannes definitiever dan in Jh 20:31, waar hij verduidelijkt waarom hij zijn evangelie schreef:

Maar deze dingen zijn geschreven opdat gij moogt geloven dat Jezus de Messias is, de Zoon Gods, en dat gij, door te geloven, leven moogt hebben in zijn naam.
In deze Brief is hij een stap verder, de lezers zijn zulke gelovigen, zij hebben eeuwig leven. En op grond van de vorige perikoop, kunnen we daaraan toevoegen: zij bezitten in zichzelf het getuigenis dat God betreffen zijn Zoon heeft afgelegd; zij hebben zowel de Vader als de Zoon.

και αυτη εστιν η παρρησια ην εχομεν προς αυτον, οτι εαν τι αιτωμεθα κατα το θελημα αυτου ακουει ημων.

14 En dit is de vrijmoedigheid die wij jegens hem hebben, dat indien wij iets voor ons vragen overeenkomstig zijn wil, hij ons hoort.

και εαν οιδαμεν οτι ακουει ημων ο εαν αιτωμεθα, οιδαμεν οτι εχομεν τα αιτηματα α ητηκαμεν απ αυτου.

15 En indien wij weten dat hij ons hoort, wat wij ook voor ons vragen, weten wij dat wij de gevraagde dingen hebben die wij van hem hebben gevraagd.

Bij hun innige gemeenschap met God en zijn Zoon behoort een gepaste vrijmoedigheid, namelijk het weten dat hun gebeden bij de Vader gehoor vinden; te meer omdat de innerlijke werking van Gods geest hun leert wat passend is naar zijn wil. Die zekerheid geeft hun tevens de overtuiging dat zij de gevraagde zaken reeds hebben op het moment dat zij ze aan God voorleggen. Ook dat behoort tot de voorrechten die de kinderen van God genieten in hun gemeenschap met hem.
Vergelijk Mr 11:24.

Εαν τις ιδη τον αδελφον αυτου αμαρτανοντα αμαρτιαν μη προς θανατον, αιτησει, και δωσει αυτω ζωην, τοις αμαρτανουσιν μη προς θανατον. εστιν αμαρτια προς θανατον· ου περι εκεινης λεγω ινα ερωτηση.

16 Indien iemand zijn broeder ziet zondigen, [een] zonde niet ten dode, zal hij vragen, en hij zal hem leven geven, [namelijk] aan hen die niet zondigen ten dode. Er is zonde ten dode; daarover zeg ik niet dat hij zou vragen.

πασα αδικια αμαρτια εστιν, και εστιν αμαρτια ου προς θανατον.

17 Alle ongerechtigheid is zonde, en er is zonde niet ten dode.

In Nm 18:22 vinden wij een OT voorbeeld van het begaan van een zonde met de dood tot gevolg. Van de 12 stammen mochten alleen de leden van de stam Levi tabernakeldienst verrichten:

En de zonen van Israël dienen niet meer tot de tent der samenkomst te naderen, waardoor zij zonde op zich zouden laden en sterven.

Binnen de context van deze Brief moeten wij voor zonde ten dode blijkbaar denken aan hen die het getuigenis van God betreffende zijn Zoon verwerpen omdat zij loochenen dat hij de Messias en de Zoon van God is. Het heeft geen zin voor zulke personen in gebed tot God tussenbeide te komen.
In hoofdstuk 6 van de Hebreeënbrief wordt toegelicht waarom bemiddelend gebed hier niet kan helpen:

Want het is onmogelijk hen die eens voor al verlicht werden en de hemelse gave smaakten en deelgenoten werden van heilige geest, en Gods voortreffelijke woord en krachten van een op handen zijnde eeuw smaakten, en die wegvielen, nogmaals te vernieuwen tot berouw, daar zij voor zichzelf de Zoon van God opnieuw aan een paal hebben gehangen en openlijk te schande maakten. Want grond die de dikwijls daarop komende regen dronk en gewas voortbrengt, nuttig voor hen omwille van wie hij ook wordt bebouwd, krijgt zegen van God mee; maar brengt hij dorens en distels voort, [dan is hij] onbruikbaar en vervloeking nabij; het einde ervan verbranding.(Hb 6:4-8)


Maar ook zonden die niet tot de dood leiden zijn ernstig, want alle ongerechtigheid is zonde. In 1Jh 2:1-2 werd getoond dat we Jezus als voorspraak bij de Vader nodig hebben als we in zwakheid tot zonde vervallen: Mocht iemand zondigen, wij hebben een pleitbezorger bij de Vader, Jezus Messias, een rechtvaardige; en hij is verzoening voor onze zonden.
Soms kan iemand die in zo’n situatie verkeert dermate geestelijk ziek worden dat hij de bemiddelende steun van broeders nodig heeft. Jakobus schreef daarover in Jk 5:14-16

Is iemand bij jullie ziek? Laat hij de oudsten van de gemeente bij zich roepen en laten zij -[hem] ingewreven hebbend met olie- over hem bidden in de naam van de Heer. En het gebed des geloofs zal hem die uitgeput is redden, en de Heer zal hem oprichten; en als hij zonden begaan heeft, zal het hem vergeven worden. Belijdt daarom elkaar openlijk de zonden en bidt voor elkaar, opdat gij gezond gemaakt wordt. Een smeking van een rechtvaardige -innerlijk werkzaam- oefent veel kracht uit.

De zinsnede het gebed des geloofs zal hem die uitgeput is redden, en de Heer zal hem oprichten bij Jakobus, heeft blijkbaar dezelfde betekenis als en hij [God] zal hem leven geven bij Johannes.

2. De bevoorrechte situatie van de uit God geborenen (5:18-21)

Οιδαμεν οτι πας ο γεγεννημενος εκ του θεου ουχ αμαρτανει, αλλ ο γεννηθεις εκ του θεου τηρει αυτον, και ο πονηρος ουχ απτεται αυτου.

18 Wij weten dat ieder die uit God verwekt is, niet zondigt, maar de uit God verwekte behoedt hem en de Goddeloze krijgt hem niet in zijn greep.

οιδαμεν οτι εκ του θεου εσμεν, και ο κοσμος ολος εν τω πονηρω κειται.

19 Wij weten dat wij uit God zijn en de hele wereld ligt in de Goddeloze.

In 3:5-6, 9 schreef Johannes eerder:

En gij weet dat die openbaar gemaakt is, opdat hij de zonden zou wegnemen; en in hem is geen zonde. Ieder die in hem blijft, zondigt niet; ieder die zondigt, heeft hem niet gezien noch hem leren kennen… Ieder die uit God verwekt is, doet geen zonde, omdat zijn zaad in hem blijft; en hij kan niet zondigen, omdat hij uit God verwekt is.

Zonde is strijdig met het kindschap Gods. Wie uit God is verwekt kan principieel niet zondigen. Gods zaad dat in hem is -de werking van de heilige geest- wekt in hem krachten die, gelet op hun oorsprong, onweerstaanbaar zijn.
Maar dit betekent geenszins dat hij die tot het leiden van een nieuw leven verwekt is, niet zondigen kan. Wij zagen dat reeds in 1:8-10 en 2:1.
Wanneer dat gebeurt, overweldigt een vreemde macht zijn innerlijk wezen. De Duivel wordt immers pas bij de intrede van het duizendjarig koninkrijk gebonden; de gehele wereld heeft hij nog altijd in zijn goddeloze greep; en ook staat het vlees van hem die wederverwekt is nog steeds bloot aan de invloed van de Adamitische erfenis der zonde.
Vandaar dat wij iemand die hoger is dan wij, nodig hebben om over ons te waken, anders zou de Duivel er alsnog in slagen ons te overmeesteren. Vergelijk 2Ko 2:11.

Welnu, wij hebben iemand die vanuit de hemel over ons waakt en ons voor struikelen behoedt: degene die als eerste uit God werd verwekt, zijn Zoon, de eniggeborene (1Jh 4:9). Vergelijk Psalm 145:20 en Judas 24.
Die taak had hij al op zich genomen toen hij nog in het vlees op aarde was. Op de avond voor zijn dood verzocht hij zijn Vader die taak ‘waar te nemen’ voor de tijd dat hij door zijn dood niet in staat zou zijn ze zelf te vervullen:

Ik bid voor hen; niet voor de wereld bid ik u, maar voor hen, die gij mij gegeven hebt, want zij zijn van u, en al het mijne is het uwe en het uwe is het mijne, en ik ben in hen verheerlijkt. En ik ben niet meer in de wereld, maar zij zijn in de wereld en ik kom tot u.
Heilige Vader, bewaar hen in uw naam, welke gij mij gegeven hebt, dat zij één zijn zoals wij. Zolang ik bij hen was, bewaarde ik hen in uw naam…en ik heb over hen gewaakt en niemand uit hen is verloren gegaan, behalve de zoon des verderfs, opdat de Schrift vervuld werd.
Maar nu kom ik tot u…Ik heb hun uw woord gegeven en de wereld heeft hen gehaat, omdat zij niet uit de wereld zijn, gelijk ik niet uit de wereld ben. Ik bid niet, dat gij hen uit de wereld wegneemt, maar dat gij hen bewaart voor de Goddeloze.
(Jh 17:9-15)

οιδαμεν δε οτι ο υιος του θεου ηκει, και δεδωκεν ημιν διανοιαν ινα γινωσκωμεν τον αληθινον· και εσμεν εν τω αληθινω, εν τω υιω αυτου Ιησου Χριστω. ουτος εστιν ο αληθινος θεος και ζωη αιωνιος.

20 Maar wij weten dat de Zoon van God is gekomen en ons inzicht heeft gegeven, opdat wij de Waarachtige zouden kennen; en wij zijn in de Waarachtige, in zijn Zoon Jezus Messias. Deze is de waarachtige God en eeuwig leven.

De scheiding tussen de kinderen van God en de wereld is tot stand gebracht door de Zoon van God. Hij is in het vlees gekomen om ons inzicht te geven in het wezen van de enige waarachtige God, hij die de onbegrensde Werkelijkheid is, en van wie hijzelf -volgens Jh 17:3- onderscheiden is als de door God uitgezondene.

Onze verhouding tot de Waarachtige is echter niet beperkt gebleven tot een verstandelijk kennen; in zijn Zoon -als de bemiddelende oorzaak- zijn we ook in een levensgemeenschap met hém gekomen.
Om de grootsheid daarvan en de bijzondere, ons verleende gunst te benadrukken, zegt Johannes: Deze is de waarachtige God en eeuwig leven.Vergelijk 1Jh 1:2; 2:25; 5:13.

Τεκνια, φυλαξατε εαυτα απο των ειδωλων.
21 Kindertjes, past op voor de afgoden.

Deze afsluitende waarschuwing lijkt hier uit de lucht te komen vallen, maar dat is toch beslist niet het geval:
a. Tegenover de enige waarachtige God, staan de ijdele afgoden, de onwerkelijkheden zoals ze in het OT ook wel worden genoemd (Js 41:29).
b. De Brief heeft laten weten dat er nog een Antimessias verwacht moet worden, de grootste afgod die er ooit geweest zal zijn en die daarom de gruwel bij uitstek zal zijn. Zie Ez 8:3; Dn 9:27; 12:11; Mt 24:15; 2Th 2:3-10; Op 13:14-15.

1 Johannes - hoofdstuk 4

1 Johannes 4

3. Onderscheid tussen de geest van God en de geest van dwaling (4:1-6)

Αγαπητοι, μη παντι πνευματι πιστευετε, αλλα δοκιμαζετε τα πνευματα ει εκ του θεου εστιν, οτι πολλοι ψευδοπροφηται εξεληλυθασιν εις τον κοσμον.

1 Geliefden, gelooft niet elke geest, maar beproeft de geesten of ze uit God zijn, omdat vele valse profeten uitgegaan zijn tot de wereld.

εν τουτω γινωσκετε το πνευμα του θεου· παν πνευμα ο ομολογει Ιησουν Χριστον εν σαρκι εληλυθοτα εκ του θεου εστιν,

2 Hierin leert gij de geest van God kennen: elke geest die Jezus Christus belijdt gekomen zijnde in vlees, is uit God;

και παν πνευμα ο μη ομολογει τον Ιησουν εκ του θεου ουκ εστιν· και τουτο εστιν το του αντιχριστου, ο ακηκοατε οτι ερχεται, και νυν εν τω κοσμω εστιν ηδη.

3 en elke geest die Jezus niet belijdt, is niet uit God; en deze is die van de Antichrist, van wie gij gehoord hebt dat hij komt, en nu reeds is hij in de wereld.

Niet alle geestesinvloeden zijn betrouwbaar en heilzaam, zoals de geest van God en Christus die in de leden van het ware Israël Gods verblijft. De Duivel is er altijd op uit te verderven en hij heeft voor dat doel zijn geëigende instrumenten, waaronder de valse profeten. En zoals Christus zijn leerlingen uitzond tot de wereld, heeft de Duivel ervoor gezorgd dat ook zijn valse profeten op hetzelfde terrein aan ‘de slag zijn gegaan’, ja, zich zelfs onder die afgezanten van Jezus hebben gemengd.
Mt 13:24-30, 37-43; 2Ko 5:17-21.

