Eerste Brief aan Timotheüs - Hoofdstuk 6

1   Oσοι εισιν υπο ζυγον δουλοι, τους ιδιους δεσποτας πασης τιμης αξιους ηγεισθωσαν, ινα μη το ονομα του θεου και η διδασκαλια βλασφημηται.

Laten allen die onder een slavenjuk zijn, de eigen meesters alle eer waardig achten, opdat de naam van God en de leer niet gelasterd worden.

 

2   οι δε πιστους εχοντες δεσποτας μη καταφρονειτωσαν, οτι αδελφοι εισιν∙ αλλα μαλλον δουλευετωσαν, οτι πιστοι εισιν και αγαπητοι οι της ευεργεσιας αντιλαμβανομενοι.

Tαυτα διδασκε και παρακαλει.

Zij die gelovige meesters hebben, moeten [hen] niet minder achten omdat zij broeders zijn, maar [hen] des te meer dienen, omdat zij die van het goede gedrag voordeel trekken, gelovigen en geliefden zijn.

Leer en moedig deze dingen aan.

 

In die vroege dagen van het Christendom waren de relaties binnen een christengemeenschap niet beperkt tot die van de afzonderlijke leden ten opzichte van hun oudsten (opzieners). Gezien de toen algemeen heersende slavernij kon het gebeuren dat binnen de broederschap zelf de één een meester was en een ander een slaaf. De vraag deed zich daarom voor hoe de verhoudingen in dat geval sociaal lagen. Had een christelijke slaaf een niet gelovige meester dan was de zaak vrij duidelijk: Geestelijk gevoed vanuit de waarheden omtrent het Christendom mocht van de slaaf verwacht worden dat hij zijn heidense meester van harte en zonder voorbehoud gehoorzaam was.

 

Tegendraads handelen paste een christelijke slaaf niet, noch het aannemen van een hoogmoedige houding, wellicht in de mening verkerend dat hij, met zijn christelijke achtergrond, ver verheven was boven een Heiden. Daardoor zou echter veeleer de naam van God, maar ook de ware leer, gelasterd worden.

Al in zijn Kolossenzenbrief had Paulus, kennelijk mede in verband met de kwestie Onesimus, de volgende richtlijn aangegeven:

 

De slaven, gehoorzaamt naar alles de heren naar het vlees, niet met ogendienst, als mensenbehagers, maar in oprechtheid van hart, met ontzag voor de Heer. Wat jullie ook doen, werkt met hart en ziel, als voor de Heer en niet voor mensen, wetend dat jullie van de Heer als vergoeding de erfenis zullen ontvangen; dient de Heer Messias als slaven. Want wie onrecht doet, zal wat hij aan onrecht deed, terugontvangen; en er is geen aanzien des persoons.

( Ks 3:22-25 )

 

De nieuwe norm, dat in de Messias christelijke gelijkheid geldt wat betreft de nieuwe mens, bracht op zich geen verandering in het gegeven dat allen nog steeds leefden binnen een maatschappij die volgens gezagsverhoudingen geordend was.

Paulus bijvoorbeeld trachtte niet de bestaande sociale verhoudingen van die tijd te wijzigen. Zo had hij, in 1Ko 7:20-24, slaven al eerder de raad gegeven die verhoudingen te accepteren. En ook nu, in deze Brief, vermaant hij Timotheüs er op toe te zien dat christelijke slaven hun meesters naar het vlees hoogachten en van die leidraad niet af te wijken als de meester ook zelf een christen is.

 

De neiging kon immers bestaan om hem vanwege die positie - die men wellicht voor een christen bedenkelijk achtte - minder broederlijke achting en/of genegenheid te betonen. Integendeel, vermaant Paulus, aangezien zij broeders zijn moet men hen juist met des te meer inzet dienstbaar zijn. De gemeenschap in hetzelfde geloof en in de liefde Gods is een reden te meer om de christelijke meester van harte, uit innerlijke overtuiging, te dienen.