Het gaat om de antichristelijke geest die tot dwaling leidt indien men er gehoor aan geeft. Maar die geest is eigenlijk gemakkelijk herkenbaar, althans voor hen die onder de verlichting van de geest Gods ijverig zijn Woord onderzoeken. Deze geest is er namelijk altijd op uit de feiten omtrent de Messias te verdraaien, hem anders voor te stellen zoals hij in de bijbel aan ons is geopenbaard. Enkele opvallende punten daarin zijn de volgende:

● Hij is niet Gods Zoon, maar een gewoon mens zoals ieder ander.
● Hij had geen voormenselijk bestaan in de hemel bij zijn Vader.
● Hij is niet door de heilige geest in een maagd verwekt.
● Op aarde was hij zowel mens als god, een godmens derhalve.
● Hij is niet opgestaan in een geestelijk lichaam, maar in een verheerlijkt menselijk lichaam.
● Gedurende de 40 dagen na zijn opstanding materialiseerde hij geen (verschillende) menselijke lichamen, maar verscheen hij in het ‘opstandingslichaam’: zijn eigen menselijke lichaam dat tegelijkertijd bovennatuurlijke dimensies heeft.
● Hij zal zichtbaar, in het vlees wederkeren.

In de context van deze Brief polemiseert Johannes vooral tegen hen die de verlossing door Christus ontkrachten door tegen te spreken dat hij zijn volmaakt menselijke leven ten offer bracht, de tegenwaarde van de volmaakte eerste mens.
Ex 21:23; 1Ko 15:45; 1Ti 2:3-6

υμεις εκ του θεου εστε, τεκνια, και νενικηκατε αυτους, οτι μειζων εστιν ο εν υμιν η ο εν τω κοσμω.

4 Gij zijt uit God, kindertjes, en gij hebt hen overwonnen, omdat hij die in jullie [is], groter is dan hij die in de wereld [is].

De lezers hebben slechts door de inwendige hulp die zij als kinderen van God bezitten, de overwinning kunnen behalen op de valse leraren en de Duivel zelf. Bijgevolg kunnen zij ook voor de toekomst het vertrouwen koesteren dat de in hen wonende kracht sterker zal zijn dan de Duivel, de Antimessias en de wereld als boze macht.

αυτοι εκ του κοσμου εισιν· δια τουτο εκ του κοσμου λαλουσιν και ο κοσμος αυτων ακουει.

5 Zij zijn uit de wereld; daarom spreken zij uit de wereld, en de wereld hoort hen.

ημεις εκ του θεου εσμεν· ο γινωσκων τον θεον ακουει ημων, ος ουκ εστιν εκ του θεου ουκ ακουει ημων. εκ τουτου γινωσκομεν το πνευμα της αληθειας και το πνευμα της πλανης.

6 Wat ons betreft, wij zijn uit God; wie God kent, hoort ons; wie niet uit God is, hoort ons niet. Hieruit leren wij de geest der waarheid kennen en de geest der dwaling.

De tegenstelling tussen de kinderen van God en die van de Duivel wordt tot eenvoudige proporties herleid: de eersten zijn uit God en de laatsten uit de wereld, welke daarmee in haar algemeenheid als even goddeloos wordt bestempeld als de heerser der wereld (Jh 12:31; 14:30; 16:11).

De antichristelijke elementen hebben haar wezen en karakter overgenomen. Bijgevolg spreken zij ook uit de wereld, hetgeen betekent dat zij hun leer aan de pseudo-wijsheid van de wereld ontlenen.

Om dezelfde reden luistert de wereld naar hen met een gewillig oor, want die is als vanzelfsprekend ontvankelijk voor haar eigen opvattingen, denkbeelden en theorieën.
Naar de kinderen van God wordt daarom zo goed als niet geluisterd. Zij moeten zich neerleggen bij de realiteit van 1Jh 5:19 > "Wij weten dat we uit God zijn en de gehele wereld ligt in de Boze".

Zij worden slechts gehoord door degenen die hetzelfde kindschap bezitten: dat van God.
In dit opzicht verschilt de situatie niet van die welke Jezus ondervond in zijn contact met de Joden, van wie eveneens het merendeel in ongeloof reageerde op hem en zijn geloofsbrieven wat betreft het Messiasschip:

Wie uit God is, luistert naar de woorden van God. Daarom luistert gij niet, omdat gij niet uit God zijt…Maar gij gelooft niet, omdat gij niet uit mijn schapen zijt. Mijn schapen luisteren naar mijn stem, en ik ken ze, en zij volgen mij.
Jh 8:47; 10:26

D. In de liefde blijven omdat God liefde is (4:7 - 5:12)

1. Liefde tot God en de naaste (4:7-21)

Αγαπητοι, αγαπωμεν αλληλους, οτι η αγαπη εκ του θεου εστιν, και πας ο αγαπων εκ του θεου γεγεννηται και γινωσκει τον θεον.

7 Geliefden, laten wij elkaar liefhebben, omdat de liefde uit God is; en ieder die liefheeft, is uit God verwekt en kent God.

ο μη αγαπων ουκ εγνω τον θεον, οτι ο θεος αγαπη εστιν.

8 Wie niet liefheeft, heeft God niet leren kennen, omdat God liefde is.

εν τουτω εφανερωθη η αγαπη του θεου εν ημιν, οτι τον υιον αυτου τον μονογενη απεσταλκεν ο θεος εις τον κοσμον ινα ζησωμεν δι αυτου.

9 Hierin werd de liefde Gods in ons openbaar gemaakt, dat God zijn Zoon, de eniggeborene, tot de wereld heeft gezonden, opdat wij zouden leven door hem.

εν τουτω εστιν η αγαπη, ουχ οτι ημεις ηγαπηκαμεν τον θεον, αλλ οτι αυτος ηγαπησεν ημας και απεστειλεν τον υιον αυτου ιλασμον περι των αμαρτιων ημων.

10 Hierin is de liefde, niet dat wij God hebben liefgehad, maar dat hij ons heeft liefgehad en zijn Zoon heeft gezonden [tot] verzoening voor onze zonden.

Αγαπητοι, ει ουτως ο θεος ηγαπησεν ημας, και ημεις οφειλομεν αλληλους αγαπαν.

11 Geliefden, als God ons zó heeft liefgehad, behoren ook wij elkaar lief te hebben.

In deze perikoop staat de broederliefde opnieuw centraal, maar wel onder een nieuw gezichtspunt, namelijk als kenmerk van het wezen van God en daaruit voortvloeiend.
De leden van het Israël Gods zijn uit hem verwekt en bezitten derhalve zijn natuur. Op dit zo belangrijke punt hebben zij door ervaring God leren kennen en zijn zij in staat hem na te volgen (Ef 5:1-2).
Wanneer nu het wezen van God liefde is, hoe zou dan iemand die niet liefheeft, God kunnen kennen (vv 7 en 8).

In vers 9 horen wij de echo van Jh 3:16, maar de leden van het Israël Gods hebben metterdaad, in hun eigen leven, ervaren dat het wezen van God liefde is. Weliswaar was Gods liefde -zeker voor oplettende toeschouwers- altijd al in zijn schepping en in zijn bemoeienissen met Joden en Heidenen waarneembaar, maar de volheid ervan bleef toch verborgen (Hn 14:16-17). Pas met de zending van zijn Zoon, de eniggeborene, en speciaal toen het effect van diens offerdood door ons persoonlijk werd ervaren, gingen wij Gods diepste wezen echt onderscheiden (vers 10).

De conclusie van vers 11 ligt daarom voor de hand: wij dienen onze broeders even belangeloos en onbaatzuchtig lief te hebben, te meer doordat het kindschap ons daartoe het vermogen schenkt. Bovendien kan de buitenwereld daardoor een glimp van Gods wezen opvangen (Jh 17:20-23).

θεον ουδεις πωποτε τεθεαται· εαν αγαπωμεν αλληλους, ο θεος εν ημιν μενει και η αγαπη αυτου εν ημιν τετελειωμενη εστιν.

12 Niemand heeft ooit God aanschouwd; indien wij elkaar liefhebben, blijft God in ons en zijn liefde is in ons tot volmaaktheid gekomen.

"Niemand heeft ooit God aanschouwd"; het werkwoord θεωρεω, met eigen ogen aanschouwen. Johannes herhaalt wat hij in zijn evangelie schreef:

Niemand heeft ooit God gezien; [een] eniggeboren god die in de boezem van de Vader is, die heeft hem verklaard.

Door en in Christus zijn wij beter bekend geraakt met de Vader, God: Wie mij heeft gezien, heeft de Vader gezien (Jh 14:9), zo volkomen straalde Jezus het wezen van de Vader af. In zijn optreden weerspiegelde hij dat God liefde is.
Maar hier leren we dat we dit voornaamste goddelijke wezensmerk ook in elkaar kunnen zien, want als er onder de kinderen van God liefde tot uitdrukking wordt gebracht, is dat het bewijs dat God zelf in hen verblijft. In elkaar is dan iets te zien van Gods wezen.

Εν τουτω γινωσκομεν οτι εν αυτω μενομεν και αυτος εν ημιν, οτι εκ του πνευματος αυτου δεδωκεν ημιν.

13 Hierin komen wij te weten dat wij in hem blijven en hij in ons, dat hij ons vanuit zijn geest heeft gegeven.

In 3:24 schreef Johannes: en hierin komen wij te weten dat hij in ons blijft: uit de geest die hij ons gegeven heeft. De geest als gave zondermeer.
Nu zegt hij: dat hij ons vanuit zijn geest heeft gegeven. En dat wijst eerder op een mate van de geest; in de context verband houdend met de liefde jegens elkaar.
Iemands liefde is een aanwijzing van Gods aanwezigheid in hem, maar de persoon moet zich ook voor de werkzaamheid van de geest openstellen. Zoals Paulus schreef in Ef 4:30 kan men door een eigen verkeerde houding de geest tegenwerken, bedroeven.

και ημεις τεθεαμεθα και μαρτυρουμεν οτι ο πατηρ απεσταλκεν τον υιον σωτηρα του κοσμου.

14 En wij hebben aanschouwd en wij getuigen, dat de Vader de Zoon heeft gezonden [als] redder van de wereld.

Indien wij elkaar liefhebben (vers 12), kunnen we iets van Gods wezen aanschouwen. Maar het werkelijk aanschouwen van Gods wezen is toch gelegen in zijn liefdedaad bij uitstek: het zenden van zijn Zoon naar deze wereld teneinde de mensheid uit haar dood vanwege de zonde te redden (Jh 3:17; Rm 6:23).

Het lijkt dat Johannes weer de spreekbuis van de apostelen is, zoals in 1:1-3. >
wat wij hebben gehoord; wat wij hebben gezien met onze ogen; wat wij aanschouwden en onze handen tastten… en wij hebben gezien en getuigen en verkondigen jullie het eeuwige leven dat bij de Vader was en aan ons openbaar werd gemaakt…
Daarmee wordt wat in vers 12 werd gezegd over Gods onzichtbaarheid, enigszins gecorrigeerd. Het is waar dat geen mens God ooit met eigen ogen heeft gezien. Ook Mozes niet: Want geen mens kan mij zien en nochtans leven (Ex 33:20).
Maar de apostelen en anderen hebben tussen 29 en 33 AD wél de heerlijkheid van de mensgeworden Zoon gezien, de Logos (het Woord), die de afstraling is van Gods wezen en heerlijkheid (Jh 1:14; Hb 1:3).

Bovendien kwam die Zoon onder hen als uiting van Gods grootste liefdedaad: om een offerandelijke dood te sterven en daardoor verzoening te bewerken (1Jh 4:9-10). De apostelen werden daarmee ooggetuigen van Gods diepste wezen. Ze hadden de goddelijke liefde zelf in werking gezien.

ος εαν ομολογηση οτι Ιησους εστιν ο υιος του θεου, ο θεος εν αυτω μενει και αυτος εν τω θεω.

15 Wie dan belijdt dat Jezus de Zoon van God is, God blijft in hem en hij in God.

Een conclusie die Johannes trekt uit vers 14, en genoeg belangrijk vindt om tussentijds te vermelden, voordat hij vers 14 op logische wijze vervolgt met vers 16. En terecht, want wie Jezus belijdt heeft God en verkeert in gemeenschap met hem. Zie 2:22-24. Zij die, zoals bijvoorbeeld de orthodoxe Joden menen, de verzoening krachtens de dood van de Messias niet nodig hebben, zijn van die gemeenschap uitgesloten; zij raken zelfs de Vader kwijt.

και ημεις εγνωκαμεν και πεπιστευκαμεν την αγαπην ην εχει ο θεος εν ημιν.
Ο θεος αγαπη εστιν, και ο μενων εν τη αγαπη εν τω θεω μενει και ο θεος εν αυτω μενει.

16 En wij zijn te weten gekomen en hebben geloofd de liefde die God in ons heeft. God is liefde, en wie in de liefde blijft, blijft in God en God blijft in hem.

In de zending van de Zoon als verlosser der wereld, herkent het Israël van God vooral zijn wezenskenmerk liefde. Zoals opgemerkt was die daad zó waarneembaar en zó tastbaar dat zij er wel in geloven moeten.
Een en ander gaat gepaard met de overtuiging dat God zijn liefde in hen tot uitdrukking brengt, omdat zij zijn kinderen zijn. Vandaar de perfectumvormen van de werkwoorden weten en geloven : Gods historische daad heeft blijvende gevolgen in hun leven. Zij leiden een leven van geloof en functioneren in de sfeer der liefde, vergelijkbaar met de lucht waarin men adem haalt.