   

 

3   ει τις ετεροδιδασκαλει και μη προσερχεται υγιαινουσιν λογοις, τοις του κυριου ημων Iησου Xριστου και τη κατ ευσεβειαν διδασκαλια, 

Indien iemand een andere leer verkondigt en zich niet voegt naar de gezonde woorden, die van onze Heer Jezus Messias, en naar de leer die overeenkomstig godsvrucht [is],

 

4   τετυφωται μηδεν επισταμενος, αλλα νοσων περι ζητησεις και λογομαχιας, εξ ων γινεται φθονος, ερις, βλασφημιαι, υπονοιαι πονηραι,

is hij opgeblazen, ofschoon hij niets begrijpt. Maar hij heeft een ziekelijke neiging tot twistvragen en woordenstrijd, waaruit ontstaan: afgunst, ruzie, lasteringen, boze vermoedens,

 

5   διαπαρατριβαι διεφθαρμενων ανθρωπων τον νουν και απεστερημενων της αληθειας, νομιζοντων πορισμον ειναι την ευσεβειαν,

voortdurend geruzie van mensen die verdorven zijn in hun denken en van de waarheid beroofd; die menen dat de godsvrucht een winstbron is.

 

Opnieuw keert Paulus terug naar het eigenlijke onderwerp van deze Brief: Sommigen, vooral de ‘leraren’ uit Joodse hoek, te gebieden geen andere leer te onderwijzen, noch zich bezig te houden met mythen en eindeloze geslachtsregisters, welke eerder aanleiding geven tot discussies dan het uitoefenen van een huishoudelijk beheer van God qua geloof. Zie: 1:3-4.

 

Door zich nu in te leiden met Indien iemand een andere leer verkondigt en zich niet voegt naar de gezonde woorden, die van onze Heer Jezus Messias, en naar de leer die overeenkomstig godsvrucht [is], geeft hij bedekt te kennen dat hij niet werkelijk verwacht dat die ‘leraren’, met hun ziekelijke weetgierigheid, makkelijk geneigd zullen zijn hun vreemdsoortige leringen prijs te geven en zich van harte toe te leggen op de gezonde woorden, die van onze Heer Jezus Messias. 

 

Timotheüs kan er dus rekening mee houden dat geruzie in verband met twistvragen en woordenstrijd niet zomaar tot het verleden zullen gaan behoren. Die leraren zullen zich echt niet uit eigen beweging voegen, aangezien zij ten diepste verdorven zijn in hun denken en van de waarheid beroofd; in de mening verkerend dat de godsvrucht een winstbron is.

Het gaat bij die personen niet echt om de goddelijke waarheid, maar veeleer om het voedsel geven aan de eigen hoogmoed en tegelijkertijd de tegenstander te vernederen. Zij missen eenvoudig het vermogen onderscheid te maken tussen datgene wat zowel godsdienstig als zedelijk waardevol is, en de nutteloze bespiegelingen waaraan zij zichzelf bij voorkeur overgeven. Het eindresultaat voor hen is dat zij geheel berooid achterblijven wat betreft de kennis van de werkelijke, goddelijke waarheden. Hun godsvrucht is onecht en wordt bovendien slechts benut als ‘winstbron’.

 

6   εστιν δε πορισμος μεγας η ευσεβεια μετα αυταρκειας∙

Zeker,de godsvrucht is een grote winstbron indien men tevreden is met wat men heeft;

 

7   ουδεν γαρ εισηνεγκαμεν εις τον κοσμον, οτι ουδε εξενεγκειν τι δυναμεθα∙

want wij hebben niets in de wereld meegebracht, omdat wij er ook niets uit kunnen wegdragen.

 

8   εχοντες δε διατροφας και σκεπασματα, τουτοις αρκεσθησομεθα.

Hebben wij echter voeding en kleding, dan zullen wij daarmee tevreden zijn.

 

9   οι δε βουλομενοι πλουτειν εμπιπτουσιν εις πειρασμον και παγιδα και επιθυμιας πολλας ανοητους και βλαβερας, αιτινες βυθιζουσιν τους ανθρωπους εις ολεθρον και απωλειαν∙

Maar wie rijk willen worden, vallen in verzoeking en in een strik en in vele onverstandige en schadelijke begeerten, die de mensen doen wegzinken in verderf en ondergang.