εν τουτω τετελειωται η αγαπη μεθ ημων, ινα παρρησιαν εχωμεν εν τη ημερα της κρισεως, οτι καθως εκεινος εστιν και ημεις εσμεν εν τω κοσμω τουτω.

17 Hierin is de liefde met ons tot volmaaktheid gekomen, opdat wij vrijmoedigheid mogen hebben in de dag van het oordeel, omdat gelijk die is, ook wij zijn in deze wereld.

Een verder resultaat van Gods liefdedaad in de vleesgeworden Messias.
In 2:28 werd reeds vermeld dat hun gemeenschap met God en zijn Zoon, tot een vrijmoedig optreden zal leiden bij de climax van diens paroesie, wanneer hij -bij de komst voor het oordeel- openbaar wordt gemaakt.
Hun situatie is vergelijkbaar met die van de Messias zelf toen hij op aarde was. Omdat Jezus wist dat hij zich in de sfeer van Gods liefde bevond, was hij vol van vertrouwen. God was altijd nabij en in alle dingen met hem; ja, hij wist nauwkeurig dat de Vader in hem bleef en aldus zijn werken verrichtte (Jh 8:29; 14:10).
Evenzo kunnen christene thans -in de huidige, nog voortdurende eeuw van de gemeente- maar ook de joodse Rest in de eindtijd, in hetzelfde vrijmoedige vertrouwen functioneren, namelijk dat de Vader in hen is en door hen zijn eigen oogmerken bewerkstelligt.

φοβος ουκ εστιν εν τη αγαπη, αλλ η τελεια αγαπη εξω βαλλει τον φοβον, οτι ο φοβος κολασιν εχει, ο δε φοβουμενος ου τετελειωται εν τη αγαπη.

18 In de liefde is geen vrees, maar de volmaakte liefde werpt de vrees buiten, omdat de vrees verband houdt met straf; immers, wie vreest, is niet tot volmaaktheid gekomen in de liefde.

Vrees is een storende factor in de verhouding met God. Johannes wil wat Gods kinderen betreft, niet weten van de angstige gemoedsstemming die bij de Adamitische mens zo gemakkelijk de kop opsteekt in zijn besef dat hij -wegens inherente zwakheid- voortdurend tekort schiet.
Zij hebben toch aanschouwd en getuigen er zelf van, dat de Vader de Zoon heeft gezonden als redder van de wereld (vers 14).
Die heeft zijn offer met terug- en vooruitwerkende kracht gebracht tot vergeving van zonden. In de wetenschap daarvan bevrijd te zijn, kunnen zij nu vurig uitzien naar zijn wederkomst, want die gaat voor hun met redding gepaard, niet met straf (Hb 9:26-28).

ημεις αγαπωμεν, οτι αυτος πρωτος ηγαπησεν ημας.

19 Wat ons betreft, wij hebben lief, omdat hij ons eerst heeft liefgehad.

Johannes spreekt deze overtuiging met grote nadruk uit. Gods liefde is helder voor hem; ook dat God liefde in zijn kinderen voortbrengt als het kenmerk van hun nieuwe natuur. Er is dus geen reden om in een vreesachtige gemoedsstemming te leven; dat stoort de gemeenschap met hem alleen maar.

εαν τις ειπη οτι Αγαπω τον θεον, και τον αδελφον αυτου μιση, ψευστης εστιν· ο γαρ μη αγαπων τον αδελφον αυτου ον εωρακεν, τον θεον ον ουχ εωρακεν ου δυναται αγαπαν.

20 Indien iemand zegt: "Ik heb God lief", en zijn broeder haat, is hij een leugenaar; want wie zijn broeder niet liefheeft die hij heeft gezien, kan God die hij niet heeft gezien, niet liefhebben.

Een uitbreiding van vers 12: Niemand heeft ooit God aanschouwd; indien wij elkaar liefhebben, blijft God in ons en zijn liefde is in ons tot volmaaktheid gekomen.
Hier wordt erkend dat het moeilijk is iemand lief te hebben die we nooit hebben gezien. En dat geldt ook voor God zelf. Bovendien kan men gemakkelijk eigen denkbeelden op God projecteren en op basis daarvan hem op een geheel subjectieve wijze liefhebben; zulk een ‘liefde’ is dan eerder een vorm van zelfbedrog.

Uit al het voorgaande is duidelijk geworden dat we God pas dan kunnen liefhebben wanneer hijzelf, krachtens de wederverwekking, met liefde (zijn wezenskenmerk) in ons gaat wonen door zijn geest. Maar zelfs dan is de bewering dat men God liefheeft, niet meer dan een loze kreet als men tegelijkertijd de broeder haat. Want het is ook waar dat het wezenskenmerk van God bij uitstek, zijn liefde, in ons blijkt te zijn wanneer wij onze broeders liefhebben.

και ταυτην την εντολην εχομεν απ αυτου, ινα ο αγαπων τον θεον αγαπα και τον αδελφον αυτου.

21 En dit gebod hebben wij van hem: dat wie God liefheeft, ook zijn broeder liefhebbe.

Kennelijk doelt Johannes op Mt 22:37-40 (Mr 12:29-31):

Hij nu zei tot hem: ‘U zult de Heer, uw God, liefhebben met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw verstand’. Dit is het grote en eerste gebod. Het tweede nu, daaraan gelijk: ‘U zult uw naaste liefhebben als uzelf’. Aan deze twee geboden hangt de hele Wet en de Profeten.

De liefde tot God en de broeder vormen dus eigenlijk slechts één gebod.

1 Johannes - hoofdstuk 3

1 Johannes 3

C. Het kindschap Gods (3:1 - 4:6)

1. Als kinderen van God voortgaan in die verhouding (3:1-10)

ιδετε ποταπην αγαπην δεδωκεν ημιν ο πατηρ ινα τεκνα θεου κληθωμεν· και εσμεν. δια τουτο ο κοσμος ου γινωσκει ημας οτι ουκ εγνω αυτον.

1 Ziet wat voor liefde de Vader ons heeft gegeven, opdat wij kinderen van God genoemd zouden worden, en [dat] zijn wij. Om die reden kent de wereld ons niet, omdat zij hem niet heeft leren kennen.

ποταπος vestigt de aandacht op de bijzondere liefde van de Vader; letterlijk: hoedanige liefde. Vergelijk 2Pt 3:11 hoedanig behoort gij te zijn in heilige gedragingen en daden van godsvrucht.
Johannes heeft in het voorafgaande vers de grondslag gelegd voor zijn uitroep: Wat een speciale liefde heeft de Vader ons in Christus betoond door ons uit hem tot zijn kinderen te verwekken!
Voor de wereld is dit een vreemde zaak, want hoewel de wereld heus wel dingen over Jezus heeft vernomen, is het haar toch ontgaan wat de Vader God in hem gaat bewerkstelligen en tot nu toe reeds heeft bewerkt. Zie het volgende vers.

Αγαπητοι, νυν τεκνα θεου εσμεν, και ουπω εφανερωθη τι εσομεθα. οιδαμεν οτι εαν φανερωθη ομοιοι αυτω εσομεθα, οτι οψομεθα αυτον καθως εστιν.

2 Geliefden, nu zijn wij kinderen van God, en het is nog niet openbaar gemaakt wát wij zullen zijn. Wij weten dat indien het geopenbaard wordt, wij aan hem gelijk zullen zijn; omdat wij hem zullen zien gelijk hij is.

Dat zij kinderen van God zijn, is een feit. De gedachte komt overeen met 2 Pt 1:4

Hij heeft ons de kostbare en grootse beloften verleend, opdat gij daardoor deelgenoten van de goddelijke natuur zoudt worden, ontkomen aan het verderf dat door begeerte in de wereld [is].

Kinderen van God zijn uiteraard in het bezit van zijn natuur. Wat moeten wij daaronder verstaan? Petrus plaatst het deelhebben aan Gods natuur tegenover het verderf dat door begeerte in de wereld [is]. Op grond daarvan mag men concluderen dat met de term goddelijke natuur in deze context wordt gedoeld op heiligheid, het terugontvangen van de heerlijkheid Gods die nu nog buiten het bereik van de Adamitische mens ligt (Rm 3:23).

Bovendien zal Johannes in 1Jh 3:9 zeggen: Ieder die uit God verwekt is, doet geen zonde, omdat zijn zaad in hem blijft; en hij kan niet zondigen, omdat hij uit God verwekt is.
Gods ‘zaad’ dat dit bewerkt is de werkzaamheid van zijn heilige geest. De goddelijke natuur komt derhalve ook op die manier bij de leden van het Israël Gods tot uitdrukking, zoals Johannes al aangaf in zijn evangelie:

Wat uit het vlees verwekt is, is vlees; en wat uit de geest verwekt is, is geest.
(Jh 3:6)

In dit verband zijn nu nog enkele zaken niet volkomen helder, maar aan de hand van de voorzeggingen in de Schrift, speciaal die welke verband houden met de kracht van het Nieuwe Verbond wanneer het ten aanzien van Israël ten volle in werking komt, is thans wél duidelijk dat in het Millennium de joodse gemeente een zelfde heerlijkheid en voortreffelijkheid zal bezitten als die welke Christus’ uitstraalde toen hij op aarde verbleef (2Ko 3:18).
Voor de Heidenen zal dit een krachtige aanwijzing zijn dat hun koninklijke priesterschap bestaat uit waardige, aardse vertegenwoordigers van het Messiaanse koninkrijk.
Vergelijk Ex 19:5-6; Jr 31:31-34; Ez 36:25-28; 1Pt 2:9: Op 20:6.

Maar dat de bestuurszaken op aarde die wending zullen nemen, is aan de wereld thans nog geheel onbekend; zou men hen over die toekomst in deze zin informeren, dan is het zeer waarschijnlijk dat men er geen geloof aan hecht. Vergelijk Dn 7:18, 21-22, 27.

Aldus zou men het gedeelte en het is nog niet openbaar gemaakt wát wij zullen zijn, óók kunnen uitleggen.

Op 22:3-5 voorzegt ten aanzien van die koninklijke priesters, door wie de natiën zegen en genezing ontvangen, het volgende:

En er zal geen enkele vervloeking meer zijn. En de troon van God en van het Lam zal in haar zijn [in de Tempelstad, het Nieuwe Jeruzalem], en zijn dienaren zullen openbare dienst voor hem verrichten, en zij zullen zijn aangezicht zien, en zijn naam op hun voorhoofden. En nacht zal niet meer zijn, en zij hebben geen behoefte aan lamplicht en zonlicht, want de Heer God zal op hen schijnen, en zij zullen tot in eeuwigheid koningen zijn

και πας ο εχων την ελπιδα ταυτην επ αυτω αγνιζει εαυτον καθως εκεινος αγνος εστιν.

3 En ieder die deze hoop op hem heeft, zuivert zich evenals die zuiver is.

Volgens Mt 5:8 heeft Jezus al in zijn Bergrede gezegd: Gelukkig de zuiveren naar het hart want zij zullen God zien.
Jezus plaatste dat vooruitzicht in het perspectief van het [Messiaanse] koninkrijk Gods. Het zien is vergelijkbaar met wat de apostel Paulus zei over het resultaat als iemand oplettend en met waardering naar Gods scheppingswerken kijkt. Dan ziet hij daarin -of neemt hij waar- hoedanigheden van God die op zich genomen onzichtbaar zijn, namelijk zijn eeuwige kracht en godheid.

Omdat wij vanwege de zondeval al heel lang in een onreine, bezoedelde mensenmaatschappij verkeren, is het moeilijk God thans ook te zien in zijn absolute zuiverheid, d.i. zijn heiligheid, reinheid.
Jezus is in zijn gehele wezen de afstraling van die zuivere God (Hb 1:3).
De koninklijke priesterschap van het Millennium koestert de hoop hem in die zin te zien, dat wil zeggen hem aldus te ervaren, te ondervinden, doordat de nieuwe situatie op aarde zelf geheel gekenmerkt zal worden door reinheid en een heilige zuiverheid.
Vergelijk Js 35:8; 52:1, 11; Op 21:5-8, 10-11, 27; 22:1, 4, 14-15.

Daarom ook ontvangt het Israël Gods de aanmoediging:

Jaagt vrede na met allen, ook de heiliging, zonder welke niemand de Heer zal zien
(Hb 12:14).

Πας ο ποιων την αμαρτιαν και την ανομιαν ποιει, και η αμαρτια εστιν η ανομια.

4 Ieder die de zonde doet, doet ook de wetteloosheid; ja, de zonde is de wetteloosheid.

Het huidige, Talmoedische jodendom -maar ook de Messiasbelijdende Joden onder hen- is vol ijver voor de wet (Hn 21:20). Tegelijkertijd ontkent het over het algemeen de erfzonde, de inherente Adamitische bezoedeling en onreinheid, hoewel het bekend moet zijn dat Job -prototype van het lijdende Israël- verzuchtte: Wie kan een reine uit een onreine voortbrengen? Er is er niet één (Jb 14:1, 4). Zie eveneens Psalm 51.