 

10  ριζα γαρ παντων των κακων εστιν η φιλαργυρια, ης τινες ορεγομενοι απεπλανηθησαν απο της πιστεως και εαυτους περιεπειραν οδυναις πολλαις.

Want de geldzucht is een wortel van alle kwaad. Door daaraan toe te geven zijn sommigen van het geloof afgedwaald en hebben zich met vele smarten doorboord.

 

De echte godsvrucht is inderdaad een ‘winstbron’, een zeer rijke zelfs, maar dat uiteraard in een geheel andere betekenis dan in de opvattingen der leraren die van de goddelijke waarheid beroofd waren! Zij konden slechts aan stoffelijke voordelen denken.

Daarom voegt Paulus er in vers 6 aan toe (letterlijk): met autarkie. De uitdrukking zouden we in onze tijd kunnen weergeven met ‘zelfredzaamheid’. In de Oudheid betekende ze zelf-genoeg-zaamheid, maar dan in de zin dat men in staat was in de eigen behoeften te voorzien. De uitdrukking is afgeleid van autarkηs: in staat zich te verdedigen; onafhankelijk zijn van anderen.

 

Voor een christen is autarkie voldoende, zoals Paulus verder motiveert: Omdat wij bij de dood niets uit deze wereld kunnen meenemen, regelde God het zo dat wij bij onze geboorte er ook niets in meebrachten!

Voor ons, christenen, ligt daarin de les opgesloten dat aardse goederen nooit het doel moeten zijn waarop men zich richt. Het beginsel der autarkie houdt voor ons in dat we tevreden kunnen zijn met voedsel en (letterlijk, in de meervoudsvorm): beschutting/bedekking, doelend op kleding en de beschutting van een huis.

 

Wanneer een christen het doel van zijn leven begrijpt zal hij niet in de strik vallen van zoveel mensen die menen dat zij pas echt gelukkig kunnen zijn als zij veel ‘geld en goed’ kunnen vergaren. Maar geldzucht is een wortel van allerlei kwaad die, volgens de geïnspireerde apostel, de mensen slechts doet wegzinken in verderf en ondergang. Al in zijn dagen had hij waargenomen dat sommigen die meenden christenen te zijn, maar die hun streven op de geldzucht hadden gericht, zich niet alleen met vele smarten hadden doorboord, maar daardoor ook – nog veel erger - van het geloof waren afgedwaald.

 

11  Συ δε, ω ανθρωπε θεου, ταυτα φευγε∙ διωκε δε δικαιοσυνην, ευσεβειαν, πιστιν, αγαπην, υπομονην. πραυπαθιαν.

Maar jij, o mens Gods, moet deze dingen ontvluchten; jaag daarentegen naar rechtvaardigheid, godsvrucht, geloof, liefde, volharding, zachtaardigheid.

 

12  αγωνιζου τον καλον αγωνα της πιστεως, επιλαβου της αιωνιου ζωης, εις ην εκληθης και ωμολογησας την καλην ομολογιαν ενωπιον πολλων μαρτυρων.

Strijd de voortreffelijke strijd van het geloof; grijp het eeuwige leven vast, waartoe je werd geroepen, en waarvan je de juiste belijdenis aflegde ten overstaan van vele getuigen.

 

Met maar jij, o mens Gods plaatst de apostel Timotheüs uitdrukkelijk tegenover de leraren die in hun vermeende godsvrucht slechts door geldzucht werden gedreven en die, als gevolg daarvan, met vele smarten werden doorboord. In plaats van zulk ongezond streven moet hij zich - precies zoals het geval was met vele OT-personen - een mens Gods betonen die voortreffelijke hoedanigheden najaagt, waaronder:

- rechtvaardigheid

- godsvrucht

- geloof

- liefde

- volharding

- zachtaardigheid,

weliswaar passend voor elke christen, maar zeker wenselijk voor iemand die een opzienersambt bekleedt.

 

Vergelijk Dt 33:1, waar Mozes de man Gods wordt genoemd.

1Sm 2:27 >> Een zekere man Gods kwam tot Eli.

1Sm 9:6 >> Sauls knecht wist dat er in de stad die zij nabij waren een man Gods, een ziener, woonde die hoog in aanzien stond bij het volk, en Samuël bleek te zijn.