Tijdens de paroesie van hun (ware) Messias, zal ook de pseudomessias aanwezig zijn en het Israël naar het vlees zal verlokt worden in hem de ‘messias’ van hun lang gekoesterde verwachtingen te zien. In 2 Thessalonicenzen 2 stelt Paulus die bedrieglijke ‘messias’ evenwel aan de kaak als de Mens der wetteloosheid, in wie het geheimenis (mysterie) van wetteloosheid belichaamd is.

Johannes laat daarom nu, op een gepast moment, zien dat er niet licht over de zonde moet worden gedacht. Er is namelijk een causaal verband tussen de zonde en de wetteloosheid: Al wie de zonde bedrijft, pleegt ook de wetteloosheid. Want -zo verzekert hij- het morele kwaad dat zonde heet is niets anders dan de goddeloze, satanische opstand tegen God en zijn heilige wil, wetteloosheid genaamd.

Bijgevolg zal het volgen van de Mens der wetteloosheid, de valse messias, fatale consequenties hebben. Laten zij daarom de hamartia (zonde) net zo grondig verafschuwen als de anomia (wetteloosheid).

και οιδατε οτι εκεινος εφανερωθη ινα τας αμαρτιας αρη, και αμαρτια εν αυτω ουκ εστιν.

5 En gij weet dat die openbaar gemaakt is, opdat hij de zonden zou wegnemen; en in hem is geen zonde.

Johannes levert nu een bijdrage om de Messias Jezus te zien gelijk hij is (vers 2).
In de eerste plaats bestaat de zonde wel degelijk en bijgevolg ook de zonden (meervoud). Welnu, de Messias is niet alleen verschenen om die zonden weg te nemen, maar bovendien is hijzelf zondeloos.

De auteur van de Hebreeënbrief trekt daaruit de conclusie die voor het Israël Gods van het grootste belang is: Jezus is bij uitstek degene die in de tegenbeeldige Tabernakelregeling, binnen het Nieuwe Verbond, de geschikte, bemiddelende hogepriester is:

Want zulk een hogepriester paste ons ook: heilig, onschuldig, onbesmet, afgescheiden van de zondaars en hoger geworden dan de hemelen…die plaats heeft genomen aan de rechterzijde van de troon van de Majesteit in de hemelen, een openbaar dienaar van de heilige plaats en de ware Tabernakel, die de Heer heeft opgeslagen, niet een mens…[die] een zoveel uitnemender openbare dienst heeft verkregen als hij ook een middelaar is van een beter verbond, wettelijk bevestigd op betere beloften.
(Hb 7:26 – 8:6)

πας ο εν αυτω μενων ουχ αμαρτανει· πας ο αμαρτανων ουχ εωρακεν αυτον ουδε εγνωκεν αυτον.

6 Ieder die in hem blijft, zondigt niet; ieder die zondigt, heeft hem niet gezien noch hem leren kennen.

De conclusie uit het voorafgaande: Wie de zonde doet, verzet zich tegen de Messias en zijn hogepriesterschap en doet [in persoonlijke zin] zijn verlossingswerk te niet.
Hij die voortleeft op een wijze alsof er geen ander bestaan zou zijn dan dat van de Adamitische mens, heeft niets begrepen van het doel dat God had met het openbaar maken van zijn Zoon, de Messias.

Degene daarentegen die in gemeenschap met God en Christus leeft, realiseert zich dat een leven van uit gewoonte zondigen, strijdig is met die geestelijke gemeenschap. Hij heeft de Messias werkelijk leren kennen en ziet hem met de ogen van het geloof als de verlosser uit zonde en dood, de vlekkeloze Zoon van God, het ideaal waarnaar hij zijn leven richt.

Τεκνια, μηδεις πλανατω υμας· ο ποιων την δικαιοσυνην δικαιος εστιν, καθως εκεινος δικαιος εστιν·

7 Kindertjes, laat niemand jullie op een dwaalspoor brengen. Wie de rechtvaardigheid doet, is rechtvaardig evenals die rechtvaardig is.

ο ποιων την αμαρτιαν εκ του διαβολου εστιν, οτι απ αρχης ο διαβολος αμαρτανει. εις τουτο εφανερωθη ο υιος του θεου, ινα λυση τα εργα του διαβολου.

8 Wie de zonde doet, is uit de Duivel, want de Duivel zondigt vanaf [een] begin. Hiertoe werd de Zoon van God openbaar gemaakt, opdat hij de werken van de Duivel zou verbreken.

Πας ο γεγεννημενος εκ του θεου αμαρτιαν ου ποιει, οτι σπερμα αυτου εν αυτω μενει· και ου δυναται αμαρτανειν, οτι εκ του θεου γεγεννηται.

9 Ieder die uit God verwekt is, doet geen zonde, omdat zijn zaad in hem blijft; en hij kan niet zondigen, omdat hij uit God verwekt is.

εν τουτω φανερα εστιν τα τεκνα του θεου και τα τεκνα του διαβολου· πας ο μη ποιων δικαιοσυνην ουκ εστιν εκ του θεου, και ο μη αγαπων τον αδελφον αυτου.

10 Hierin zijn de kinderen van God en de kinderen van de Duivel openbaar: ieder die geen rechtvaardigheid doet, is niet uit God, en wie zijn broeder niet liefheeft.

De ware rechtvaardigheid uit zich in daden, geheel naar het voorbeeld dat de Messias zelf heef gegeven (vers 7).
Er is een onverzoenlijke tegenstelling tussen de Messias en de Duivel. Terwijl Christus schuldeloos bleef, onbesmet, afgescheiden van hen die zondigen, zondigt de Duivel van begin af. Bovendien gaat hij alles wat de Duivel heeft voortgebracht afbreken, ontbinden, te niet doen [betekenis van het werkwoord λυω; zie Jh 2:19].
Wie daarom met de Messias in gemeenschap wil zijn moet radicaal met de zonde breken (vers 8).

Het principe -in de bekende zwart/wit tegenstelling bij Johannes- is dat de zonde onverenigbaar is met het kindschap Gods. Wie uit God is verwekt kan principieel niet zondigen; Gods zaad dat in hem is -de werking van de heilige geest- wekt in hem krachten die, gelet op hun oorsprong, onweerstaanbaar zijn. Zou men dan toch zondigen, dan gebeurt dat omdat zijn innerlijk wezen door een vreemde macht wordt overweldigd, maar die mogelijkheid wil Johannes hier niet in beschouwing nemen (vers 9).

Geen persoonlijke, subjectieve ervaring met ‘het hogere’, maar de zedelijke daad is de enige maatstaf om de kinderen Gods te onderscheiden van de kinderen van de Duivel. Johannes gaat niet opsommen welke daden als rechtvaardig kunnen worden aangemerkt; hij beperkt zich tot de broederliefde, omdat het liefhebben van de naaste het andere grote thema in deze Brief is en bovendien het bewijs vormt dat men God zelf lief heeft (vers 10).
Vergelijk Mt 22:35-40; 1Jh 3:11-16; 4:7-12, 20-21; 5:1-2.

2. Gekenmerkt door de broederliefde (3:11-24)

Οτι αυτη εστιν η αγγελια ην ηκουσατε απ αρχης, ινα αγαπωμεν αλληλους·

11 Want dit is de boodschap die gij vanaf [een] begin hebt gehoord, dat wij elkaar zouden liefhebben;

ου καθως Καιν εκ του πονηρου ην και εσφαξεν τον αδελφον αυτου· και χαριν τινος εσφαξεν αυτον; οτι τα εργα αυτου πονηρα ην, τα δε του αδελφου αυτου δικαια.

12 niet gelijk Kaïn uit de goddeloze was en zijn broer afslachtte. En waarom slachtte hij hem af? Omdat zijn werken goddeloos waren, maar die van zijn broer rechtvaardig.

Zie het commentaar bij 1Jh 2:8. Johannes gebruikt het werkwoord σφαζω dat in de Openbaring geregeld wordt gebruikt in verband met het Lam dat geslacht werd.
Zie Op 5:6, 9, 12.

Het ligt voor de hand het ‘slachten’ van Abel als typologisch te zien voor het geofferde Lam, zoals ook Arthur Pink vaststelt:

Abel is a striking type of Christ, and his murder by Cain was a remarkable foreshadowment of our Lord’s rejection and crucifixion by the Jews…Both Abel and the offering which he brought pointed to the Lord Jesus…Just as Abel and his offering are, at every point, a wonderful type of Christ and His offering, so Cain, who slew Abel, prefigures the Jews, who crucified their Messiah.
(Gleanings in Genesis; blz 68-69)

De joodse religieuze leiders van Jezus' dagen hadden inderdaad dezelfde moordzuchtige geest als Kaïn, zoals Jezus ook zelf constateerde:

Slangen, addergebroed, hoe zult gij aan het oordeel van Gehenna ontkomen? …opdat over jullie komt al het rechtvaardige bloed dat op aarde is vergoten: vanaf het bloed van de rechtvaardige Abel tot het bloed van Zacharia, de zoon van Berechja, die gij vermoord hebt tussen het heiligdom en het altaar… Jeruzalem, Jeruzalem, dat de profeten doodt en hen stenigt die tot jullie zijn gezonden
(Mt 23:33-37)

μη θαυμαζετε, αδελφοι, ει μισει υμας ο κοσμος.

13 Verwondert je niet, broeders, indien de wereld jullie haat.

Nee, geen verwondering over de haat die de wereld koestert jegens het Israël van God dat in de Messias leven en alle grootse beloften geniet. Dezelfde tegenstelling bestond immers al tijdens de grondlegging der wereld, waarbij Kaïn geldt als het type van de door en door slechte en haatdragende wereld. Pink daarover:

As Cain represents the natural man so Abel typifies the spiritual man, the man born from above, the man created anew in Christ Jesus. Abel is the representative of those who take God’s side against themselves; who accept the character which God has given them in His Word; who own that they are lost, undone, helpless; who realize their only hope lies outside of themselves in Another, and who realizing this, cast themselves upon God’s grace, crying, "God be merciful to me a sinner."
Abel represents those who pin their faith to the atoning sacrifice of Calvary, who rest their all both for time and eternity on the redemptive work of the Cross, who sing from their hearts, "My hope is built on nothing less than Jesus’ blood and righteousness." In short, Abel stands as a lasting type of all who receive as their substitute and Savior the Lamb of God which taketh away the sin of the world.
(id; blz 67)

Jezus heeft zijn leerlingen zowel gewezen op de haat van de wereld als hen daarop voorbereidt.

Zie Mt 10:16-31; Jh 15:17 – 16:3; 17:14-16.

ημεις οιδαμεν οτι μεταβεβηκαμεν εκ του θανατου εις την ζωην, οτι αγαπωμεν τους αδελφους· ο μη αγαπων μενει εν τω θανατω.

14 Wat ons betreft, wij weten dat wij uit de dood zijn overgegaan in het leven, omdat wij de broeders liefhebben. Wie niet liefheeft, blijft in de dood.

Tegenover de haat van de wereld staat de troostvolle wetenschap dat het liefhebben van de broeders voor de leden van het Israël Gods een verzekering is dat zij -naast het doen van rechtvaardigheid- werkelijk zijn kinderen zijn, wederverwekt uit Christus (1Jh 2:29 – 3:1). Dat laatste is een innerlijk gebeuren, op zichzelf onzichtbaar, maar het uiterlijke bewijs kan geconstateerd worden in de broederliefde.
Omgekeerd is hij die niet liefheeft, ook niet werkelijk tot leven gekomen; hij bevindt zich nog altijd in een toestand van geestelijke dood.
Hier zijn weer Jezus’ woorden van toepassing, volgens Jh 5:24

Voorwaar, voorwaar, ik zeg jullie: Wie mijn woord hoort en hem gelooft die mij heeft gezonden, heeft eeuwig leven, en hij komt niet in het oordeel, maar is uit de dood overgegaan in het leven.

πας ο μισων τον αδελφον αυτου ανθρωποκτονος εστιν, και οιδατε οτι πας ανθρωποκτονος ουκ εχει ζωην αιωνιον εν αυτω μενουσαν.

15 Ieder die zijn broeder haat, is een mensendoder, en gij weet dat elke mensendoder geen eeuwig leven heeft dat in hem blijft.

Het vers geeft een toelichting op het vorige (14). Johannes stelt broederhaat op één lijn met moord, want die gezindheid is gericht op de ondergang van de broeder. Het spreekt voor zichzelf dat zo’n persoon Gods wezen niet in zich heeft; de goddelijke natuur die samengaat met het kindschap, is hem totaal vreemd; hij is niet overgegaan uit de dood in het leven. Hij is in de dood gebleven.

Alleen wanneer iemands leven door liefde wordt gemotiveerd, heeft hij Gods wezen in zich en gaat hij voort in goddelijk licht. Maar zoals we in 1Jh 2:11 hebben gezien, bevindt hij die zijn broeder haat zich in de duisternis en in de duisternis wandelt hij, en hij weet niet waarheen hij gaat, omdat de duisternis zijn ogen heeft verblind.

εν τουτω εγνωκαμεν την αγαπην, οτι εκεινος υπερ ημων την ψυχην αυτου εθηκεν· και ημεις οφειλομεν υπερ των αδελφων τας ψυχας θειναι.

16 Hierin hebben wij de liefde leren kennen, dat die zijn ziel ten behoeve van ons heeft prijsgegeven; ook wij behoren de zielen prijs te geven ten behoeve van de broeders.

De ultieme broederliefde: je ziel -het leven dat je als persoon hebt- prijsgeven, zoals Jezus heeft gedaan (Jh 10:11, 15; 15:13). En niet alleen voor ons. Zie Jh 6:50-51

Dit is het brood neerdalend uit de hemel, opdat een ieder ervan zou eten en niet sterven. Ik ben het levende brood dat uit de hemel is neergedaald; indien iemand van dit brood eet, zal hij leven in eeuwigheid; en het brood nu dat ik zal geven, is mijn vlees ten behoeve van het leven der wereld.

ος δ αν εχη τον βιον του κοσμου και θεωρη τον αδελφον αυτου χρειαν εχοντα και κλειση τα σπλαγχνα αυτου απ αυτου, πως η αγαπη του θεου μενει εν αυτω;

17 Wie echter wereldse middelen heeft en zijn broeder gebrek ziet lijden en zijn innerlijke gevoelens voor hem sluit, hoe blijft de liefde van God in hem?

Τεκνια, μη αγαπωμεν λογω μηδε τη γλωσση αλλα εν εργω και αληθεια

18 Kindertjes, laten wij niet liefhebben met een woord noch met de tong, maar in daad en waarheid.

De vv 17 en 18 komen overeen met de strekking van Jk 2:15-17.

Indien een broeder of zuster in naakte toestand is en gebrek heeft aan het dagelijks voedsel, maar iemand van jullie zou tot hen zeggen: Ga heen in vrede, warm je en verzadig je, maar gij zoudt hun niet geven wat zij voor het lichaam nodig hebben, wat baat het? Zo is ook het geloof, als het geen werken heeft, op zichzelf dood.

Indien de broederliefde de opoffering van iemands ziel vraagt, en iemand die ruimschoots over de middelen voor levensonderhoud beschikt, neemt duidelijk waar [θεωρεω; in ogenschouw nemen] dat zijn broeder juist daaraan gebrek heeft, en vervolgens zijn innerlijke gevoelens niet laat spreken, verraadt een volslagen gebrek aan liefde, Gods voornaamste wezenskenmerk.
Uit een vergelijking van de twee passages, komen we ook tot de conclusie dat het geloof van zo iemand geen enkele waarde heeft, het is een inhoudloos, dood geloof.

Alleen een liefde die zich in de daad uit, draagt het kenmerk van goddelijkheid. Hetzelfde geldt voor het geloof. Als het zich niet uit in werken/daden des geloofs, is het niet vruchtbaar gemaakt door Gods geest (Gl 5:22). Vergelijk 1Sm 25:2-11.

Εν τουτω γνωσομεθα οτι εκ της αληθειας εσμεν, και εμπροσθεν αυτου πεισομεν την καρδιαν ημων

19 Hierin zullen wij weten dat wij uit de waarheid zijn en ons hart vóór hem overtuigen,

Overtuigen [πειθω] heeft hier de betekenis van zekerheid verschaffen; gerust stellen.
Uit de waarheid zijn heeft dezelfde kracht als uit God zijn.
Kinderen van God kunnen door de wetenschap dat zij als Adamitische mensen geregeld te kort schieten, met de vraag zitten of dat kindschap echt is. Het hart klaagt hun wellicht aan wegens iets wat zij gedaan of nagelaten hebben.
Welnu, zegt Johannes, indien wij twijfelen kunnen wij ons hart [onszelf] geruststellen met de gedachte dat wij handelen uit liefde, ook al is het in eigen ogen maar mager wat we doen of gedaan hebben.

οτι εαν καταγινωσκη ημων η καρδια, οτι μειζων εστιν ο θεος της καρδιας ημων και γινωσκει παντα.

20 dat, indien het hart ons veroordeelt, God groter is dan ons hart en alle dingen weet.

God is veel groter dan ons hart en hij weet zelfs nog meer over ons dan wijzelf. Uiteraard weet hij als geen ander dat de onvolkomenheid ons aankleeft en dat wij inderdaad geregeld tekort schieten. Maar hij kent óók onze beweegredenen, dat wij het juiste willen en graag willen doen wat voor hem aangenaam is. Daarom erkent hij ons als zijn kinderen; zijn kijk op ons is breder dan het enghartige oordeel dat wij, of misschien anderen, over onszelf vellen. Zie Psalm 139

Αγαπητοι, εαν η καρδια μη καταγινωσκη, παρρησιαν εχομεν προς τον θεον,

21 Geliefden, indien het hart niet veroordeelt, hebben wij vrijmoedigheid jegens God;

και ο εαν αιτωμεν λαμβανομεν απ αυτου, οτι τας εντολας αυτου τηρουμεν και τα αρεστα ενωπιον αυτου ποιουμεν.

22 en wat wij ook vragen, ontvangen wij van hem, omdat wij zijn geboden in acht nemen en de dingen doen die voor zijn aangezicht welgevallig zijn.

Gerustgesteld zijn gaat gepaard met een des te grotere vrijmoedigheid. Wetend dat God bekend is met onze goede bedoelingen, voelen wij ons vrij hem om de dingen te verzoeken waarvan wij te weten zijn gekomen dat hij ze ons graag wil geven, aangezien ze stroken met zijn wil. Vergelijk Jh 16:26-27 en 1Jh 5:14.

και αυτη εστιν η εντολη αυτου, ινα πιστευσωμεν τω ονοματι του υιου αυτου Ιησου Χριστου και αγαπωμεν αλληλους, καθως εδωκεν εντολην ημιν.

23 En dit is zijn gebod, dat wij geloven in de naam van zijn Zoon Jezus Christus en elkaar liefhebben, gelijk hij ons een gebod gegeven heeft.

De geboden in het christelijke tijdperk zijn geheel anders van aard. Alles ligt op een veel hoger plan. Toen de Joden van Jezus’ dagen hem bijvoorbeeld vroegen: Wat moeten wij doen, opdat wij de werken van God werken? gaf hij daarop ten antwoord: Dit is het werk van God, dat gij gelooft in hem die hij heeft gezonden.
(Jh 6:28-29)

Van hen en van ons wordt verwacht dat wij geloof stellen in Gods Zoon, en wel in alles wat met hem en zijn positie [naam] samenhangt, zoals zijn goddelijk zoonschap, zijn messiaans koningschap in het koninkrijk Gods; dat er alleen in hem redding is en toegang tot de Vader (zijn hogepriesterlijke dienst op grond van zijn eigen slachtoffer).
Ook de geboden in verband met de onderlinge liefde moeten, in navolging van hemzelf, gehouden worden. Zie Jh 13:34; 15:12-13.

και ο τηρων τας εντολας αυτου εν αυτω μενει και αυτος εν αυτω· και εν τουτω γινωσκομεν οτι μενει εν ημιν, εκ του πνευματος ου ημιν εδωκεν.

24 En wie zijn geboden in acht neemt, blijft in hem en hij in hem; en hierin komen wij te weten dat hij in ons blijft: uit de geest die hij ons gegeven heeft.

De gemeenschap met God en zijn Zoon hangt met het voorgaande samen. Maar ook daaromtrent kunnen wij in ons hart zekerheid hebben. Het is namelijk onze ervaring dat we in ons geloofsleven van dag tot dag, uit een speciale bron van kracht kunnen putten, ons genadig ter beschikking gesteld om het goddelijke leven van het kindschap te leiden, en dat ondanks onze inherente Adamitische zwakheid: de werkzaamheid van de heilige geest in ons leven (Jh 16:13-15).

Met de vermelding van de geest van God en zijn heilzame werking in ons leven, bereidt Johannes 1Jh 4:1-3 voor waar sprake is van een geheel andere geest.

1 Johannes - hoofdstuk 2

1 Johannes 2

2. Wandelen als Christus, de Helper (2:1-6)

Τεκνια μου, ταυτα γραφω υμιν ινα μη αμαρτητε. και εαν τις αμαρτη, παρακλητον εχομεν προς τον πατερα, Ιησουν Χριστον δικαιον·

1 Mijn kindertjes, deze dingen schrijf ik jullie opdat gij niet zondigt. En mocht iemand zondigen, wij hebben een pleitbezorger bij de Vader, Jezus Christus [Messias], een rechtvaardige;

In 1Jh 1:7 heeft Johannes verzekerd dat het bloed van Jezus, zijn Zoon, ons van alle zonde reinigt. Maar het is kennelijk niet zijn bedoeling dat de lezers gemakkelijk over zonde denken. Het offer van Jezus’ leven was immers nodig om de reiniging van zonden te bewerkstelligen. Om die reden dient iedere gelovige die met waardering en dankbaarheid over die voorziening nadenkt, een intense afschuw van zonde te hebben.

Johannes spreekt over een παρακλητος, d.i. een bemiddelende tussenpersoon, zoals een advocaat bij voorbeeld. Het woord wordt ook wel weergegeven met ‘helper’. Als helper bij de Vader spreekt of pleit hij ten goede voor hen die niet wensen te zondigen, maar vanwege Adamitische zwakte niettemin tot zonde vervallen.

In Hb 2:16-18 wordt dezelfde gedachte verwoord, maar daar is Jezus niet de pleitbezorger maar de hogepriester die Abrahams zaad terzijde staat.
Bovendien wordt van Jezus in Hb 7:26 gezegd dat hij schuldeloos, onbesmet, afgescheiden van de zondaars was, en daarom precies geschikt om als hogepriester op te treden. In onze tekst vinden we dat terug in de term: een rechtvaardige.

και αυτος ιλασμος εστιν περι των αμαρτιων ημων, ου περι των ημετερων δε μονον αλλα και περι ολου του κοσμου.

2 en hij is verzoening voor onze zonden; doch niet voor de onze alleen, maar ook voor geheel de wereld.

Er is sprake van een tegenstelling tussen het ware Israël Gods en de overige mensen der gehele wereld. Maar beider zonden worden verzoend door Jezus’ offer.

ιλασμος, verzoening, is een afleiding van het werkwoord ιλασκομαι dat gunstig stemmen, verzoenen betekent. Het verwante woord ιλαστηριον treffen we aan in Rm 3:25 en Hb 9:5, met de betekenis zoenoffer, verzoendeksel [d.i. het gouden troondeksel op de ark van het verbond].

Και εν τουτω γινωσκομεν οτι εγνωκαμεν αυτον, εαν τας εντολας αυτου τηρωμεν.

3 En hieraan weten wij dat wij hem kennen, indien wij zijn geboden in acht nemen.

ο λεγων οτι εγνωκα αυτον, και τας εντολας αυτου μη τηρων, ψευστης εστιν, και εν τουτω η αληθεια ουκ εστιν·

4 Wie zegt: "Ik ken hem", en zijn geboden niet in acht neemt, is een leugenaar en in deze is de waarheid niet.

ος δ αν τηρη αυτου τον λογον, αληθως εν τουτω η αγαπη του θεου τετελειωται. εν τουτω γινωσκομεν οτι εν αυτω εσμεν·

5 Maar wie zijn woord in acht neemt, waarlijk, in deze is de liefde van God volkomen gemaakt. Hieraan weten wij dat wij in hem zijn.

ο λεγων εν αυτω μενειν οφειλει καθως εκεινος περιεπατησεν και αυτος [ουτως] περιπατειν.

6 Wie zegt in hem te blijven, behoort ook zelf zó te wandelen gelijk die gewandeld heeft.

Wij gaan er van uit dat Christus centraal staat in deze gehele perikoop: vanaf vers 1 waar hij de pleitbezorger heet, tot en met vers 6 waar hij het voorbeeld is voor alle leden van het ware Israël om zó te wandelen gelijk hij [de Messias, Jezus] gewandeld heeft, tijdens zijn loopbaan op aarde.
Volgens Jh 13:15 en 15:10 zei hijzelf het volgende daarover tot zijn discipelen:

Want ik heb jullie een voorbeeld [in nederigheid] gegeven, opdat -gelijk ik aan jullie heb gedaan- ook gij moogt doen… Indien gij mijn geboden in acht neemt, zult gij in mijn liefde blijven, gelijk ik de geboden van de Vader in acht heb genomen en in zijn liefde blijf.

En nu voegt Johannes er hier aan toe dat, indien zij zich door die aanmoediging laten aansporen, zijn lezers er blijk van geven dat zij hun Heer werkelijk kennen (vers 3) en dat zij de goddelijke liefde als wezenskenmerk in zich hebben (vers 5). Vergelijk Jh 14:15, 23-24.

Degenen echter bij wie de bewering Ik ken hem een loze kreet is, zijn net zulke leugenaars als zij die beweren geen zonde te hebben (1:8, 10). Die personen zijn niet uit God geboren, niet wederverwekt. Zij dragen het wezen van God niet in zich; zij zijn niet uit de waarheid. Vergelijk Jh 18:37 en 1Jh 3:19. Ook Tt 1:10, 16.

3. Wandelen in het licht door de broederliefde (2:7-11)

Αγαπητοι, ουκ εντολην καινην γραφω υμιν, αλλ εντολην παλαιαν ην ειχετε απ αρχης· η εντολη η παλαια εστιν ο λογος ον ηκουσατε.