Zie ook: 2Kn 5:8, waar de profeet Elisa als de man Gods wordt aangeduid die volgens een Israëlitisch meisje Naäman van zijn melaatsheid zou kunnen genezen.

 

Genoemde hoedanigheden zijn des te meer gewenst omdat elke christen de strijd van het geloof kent en die strijd speelt zich, wat hem betreft, vooral in de bovennatuurlijke sfeer af waar we, zoals Paulus eerder aangaf in Ef 6:10-13, een ‘worsteling’ hebben met de goddeloze geestenkrachten, de wereldheersers van deze duisternis.

Het is evenwel een “voortreffelijke” strijd, helemaal erop gericht om het eeuwige leven stevig vast te grijpen, de ‘prijs’ waartoe we geroepen zijn. Zoals velen konden bevestigen had Timotheüs zelf dikwijls inhoudelijk daarvan getuigd. Net als Paulus zelf schaamde hij zich het Evangelie niet als een kracht Gods tot redding voor een ieder die gelooft (Rm 1:16)

 

13  παραγγελλω [σοι] ενωπιον του θεου του ζωογονουντος τα παντα και Xριστου Iησου του μαρτυρησαντος επι Ποντιου Πιλατου την καλην ομολογιαν,

Voor het aangezicht van God - die alle dingen tot leven wekt - en Messias Jezus - die voor Pontius Pilatus de voortreffelijke belijdenis betuigde - gebied ik je

 

14  τηρησαι σε την εντολην ασπιλον ανεπιλημπτον μεχρι της επιφανειας του κυριου ημων Iησου Xριστου.

dat je het gebod onbevlekt en onberispelijk onderhoudt tot de manifestatie van onze Heer Jezus Messias,

 

15  ην καιροις ιδιοις δειξει ο μακαριος και μονος δυναστης, ο βασιλευς των βασιλευοντων και κυριος των κυριευοντων,

die de gelukkige en enige Heerser - de Koning der koningen en Heer der heren - op eigen tijden zal tonen,

 

16  ο μονος εχων αθανασιαν, φως οικων απροσιτον, ον ειδεν ουδεις ανθρωπων ουδε ιδειν δυναται∙ ω τιμη και κρατος αιωνιον∙ αμην.

hij die alleen onsterfelijkheid bezit, een ontoegankelijk licht bewoont, die geen mens zag noch zien kan; hem zij eer en eeuwige macht! Amen.

 

Met een beroep op de hoogste Autoriteit in het universum, God zelf, gebiedt de apostel Timotheüs tenslotte om gehoor te geven aan het gebod, namelijk aan alle aansporingen die hij zijn pupil in deze Brief had aangereikt om toch vooral vastberaden op te treden tegen de opgeblazen leraren met hun ziekelijke neiging tot twistvragen en woordenstrijd. 

Slechts dan zou het onderwijs in de Efezische gemeenschap weer ‘gezonde’ trekken kunnen krijgen en van een aanvaardbaar, geestelijk gehalte worden. In de moeilijke praktijk van de dagelijkse gang van zaken hield een en ander in kordaat op te treden tegen hen die met hun verdorven denken slechts de Tegenstander in de kaart speelden.  

 

Maar Timotheüs mocht het bewustzijn hebben dat Gods Zoon hem in die moeilijke opdracht terzijde zou staan, hij die zelf, toen hij voor Pilatus terecht stond, met vrijmoedigheid getuigenis had afgelegd van Gods oppermacht en diens komend Wereldrijk:

 

Mijn Koninkrijk is niet van deze wereld; indien mijn Koninkrijk van deze wereld geweest was, zouden mijn dienaars gestreden hebben, opdat Ik niet aan de Joden zou worden overgeleverd; nu echter is mijn Koninkrijk niet van hier.  Pilatus dan zeide tot Hem: Zijt Gij dus toch een koning? Jezus antwoordde: Gij zegt, dat Ik koning ben. Hiertoe ben Ik geboren en hiertoe ben Ik in de wereld gekomen, opdat Ik voor de waarheid zou getuigen; een ieder, die uit de waarheid is, hoort naar mijn stem.