7 Geliefden, geen nieuw gebod schrijf ik jullie, maar een oud gebod, dat gij vanaf [een] begin placht te hebben. Het oude gebod is het woord dat gij hebt gehoord.

παλιν εντολην καινην γραφω υμιν, ο εστιν αληθες εν αυτω και εν υμιν, οτι η σκοτια παραγεται και το φως το αληθινον ηδη φαινει.

8 Niettemin schrijf ik jullie een nieuw gebod -iets wat echt is in hem en in jullie- omdat de duisternis bezig is voorbij te gaan en het waarachtige licht reeds schijnt.

In Lv 19:17-18 leerde de Wet reeds dat de Israëlieten hun naasten dienden lief te hebben als zichzelf, en volgens Mt 5:43-48 breidde Jezus dat gebod -vanouds Gods woord- uit met de vermaning dat de Joden zelfs hun vijanden liefde moesten betonen, opdat gij zonen moogt zijn van jullie Vader in de hemelen,…gij moet daarom volkomen zijn zoals jullie hemelse Vader volkomen is.

Toch gaat het bij Johannes om een nieuw gebod.
Hij beseft zelf dat een en ander paradoxaal klinkt, maar niettemin waarheid is. Waarom? Omdat het liefdegebod zeer oud is qua lering, namelijk even oud als het verhaal over Kaïn en Abel, doch met de komst van Jezus Messias nieuw in toepassing. Vergelijk 1Jh 3:9-12.
De nieuwe toepassing in Christus werd door hemzelf verwoord:

Een nieuw gebod geef ik jullie, dat gij elkaar liefhebt, gelijk ik jullie heb liefgehad, opdat ook gij elkaar lief moogt hebben. Hieraan zullen allen weten dat gij mijn leerlingen zijt, indien gij liefde hebt onder elkaar…Dit is mijn gebod, dat gij elkaar liefhebt, gelijk ik jullie heb liefgehad. Niemand heeft groter liefde dan deze, dat iemand zijn ziel inzet terwille van zijn vrienden.
Jh 13:34-35; 15:12-13

Johannes merkt op dat deze wijze van liefhebben bij Jezus realiteit was: iets wat echt [αληθες; waar; echt; werkelijk] is in hem.
Krachtens de wederverwekking of nieuwe geboorte mag ook bij de leden van het Israël Gods verwacht worden dat deze nieuwe manier van liefde betonen ook echt is in hun geval:

Een ieder die uit God geboren is, beoefent geen zonde, want Zijn [wedervoortbrengend] zaad blijft in zo iemand, en hij kan geen zonde beoefenen omdat hij uit God geboren is. Hieraan zijn de kinderen van God en de kinderen van de Duivel kenbaar: Een ieder die geen rechtvaardigheid betracht, spruit niet uit God voort, evenmin als hij die zijn broeder niet liefheeft. Want dit is de boodschap die gij van [het] begin af hebt gehoord, dat wij liefde voor elkaar moeten hebben; niet zoals Kaïn, die uit de goddeloze voortsproot en zijn broer vermoordde. En waarom vermoordde hij hem? Omdat zijn eigen werken goddeloos waren, maar die van zijn broer rechtvaardig.
1Jh 3:9-12; NWV

Johannes noemt nog een reden waarom het Israël van God met de hulp der geest van wedergeboorte in staat is de nieuwe wijze van liefhebben aan de dag te leggen: In de persoon van de Messias schijnt het waarachtige licht reeds en dat licht is bezig de duisternis te verdringen.

Aldus plaatst Johannes de broederliefde -zoals ze onder Christus’ discipelen dient te bestaan- binnen het thema dat hij vanaf 1:5 bezig is te ontwikkelen: God is licht en in hem is in het geheel geen duisternis.
Waar de christelijke broederliefde bestaat, moet de duisternis wijken voor het waarachtige licht dat in Christus -zijnde het beeld Gods- belichaamd is. Dan vertoont zich iets van de zedelijke volmaaktheid naar het diepste wezen van God. Het donkere van de menselijke zelfzucht, haat en vijandschap verdwijnt dan naar de achtergrond (Mt 5:48; 1Jh 4:7-8).

ο λεγων εν τω φωτι ειναι και τον αδελφον αυτου μισων εν τη σκοτια εστιν εως αρτι.

9 Wie zegt in het licht te zijn en zijn broeder haat, is in de duisternis tot nu toe.

ο αγαπων τον αδελφον αυτου εν τω φωτι μενει, και σκανδαλον εν αυτω ουκ εστιν·

10 Wie zijn broeder liefheeft, blijft in het licht en in hem is geen aanstoot.

ο δε μισων τον αδελφον αυτου εν τη σκοτια εστιν και εν τη σκοτια περιπατει, και ουκ οιδεν που υπαγει, οτι η σκοτια ετυφλωσεν τους οφθαλμους αυτου.

11 Maar wie zijn broeder haat, is in de duisternis en in de duisternis wandelt hij, en hij weet niet waarheen hij gaat, omdat de duisternis zijn ogen heeft verblind.

Uit de laatst drie verzen blijkt dat broederliefde niet kan bestaan in een toestand van duisternis. De twee zijn onverenigbaar. Die gedachte wordt achtereenvolgens negatief (vers 9), positief (10) en opnieuw negatief (11) overgedragen, in de vorm van een scherpe tegenstelling, zoals bij Johannes gebruikelijk is. Teneinde de grote ideeën zo krachtig mogelijk voor te stellen, verwaarloost hij tussenliggende stadia; Johannes kent slechts zwart-wit situaties. Maar heeft hij niet zelf zijn Heer horen zeggen:

Niemand kan twee heren dienen: hij zal de eerste haten en de tweede liefhebben, of hij zal juist toegewijd zijn aan de ene en de andere verachten. Jullie kunnen niet God dienen én de mammon.
Mt 6:24; NBV

Liefde en licht zijn onafscheidelijk; liefde en duisternis daarentegen, zijn onverenigbaar.
Zolang iemands leven door liefde wordt gemotiveerd, heeft hij Gods wezen in zich en gaat hij voort in goddelijk licht. Hij bewandelt niet de kronkelwegen van zelfzucht, afgunst, eigenbelang, onbetamelijkheid; ook neemt hij geen aanstoot.

Hij is, zoals God en Christus, ‘ruim behuisd’; lankmoedig; staat niet meteen ‘op z’n achterste benen’. Integendeel, hij weet dat hij met zijn medemens geduldig moet zijn en is daarom ruimhartig.
Vergelijk 1Ko 13:4-7. Zie ook 2Ko 6:11-14, waar een verband gelegd wordt tussen duisternis en ’eng behuisd’ zijn.

Reeds in Sp 4:19 werd gewezen op de gevolgen van wandelen in duisternis:

De weg der goddelozen is als duisternis; zij weten niet waarover zij struikelen.

Zo vergaat het de persoon die zijn broeder haat; blind strompelt hij voort; hij weet niet waar hij in zijn verbittering uitkomt (Jh 12:35).

4. Redenen waarom Johannes schrijft (2:12-14)

Γραφω υμιν, τεκνια,
οτι αφεωνται υμιν αι αμαρτιαι δια το ονομα αυτου.

12 Ik schrijf jullie, kindertjes,
omdat de zonden jullie zijn vergeven wegens zijn naam.

γραφω υμιν, πατερες,
οτι εγνωκατε τον απ αρχης.
γραφω υμιν, νεανισκοι,
οτι νενικηκατε τον πονηρον.

εγραψα υμιν, παιδια,
οτι εγνωκατε τον πατερα.

13 Ik schrijf jullie, vaders,
omdat gij hem kent die vanaf [een] begin is.
Ik schrijf jullie, jongemannen,
omdat gij de Boze hebt overwonnen.

Ik schreef jullie, kinderen,
omdat gij de Vader kent.

εγραψα υμιν, πατερες,
οτι εγνωκατε τον απ αρχης.
εγραψα υμιν, νεανισκοι,
οτι ισχυροι εστε και ο λογος του θεου εν υμιν μενει και νενικηκατε τον πονηρον.

14 Ik schreef jullie, vaders,
omdat gij hem kent die vanaf [een] begin is.
Ik schreef jullie, jongemannen,
omdat gij sterk zijt en het woord van God in jullie blijft en gij de Boze overwonnen hebt.

De versindeling van deze perikoop is niet geheel logisch. Wat nu 13b is, had beter het begin kunnen zijn van vers 14, omdat Johannes daarin -na 3x γραφω υμιν; ik schrijf jullie- ertoe overgaat zich tot dezelfde reeks van personen te richten met εγραψα υμιν; ik schreef jullie.

Niettemin vormen de drie verzen een eenheid; in beide gevallen (12-13a en 13b-14) zijn de groepen tot wie Johannes zich richt dezelfde:

- Kindertjes (τεκνια, in 12), kinderen (παιδια, in 13b).
Alle medegelovigen binnen het Israël Gods.
Binnen de context begrijpt Johannes daaronder wellicht in het bijzonder al zijn geliefde joods-christelijke broeders met wie hij [óók] een geestelijke band heeft krachtens hun aller geloof in de eigen Messias Jezus.
1Jh 2:1, 7.

Daarom ook kunnen zij er zeker van zijn dat hun de zonden zijn vergeven en wel krachtens [of: wegens; δια met accusativus] zijn naam.
Reeds kort na de Pinksterdag zei Petrus tot zijn joodse broeders dat er onder de hemel geen andere naam [de persoon van Christus en de positie die hij bij God bekleedt] onder mensen is gegeven waardoor wij gered moeten worden (Hn 4:12).

De kindertjes of kinderen -die door hun geloof in Christus ook de Vader (beter) hebben leren kennen- zijn verder te onderscheiden in:

- Vaders.
Reeds het gebruik van deze term kan een terugverwijzing inhouden naar de joodse vaders. Vergelijk Hb 1:1 en 1Pt 1:18.
Die joodse vaders hebben zich namelijk als volk tot aan de eindtijd verzet tegen Jezus als hun Messias. Maar nu zijn zij tenslotte uit hun verharding gekomen en hebben hem leren kennen naar wie/wat hij werkelijk is: degenen die van begin af is. Hij is het onderwerp van deze Brief, maar was dat ook reeds in Johannes’ evangelie.
Zie Jh 1:1-2, 14, 20:30-31; 1Jh 1:1-3.

"Vaders" kan ook duiden op oudere leeftijd, aangezien in hun geval de nadruk ligt op kennis. De ouderdom bezint zich immers meer dan bij jeugdigen het geval is, op werkelijke waarden.

- Jongemannen.
De nadruk bij hen lijkt te liggen op jeugdigheid, wellicht zowel in fysieke als in geestelijke zin. Zij [en die omstandigheid wordt 2x genoemd] hebben immers de Boze overwonnen, dat wil zeggen de Boze bij uitstek, de goddeloze Duivel (Satan).
Wegens de hartstochten der jeugd hebben "jongemannen" gewoonlijk een zwaardere strijd te voeren tegen verleidingen, maar met Gods genadige hulp hebben zij de overwinning behaald op hun sluwe en machtige tegenstander.

Maar uitdrukkelijk wordt in vers 14 ook vermeld dat nog iets anders daarin een rol speelde, namelijk hun geestelijke en morele sterkte en hun innerlijke beleving van Gods woord; het eerste is trouwens het resultaat van het laatste.

Blijft nog de vraag te beantwoorden: "Waarom oordeelde Johannes het eigenlijk nodig deze perikoop in te lassen en redenen te verschaffen waarom hij hen schrijft/schreef?"
Een en ander heeft blijkbaar te maken met zijn strenge veroordeling -in de voorafgaande perikoop- van degenen die voorwenden hun broeders lief te hebben, maar die dat logenstraffen doordat zij in werkelijkheid in de duisternis voortgaan en dus feitelijk liegen.

Daarom verzekert Johannes zijn lezers dat zij wel degelijk in het licht zijn en bijgevolg gemeenschap met God hebben. Vandaar die zesvoudige variatie waarin hij deze verzekering bij hen wil overbrengen, ja, inprenten. Vandaar ook dat hij met nadruk wijst op hun respectieve, specifieke geestelijke ervaringen met God en zijn Messias; ervaringen die we met de term heilsmomenten zouden kunnen aanduiden, omdat ze voor hen reddend van karakter zijn.

We kunnen Johannes’ motief en aanpak vergelijken met die van de auteur der Hebreeënbrief. In hoofdstuk 6 van die Brief waarschuwde deze ernstig tegen een noodlottig afvallen van Gods voorziening in Christus:

Want het is onmogelijk hen

• die eens verlicht zijn geweest,
• die zowel de hemelse gave hebben gesmaakt,
• als deelgenoten van heilige geest zijn geworden,
• en die het voortreffelijke woord van God hebben gesmaakt,
• als krachten van een op handen zijnde eeuw,

en die weggevallen zijn, wederom te vernieuwen tot berouw, daar zij voor zichzelf de Zoon van God opnieuw aan een paal hangen en openlijk te schande maken.
Want de aarde die de dikwijls op haar komende regen indrinkt en nuttig gewas voortbrengt voor hen ten behoeve van wie hij ook bebouwd wordt, ontvangt op haar beurt zegen van God; maar wanneer ze dorens en distels voortbrengt, is ze verwerpelijk en vervloeking nabij, wat uitloopt op verbranding.
Hb 6:4-8

Maar wat schrijft hij vervolgens?