 

Maar boven allen - ook boven Jezus, zijn Zoon - stond toch God zelf, Degene met een voor mensen niet te begrijpen, unieke achtergrond: De gelukkige en enige Heerser - de Koning der koningen en Heer der heren – Hij die alleen onsterfelijkheid bezit, die een ontoegankelijk licht bewoont, die geen mens zag noch zien kan; hem die [daarom] eer en eeuwige macht toekomt! 

Op de tijden die Hijzelf daarvoor bestemde zal hij de verwachting van alle gelovigen inlossen: de manifestatie van zijn Zoon, onze Heer Jezus Messias.

 

Met het aanbreken van de 70^e Jaarweek, bij het blazen van de laatste trompet, zal die manifestatie een aanvang nemen. De Gemeente zal hij dan vanuit de lucht tot zich roepen (1Th 4:13-17). Maar andere manifestaties zullen volgen in zijn paroesie, die de voleinding der eeuw inhoudt (Mt 24:3).

Wanneer bijvoorbeeld de Antichristelijke Wetteloze wordt geopenbaard zal hij die macht verteren door de geest van zijn mond en teniet doen door de manifestatie van zijn paroesie (2Th 2:8).

En bij de climax van zijn paroesie, wanneer hij komt ten oordeel, zal hij zich manifesteren als de Mensenzoon die komt op de wolken des hemels, met grote macht en heerlijkheid (Mt 24:30).

 

Welnu, in dit besef en tegen deze achtergrond hoeft Timotheüs niet wankelmoedig te zijn. Er blijft geen enkele valide reden over om te aarzelen en niet tot krachtdadig handelen over te gaan. Evenzo kunnen alle christenen, als mensen van God, van standvastigheid blijk geven, vooral onder uitdagende situaties. Want eerder schreef Paulus ook (in 1Ko 1:8-9) >>

 

Onze Heer Jezus Messias, die jullie ook ten einde toe standvastig zal maken, zonder blaam in de Dag van onze Heer Jezus Messias. God is getrouw door wie jullie werden geroepen tot gemeenschap van zijn Zoon Jezus Messias, onze Heer.

 

17  Tοις πλουσιοις εν τω νυν αιωνι παραγγελλε μη υψηλοφρονειν μηδε ηλπικεναι επι πλουτου αδηλοτητι, αλλ επι θεω τω παρεχοντι ημιν παντα πλουσιως εις απολαυσιν,

Beveel de rijken in de tegenwoordige eeuw niet hoogmoedig te zijn en hun hoop niet gevestigd te hebben op de onzekerheid van de rijkdom, maar op God die ons van alles rijkelijk voorziet om daarvan te genieten,

 

18  αγαθοεργειν, πλουτειν εν εργοις καλοις, ευμεταδοτους ειναι, κοινωνικους,

 goed te doen, rijk te zijn in juiste werken, vrijgevig, mededeelzaam,

 

19  αποθησαυριζοντας εαυτοις θεμελιον καλον εις το μελλον, ινα επιλαβωνται της οντως ζωης.

voor zichzelf een voortreffelijk fundament als een schat wegleggend voor de toekomst, opdat zij naar het werkelijke leven mogen grijpen.

 

Terwijl hij waarschuwt voor de leraren die met hun ziekelijke geest menen godsvrucht te kunnen benutten als een weg naar meer stoffelijk goed, realiseert de apostel zich ook dat er zich in hun midden reeds verschillende bemiddelde christenen bevinden en dat dit ook gedurende de hele ‘eeuw der gemeente’ zo zal blijven. En alweer uit ervaring weet hij hoe gemakkelijk het voor rijke mensen is om zich daardoor boven anderen te verheffen en te menen dat hun geld allerlei zekerheid biedt in dit leven.

 

Welnu, ook die rijke broeders hebben goddelijke raad nodig welke door Timotheüs aan hen kan worden overgebracht: Zij moeten beseffen dat er heel wat onzekerheid kleeft aan aardse rijkdommen; ze zijn geen veilige grondslag om zich daarop geheel en al te verlaten. Bezittingen kunnen gestolen worden, ze kunnen verloren gaan of vernietigd worden.