Al spreken wij ook zo, geliefden, toch zijn wij in jullie geval overtuigd van de betere dingen en dingen die met redding te maken hebben. Want God is niet onrechtvaardig, om jullie werk en de liefde die gij voor zijn naam hebt getoond -doordat gij de heiligen hebt gediend en [nog] dient- te vergeten.

5. Geen liefde voor de wereld (2:15-17)

Μη αγαπατε τον κοσμον μηδε τα εν τω κοσμω. εαν τις αγαπα τον κοσμον, ουκ εστιν η αγαπη του πατρος εν αυτω·

15 Hebt de wereld niet lief, noch de dingen in de wereld. Indien iemand de wereld liefheeft, is de liefde van de Vader niet in hem.

οτι παν το εν τω κοσμω, η επιθυμια της σαρκος και η επιθυμια των οφθαλμων και η αλαζονεια του βιου, ουκ εστιν εκ του πατρος αλλ εκ του κοσμου εστιν.

16 Omdat al wat in de wereld is: de begeerte van het vlees, en de begeerte der ogen en het pronken met bezit, niet uit de Vader is, maar uit de wereld is.

και ο κοσμος παραγεται και η επιθυμια αυτου, ο δε ποιων το θελημα του θεου μενει εις τον αιωνα.

17 En de wereld is bezig voorbij te gaan, óók haar begeerte, maar wie de wil van God doet, blijft tot in de eeuwigheid.

Ook deze perikoop is een logisch vervolg op de twee die voorafgaan: Zij die in het licht zijn en in een geestelijke gemeenschap met God verkeren, kunnen eenvoudig geen liefde hebben voor een wereldorde of –maatschappij die decadent is en die in geestelijke duisternis voortstrompelt en waarin demonen -de goddeloze geestenkrachten in de hemelsferen- de wereldheersers van deze duisternis zijn (Ef 6:11). Dan zouden zij het wezenskenmerk van God, hun Vader, niet in zich hebben.

De wereld is slecht doordat ze in het machtsbereik van de Duivel ligt, die de zondige Adamitische mens aanzet tot het verrichten van slechte, immorele werken.
Zie Jh 17:14; Ef 2:1-3; Jk 4:4 en 1Jh 5:19.

De gezindheid der wereld is in haar geheel verkeerd gericht. Johannes geeft de drie algemene stromingen aan:
- de zedeloosheid, steunend op de begeerte van het vlees (1Ko 7:2; Ef 5:3-12).
- de hebzucht, de begeerte der ogen (Jz 7:20-21).
- de praal- of pronkzucht welke uit bezit voortkomt: het hebben van de stoffelijke dingen der wereld, waaronder de middelen voor levensonderhoud, en daarmee een ander ‘de ogen willen uitsteken’.

Maar dat alles is tijdelijk en van voorbijgaande aard; het kenmerkt een menselijke maatschappij die met de komst van Christus en de intrede van het Messiaanse tijdperk, al aan het voorbijgaan is. En zelfs nu kunnen deze zaken, die krachtens hun wezen vergankelijk zijn, de diepste verlangens van de mens niet bevredigen. Ze laten niets anders achter dan leegte, pijn en soms zelfs wroeging. Maar hij die in God is, heeft het eeuwigheidskenmerk verkregen zoals God zelf eeuwig is (Psalm 90).

6. Waarschuwingen tegen antichristelijke leringen (2:18-29)

Παιδια, εσχατη ωρα εστιν, και καθως ηκουσατε οτι αντιχριστος ερχεται, και νυν αντιχριστοι πολλοι γεγονασιν· οθεν γινωσκομεν οτι εσχατη ωρα εστιν.

18 Kinderen, het is [een] laatste uur; en gelijk gij hebt gehoord dat [een] Antichristus [Antimessias] komt, zijn ook nu vele antichristussen [antimessiassen] opgestaan, waaruit wij weten dat het [een] laatste uur is.

Voor een toelichting op dit vers, zie: De Antichrist in Johannes brieven

Dat de wereld bezig is voorbij te gaan, brengt Johannes hier in verband met [een] laatste uur. Met de komst van Jezus, de joodse Messias, brak de Messiaanse periode aan. In Hb 9:25-28 duidt de auteur van de Hebreeënbrief dat tijdperk aan met de voleinding der eeuwen, waarin de Messias zich manifesteerde. Tegenover de grondlegging der wereld staat de voleinding; daarin is de Messias verschenen en gingen zich eindtijdontwikkelingen voordoen.

Nu, ongeveer 2000 jaar verder, is dat een ‘verlengde’ eindtijd gebleken, maar dat heeft te maken met de omstandigheid dat tussen Jezus’ verschijnen in de eerste eeuw en zijn paroesie de christelijke gemeente moest worden bijeengebracht.

Zie ook het commentaar bij 1Pt 1:20 in: Eerste brief van Petrus - hoofdstuk 1

εξ ημων εξηλθαν, αλλ ουκ ησαν εξ ημων· ει γαρ εξ ημων ησαν, μεμενηκεισαν αν μεθ ημων· αλλ ινα φανερωθωσιν οτι ουκ εισιν παντες εξ ημων.

19 Uit ons zijn zij voortgekomen, maar zij waren niet uit óns; want, indien zij uit ons waren, waren zij wel met ons gebleven; maar opdat zij openbaar gemaakt zouden worden: zij allen zijn niet uit ons.

O.i. berust een bevredigende uitleg van dit vers op een begrip van Rm 2:28-29, waar de apostel Paulus de vraag opwerpt "Wie is voor God een ware jood?"
De vraag wordt door hemzelf als volgt beantwoord:

Want niet hij is een jood, die het in het openbaar is, noch is besnijdenis wat openbaar is aan het vlees, maar hij is een jood, die het in het verborgen is, en besnijdenis van het hart in geest, niet naar de letter; wiens lof niet van mensen, maar van God.

Veel uitleggers maken hier de fout dat zij Paulus’ woorden op christenen toepassen, waarbij dan gesuggereerd wordt dat een heiden een jood kan worden. Maar etniciteit is hier een onoverkomelijk obstakel! De apostel heeft het in deze context namelijk uitsluitend over etnische Joden.
De context die men hier in aanmerking moet nemen loopt van Rm 2:17 tm Rm 3:4 en het woord Ioudaios [jood] heeft in alle gevallen waarin het voorkomt betrekking op een etnische Jood.

De apostel anticipeert in dat schriftdeel op de drie bekende hoofdstukken 9, 10 en 11 van de Brief, waar hij uitgebreid aantoont dat God zijn volk niet heeft verworpen, maar dat zij veeleer -in verband met hun Messias- een verschrikkelijke misstap hebben begaan, maar waarvan zij hersteld zullen worden.
Zie ondermeer Rm 11:1-2, 11, 28-32.

Daarbij vermeldt hij in Rm 9:6 het belangrijke beginsel dat God hanteert in verband met zijn uitverkoren volk: Want niet alle Israëlieten behoren werkelijk tot Israël (NBV).

Of Rm 9:6 in context gelezen:

Maar het is niet zo, dat het woord van God vervallen zou zijn. Want niet allen uit Israël, zijn [werkelijk] Israël; noch zijn zij allen kinderen omdat zij Abrahams zaad zijn; maar ‘in Isaäk zal je zaad genoemd worden’; dat is: niet de kinderen van het vlees zijn kinderen van God, maar de kinderen van de belofte worden als zaad gerekend.
Rm 9:6-8

Dat beginsel onthult dat er bij God een waar Israël bestaat, in Gl 6:16 het Israël Gods genoemd, dat tenslotte zal bestaan uit de voltallige christelijke gemeente in de hemel en alle uitverkorenen van Israël naar het vlees -dat wil zeggen de voltallige gemeente van ware Joden- op aarde. Tezamen zullen zij dienen als een koninklijke priesterschap in de tegenbeeldige Tabernakel of Tempel: de Tempelstad Nieuw Jeruzalem.

Bijgevolg maakt Johannes in vers 19 de welbekende tweedeling: slechts een Overblijfsel van Israël naar het vlees kan tot het ware Israël gerekend worden.
Vergelijk: Nm hfdst 13 en 14; Js 10:22; 65:11-16; 66:5; Lk 2:34-35; Op 2:2; 3:9-11; 22:11-15.

Wat Johannes hier schrijft, komt ongeveer op het volgende neer:
"Niet al onze joodse broeders naar het vlees zijn de onzen. Dat wordt duidelijk doordat zij onze eigen Messias, Jezus, afwijzen en in hun verstoktheid opteren voor een messias van eigen makelij".
Het zal in de eindtijd Gods weg blijken te zijn om een werking van dwaling tot die ontrouwen te zenden. Het effect daarvan is vanuit Gods standpunt nuttig, want daardoor scheidt hij zijn ware kinderen van hen die een antichristelijke geest tentoonspreiden. Zie 2Th 2:3-12.

Voor de historische tweedeling binnen de natie Israël, met haar climax in de eindtijd, zie: Geen werkelijk dilemma, en
Reactie op de Slaaf

Kan Israël weten wie de ware Joden zijn? Al in Dt 30:1-6 waar Jahweh door Mozes het toekomstig herstel van zijn volk aankondigde, liet hij weten dat dan alleen de besnijdenis van het hart zou tellen:

1 Wanneer alles wat ik u nu heb voorgehouden over u is gekomen, de zegen en de vloek, en wanneer gij het in uw hart overdenkt, onder welke volken Jahwe uw God u ook heeft verspreid,
2 zodat gijzelf met uw kinderen terugkeert tot Jahwe uw God en Hem met heel uw hart en heel uw ziel weer gehoorzaamt, zoals ik u dat heden voorhoud,
3 dan zal Jahwe uw God u in uw vroegere staat herstellen; Hij zal zich over u ontfermen en u opnieuw bijeenbrengen uit al de volken, waaronder Hij u verstrooid had.
4 Al zijt ge verspreid tot het eind van de wereld, Jahwe uw God zal u weer bijeenbrengen. Hij zal u daarvandaan terughalen
5 en u brengen naar het land dat uw voorouders in bezit genomen hadden; en gij zult het weer in bezit nemen. Hij zal u gelukkig maken en nog talrijker dan uw voorouders.
6 Jahwe uw God zal uw hart en dat van uw nakomelingen besnijden, zodat gij Hem zult beminnen met heel uw hart en heel uw ziel en daardoor het leven zult bezitten.

(WV78)

και υμεις χρισμα εχετε απο του αγιου, και οιδατε παντες.

20 En gij hebt [een] zalving van de Heilige; en gij allen hebt kennis.

Vergelijk 2Ko 1:21.
Johannes wijst op het kenmerk van hun identiteit als behorend tot het ware Israël. Het is het kenmerk bij uitstek: deelhebben aan het Nieuwe Verbond met zijn gezegende condities, waaronder de mededeling van de heilige geest. Het resultaat?

En zij zullen niet meer een ieder zijn naaste en een ieder zijn broeder leren, door te zeggen: Kent Jahweh!, want zij allen zullen mij kennen, van de geringste onder hen tot de grootste onder hen”, luidt de uitspraak van Jahweh. Want ik zal hun dwaling vergeven, en hun zonde zal ik niet meer gedenken.
(Jr 31:34)

Door de heilige geest verlicht bezitten de lezers de diepe geloofskennis, waardoor zij de dwaling van het antichristelijk verschijnsel kunnen onderscheiden van de waarheid die in de ware Messias belichaamd is (Jh 1:14, 17; 14:6; 2Th 2:12).

Zij hebben daarom in het geheel geen onderricht van de dwaalleraren, hun misleide ‘broeders’, nodig. Johannes zal hen daarop nog uitdrukkelijk attent maken (vv 26-27).
Hun χρισμα (zalving) delen zij met Jezus zelf; het is een kenmerk van de gehele koninklijke priesterschap. Zie Hn 10:37-38; 1Pt 2:9.

ουκ εγραψα υμιν οτι ουκ οιδατε την αληθειαν, αλλ οτι οιδατε αυτην, και οτι παν ψευδος εκ της αληθειας ουκ εστιν.

21 Ik heb jullie niet geschreven omdat gij de waarheid niet kent, maar omdat gij haar kent, en omdat geen enkele leugen uit de waarheid is.

Τις εστιν ο ψευστης ει μη ο αρνουμενος οτι Ιησους ουκ εστιν ο Χριστος; ουτος εστιν ο αντιχριστος, ο αρνουμενος τον πατερα και τον υιον.

22 Wie anders is de leugenaar dan hij die loochent dat Jezus de Messias is? Deze is de antichristus [antimessias], hij die de Vader en de Zoon loochent.

πας ο αρνουμενος τον υιον ουδε τον πατερα εχει· ο ομολογων τον υιον και τον πατερα εχει.

23 Ieder die de Zoon loochent, heeft ook de Vader niet; hij die de Zoon belijdt, heeft ook de Vader.

υμεις ο ηκουσατε απ αρχης εν υμιν μενετω· εαν εν υμιν μεινη ο απ αρχης ηκουσατε, και υμεις εν τω υιω και εν τω πατρι μενειτε.

24 Wat jullie betreft, laat wat gij vanaf [een] begin hebt gehoord, in jullie blijven. Indien in jullie blijft, wat gij vanaf [een] begin hebt gehoord, zult gij ook in de Zoon en in de Vader blijven.

De verzen 21 tm 24 dragen in hoofdzaak één specifieke gedachte over: Sinds Jezus’ komst op aarde en hij aan de mensen geopenbaard werd -zowel als de Messias der Joden als de Zoon van God- kan iemand nog slechts door hem God kennen of ‘hebben’, dat wil zeggen met God in een gemeenschap verkeren.

In het bijzonder geldt dat voor het oude Godsvolk, de Joden. Wanneer zij Jezus niet erkennen als hun Messias en als Gods Zoon, blijft er voor hen niets meer over; dan verliezen zij zelfs Jahweh als hun God en Vader.

Wanneer zij in hun ontkenning van Jezus in zijn bijzondere hoedanigheden tot het einde toe volharden, moeten zij zelfs als aartsleugenaars worden gebrandmerkt, aangezien bij hen kwade trouw moet worden verondersteld. Zij handelen in dat geval namelijk net zo goddeloos als de goddeloze bij uitstek, de Duivel. In zijn evangelie had Johannes reeds Jezus’ uitspraak over zulk een situatie genoteerd:

Jezus zei tot hen: Indien God jullie Vader was, zoudt gij mij liefhebben, want ik ben van God uitgegaan en gekomen. Want ook ben ik niet uit eigen beweging gekomen, maar Die heeft mij gezonden.
Waardoor komt het dat gij niet verstaat wat ik spreek? Omdat gij niet kunt horen naar mijn woord. Gij zijt uit de vader de Duivel, en gij wilt de begeerten van jullie vader doen. Die was een mensendoder vanaf [een] begin, en hij stond niet in de waarheid, omdat in hem geen waarheid is. Wanneer hij de leugen spreekt, spreekt hij uit wat hem eigen is, omdat hij een leugenaar is en de vader daarvan.

(Jh 8:42-44)

Wat staat de oprechten onder de Joden derhalve te doen?
Welnu, zij hebben vanaf [een] begin de waarheid gekend, namelijk door het telkens weer horen -van kindsbeen af, met name tijdens de wekelijkse bijeenkomsten in hun synagoges- van de geïnspireerde inhoud van de hun door God gegeven heilige geschriften (2Ti 3:14-15; Hn 15:21):

Wat is dan het voorrecht van de jood, of wat is het nut van de besnijdenis? Veel in elk opzicht, en wel in de eerste plaats dat hun de woorden van God zijn toevertrouwd.

Zij zijn dus in vergelijking met de gojim altijd in het voordeel geweest wat betreft de nabijheid van het Woord van God (Dt 30:11-16; Rm 10:5-10).
Alleen moeten zij er eindelijk eens mee ophouden de overleveringen en leringen van louter mensen boven het geïnspireerde Woord te plaatsen (Mt 15:9; Tt 1:14; 2Pt 1:16-21).
Zij doen er goed aan nota nemen van wat hun Messias na zijn opstanding tot zijn discipelen zei:

En hij zei tot hen: O onverstandigen en tragen van hart in het geloven van alle dingen die de profeten hebben gesproken! Moest de Christus dit niet lijden, en zo in zijn heerlijkheid binnengaan? En beginnend met Mozes en alle profeten legde hij hun uit wat in al de Schriften over hem stond…
Hij nu zei tot hen: Dit zijn de woorden die ik tot jullie sprak toen ik nog bij jullie was, dat alle dingen moesten worden vervuld die over mij geschreven staan in de Wet van Mozes en in de Profeten en de Psalmen. Toen opende hij hun verstand, zodat zij de Schriften verstonden.
Lk 24:25-27, 44-45

και αυτη εστιν η επαγγελια ην αυτος επηγγειλατο ημιν, την ζωην την αιωνιον

25 En dit is de belofte die hijzelf ons heeft beloofd: het eeuwige leven.

De context vereist om αυτη (dit) te laten terugslaan op vers 24. Het feit dat zij in een gemeenschap met God en zijn Zoon verkeren, brengt op zich eeuwig leven met zich mee. Jezus’ onderwijs, in het bijzonder zoals dat doordoor Johannes in zijn evangelie werd weergegeven, kwam daar steeds op neer.
Vergelijk Jh 4:14; 5:24; 6:40; 10:27-28; 15:5; 17:1-3, 20-23

Ταυτα εγραψα υμιν περι των πλανωντων υμας.

26 Deze dingen heb ik jullie geschreven betreffende hen die jullie op een dwaalspoor trachten te brengen.

De antichristussen zijn niet ongevaarlijk, integendeel, zij vormen een werkelijke bedreiging voor het ware Israël Gods dat -zowel door Jezus als door de apostel Paulus- als een kudde van schapen werd voorgesteld. En beide hebben ernstig gewaarschuwd voor wolfachtige elementen. Jh 10:10-15; Hn 20:29-30.

Gelukkig heeft Jezus ook de volgende verzekering gegeven:

Mijn schapen luisteren naar mijn stem en ik ken ze en zij volgen mij. En ik geef hun eeuwig leven, en zij zullen geenszins ten onder gaan in eeuwigheid en niemand zal ze uit mijn hand rukken.
Mijn Vader die ze mij heeft gegeven, is groter dan alle dingen, en niemand kan uit de hand van de Vader rukken. Ik en de Vader zijn één.
Jh 10:27-30

και υμεις το χρισμα ο ελαβετε απ αυτου μενει εν υμιν, και ου χρειαν εχετε ινα τις διδασκη υμας· αλλ ως το αυτου χρισμα διδασκει υμας περι παντων, και αληθες εστιν και ουκ εστιν ψευδος, και καθως εδιδαξεν υμας, μενετε εν αυτω

27 En wat jullie betreft, de zalving die gij van hem hebt ontvangen, blijft in jullie, en gij hebt niet nodig dat iemand jullie onderwijst; maar zoals de zalving van hem jullie onderwijst omtrent alle dingen, en waar is en geen leugen is, en gelijk zij jullie onderwezen heeft: blijft in hem.

Al in vers 20 heeft Johannes aangeduid wat de leden van het Israël Gods in staat stelt zich te weer te stellen tegen de invloed van de antimessiassen: de zalving met de heilige geest. Geheel in lijn met zijn evangelie verklaart Johannes dat zij geen enkele menselijke leraar nodig hebben, want de geest is hun helper:

Maar de pleitbezorger, de heilige geest, die de Vader zal zenden in mijn naam, die zal jullie alle dingen onderwijzen en jullie in herinnering brengen alle dingen die ik jullie heb gezegd.
Jh 14:26

Zij zijn derhalve voor ‘de juiste leer’ niet afhankelijk van welke religieuze organisatie maar ook. Integendeel, zij doen er verstandig aan zich te hoeden voor het ‘leergezag’ -gewoonlijk in dogma’s vastgelegd in de zogenaamde geloofsbelijdenissen- van elke godsdienstige denominatie. En joodse mensen moeten inzien dat het gevaarlijk is zich in religieuze zaken geheel te laten leiden door de rabbijn van hun keuze.

Vandaar de aansporing: Blijft in hem! Dat wil zeggen in de ware Messias die de heilige geest als onderwijzend instrument gebruikt.
Jh 14:15-18, 26; 15:26; 16:13-15. Zie nogmaals Jr 31:34; Hb 8:11-13.

Και νυν, τεκνια, μενετε εν αυτω, ινα εαν φανερωθη σχωμεν παρρησιαν και μη αισχυνθωμεν απ αυτου εν τη παρουσια αυτου.

28 En nu, kindertjes, blijft in hem, opdat wij, indien hij openbaar gemaakt wordt, vrijmoedigheid mogen hebben en niet beschaamd terugwijken van hem in zijn paroesie.

Een overgangstekst naar de volgende hoofdgedachte en tegelijkertijd een slotconclusie en -aansporing van wat voorafging. Wanneer de Messias Jezus openbaar wordt gemaakt in heerlijkheid, bij het hoogtepunt van zijn paroesie (tegenwoordigheid), zullen zij die de Zoon beleden hebben en die bijgevolg zowel de Vader als de Zoon hebben, zich vrijmoedig kunnen gedragen en uiten.
De hardnekkige antimessiassen daarentegen, die tot het einde toe Jezus boosaardig tegenstonden en de ‘messias’ van eigen keuze -dat wil zeggen de demonische antimessias- volgden, moeten in schande terugwijken. Zij kunnen Jezus slechts beschaamd uit de weg gaan. Hun is niets overgebleven, zelfs de Vader zijn ze kwijtgeraakt.

Jezus werd ongeveer 2000 jaar eerder openbaar gemaakt als het leven, ja, het eeuwige leven dat bij de Vader was, wat zijn discipelen, speciaal zijn apostelen, destijds hoorden, aanschouwden en met hun handen konden tastten, omdat Jezus in persoon in hun midden vertoefde (1Jh 1:1-2).
Het openbaar gemaakt worden van hem in eschatologische zin doelt altijd op zijn verschijning in kracht en grote heerlijkheid, en, terwijl hij in de eerste eeuw verscheen om de wereld te redden, zal hij dan komen voor het oordeel.
Vergelijk Mt 24:3, 29-30; Lk 17:30; Jh 3:17-19; 2Th 1:7; 2:8.

Het gehoorzame deel van Israël zal dan genade ten deel vallen, d.i. alle zegen die samenhangt met de effecten van het Nieuwe Verbond, de erfenis die voor hen in de hemelen bewaard wordt (1Pt 1:4, 7, 13).

In 1Pt 4:12-13 staat aangegeven met welke gevoelens zij dan uit al hun verdrukkingen te voorschijn zullen komen:

Geliefden, laat het [louterend] vuur onder jullie dat tot jullie beproeving geschiedt, jullie niet bevreemden alsof jullie iets vreemds overkomt; maar naarmate ge deel hebt aan het lijden van de Christus [de Messias], verheugt je, opdat jullie je ook jubelend moogt verheugen bij de openbaring van zijn heerlijkheid.

De christelijke gemeente zal tegen die tijd al de volle zeventigste jaarweek bij Christus in de hemel zijn. In stilte zijn zij hem namelijk bij het begin van zijn paroesie tegemoet gegaan in de lucht (1Th 4:15-17; 1Ko 15:51-52).
Ks 3:4 onthult bovendien dat, wanneer hun Heer openbaar wordt gemaakt in heerlijkheid, ook zijzelf met hem in heerlijkheid openbaar gemaakt zullen worden aan de wereld.

In Rm 8:18-22 had Paulus al eerder aangegeven dat daarmee aan de vurige verwachting van de zuchtende en lijdende schepping -die nog altijd in barensnood verkeert- voldaan zal worden.

εαν ειδητε οτι δικαιος εστιν, γινωσκετε οτι και πας ο ποιων την δικαιοσυνην εξ αυτου γεγεννηται.

29 Indien gij weet dat hij rechtvaardig is, weet gij dat een ieder die de rechtvaardigheid betracht, uit hem verwekt is.

Tweemaal een werkwoord dat de betekenis heeft van weten:
οιδα; weten in de zin van absoluut of intuïtief weten: Indien gij zeker weet dat Christus -Jezus, de ware Messias- rechtvaardig is…
γινωσκω; weten uit ervaring: dan ben je te weten gekomen dat een ieder die de rechtvaardigheid doet, uit hem verwekt is.

Verwekt, γεγεννηται, is een vorm van het werkwoord γενναω dat verwekken of voortbrengen betekent en met de nieuwe geboorte in verband wordt gebracht. Met het voorvoegsel ανα treffen we γενναω aan in 1Pt 1:3 en 23

Gezegend zij de God en Vader van onze Heer Jezus Christus, die naar zijn grote barmhartigheid ons wederverwekt heeft, tot een levende hoop, door [de] opstanding van Jezus Christus uit [de] doden… wederverwekt zijnde, niet uit vergankelijk maar onvergankelijk zaad, door Gods levend en blijvend woord.

Het is de Vader die verwekt c.q. wederverwekt [opnieuw geboren doet worden], maar dat gebeurt niet los van Christus [de Messias]. Alles is te danken aan zijn verzoenend offer dat hij krachtens zijn opstanding in de hemel aan zijn Vader heeft kunnen aanbieden, en dat daarom verlossende kracht heeft. Zie ook Jh 1:12-13; 3:5-6.

Vers 29 geeft daarom op weer een andere wijze aan op welke grond de tweedeling binnen het Israël naar het vlees plaats vindt. Zij die de ware rechtvaardigheid nastreven hebben een band met hun Messias, en zijn dan ook degenen die zich bij Christus’ openbaring kunnen verheugen en met grote vrijmoedigheid kunnen spreken.
Maar zij die behagen hebben geschept in onrechtvaardigheid door de valse messias -in 2 Thessalonicenzen 2 de mens der wetteloosheid genoemd- aan te hangen, ondanks het feit dat hij een en al leugen is en slechts krachtens een werking van de Satan opzienbarende werken, leugenachtige tekenen en wonderen verricht, zullen bij Jezus’ verschijning hem schuw en beschaamd uit de weg moeten gaan.
Vergelijk Js 66:5-6; 2Th 2:9-12.