Jezus zelf had reeds de waarschuwing laten horen dat ze een bijzonder armzalig fundament vormen waarop men zijn hoop zou moeten baseren.

Hij citeerde namelijk een boer die zekerheid meende te kunnen putten uit het opslaan van zijn overvloedige oogst in grotere voorraadschuren:

 

Ik zal tot mijn ziel zeggen: Ziel, je hebt veel goederen opgeslagen voor vele jaren; rust, eet, drink, wees vrolijk.

God echter zei tot hem: Dwaas, in deze nacht eist men je ziel op. Voor wie zullen dan de dingen zijn die je gereed maakte?

 

 

Dus concludeerde onze Heer: 

Aldus [vergaat het] hem die schatten vergaart voor zichzelf en niet rijk is voor God.

Hij [Jezus] nu zei tot zijn leerlingen: Daarom zeg ik jullie: Weest niet bezorgd voor de ziel, wat je zult eten; noch voor het lichaam, waarmee je je zult kleden. Want de ziel is meer dan het voedsel en het lichaam dan de kleding. Slaat de raven gade, dat zij niet zaaien noch oogsten; voor wie geen voorraadkamer noch schuur is, en God voedt ze! Hoeveel meer zijn jullie waard dan de vogels!

Lukas 12

 

En nu bevestigt Paulus die belofte dat God voor zijn geroepen zonen zorgt als zijzelf maar rijk zijn voor God. Hij is immers Degene die ons van alles rijkelijk voorziet om daarvan te genieten. Om die reden verdient Hij, de eeuwige God, ons absolute vertrouwen. Zouden wij het namelijk zonder de edelmoedige voorzieningen moeten stellen die Hij voor de instandhouding van het leven op aarde heeft getroffen, dan zou niemand van ons zichzelf in leven kunnen houden.

Vergelijk Hn 14:16-17; 17:25.

 

Maar ook de rijke christen kan naar het werkelijke leven grijpen. Hoe?  

Door goed te doen, rijk te zijn in juiste werken, vrijgevig, mededeelzaam.  Hij kan zich, meestal meer nog dan anderen, op zijn medemens richten en zijn middelen op een wijze gebruiken die God welgevallig is; wellicht soms in materiële zin, door de nood van anderen te lenigen, maar vooral in geestelijk opzicht. In die zin immers kan elke christen actief werkzaam zijn en daardoor schatten in de hemel voor zichzelf veilig wegleggen (Mt 6:20-21).

 

20  Ω Tιμοθεε, την παραθηκην φυλαξον, εκτρεπομενος τας βεβηλους κενοφωνιας, και αντιθεσεις της ψευδωνυμου γνωσεως,

O Timotheüs, behoed wat jou is toevertrouwd, je afwendend van de profane holle klanken en tegenstellingen van de valselijk zo genoemde kennis.

 

21  ην τινες επαγγελλομενοι περι την πιστιν ηστοχησαν.

 H χαρις μεθ υμων.

Sommigen zijn, door die [kennis] aan te hangen, van het geloof afgedwaald.

De liefderijke gunst [zij] met jullie.

 

Ook zijn laatste aanmoediging laat Paulus betrekking hebben op het hele thema van de Brief. Met het O Timotheüs bezweert hij, bijna op wanhopige wijze, zijn ‘kind’ om zijn geestelijk bezit te koesteren en zich toch vooral af te wenden van de profane holle klanken die de leraren met hun ziekelijke geest in de gemeente laten horen. Wat zij tot eigen verheerlijking te berde brengen, is slechts pseudo-kennis, vol van allerlei tegenstrijdigheden in vergelijking met de werkelijke goddelijke waarheden. Hun zogenaamde diepzinnige beschouwingen vormen feitelijk niets meer dan onheilige beuzelpraat; zij die op grond daarvan hun geestelijk leven willen leiden, kunnen vrijwel zeker zijn van geestelijke schipbreuk.

 

Timotheüs weet dus nu wat hem te doen staat in Efeze!

Paulus heeft al zijn zorgen uitgesproken; het is nu aan zijn naaste medewerker om tot handelen over te gaan. In het besef dat hij daarbij veel hulp van de hemel nodig zal hebben, wenst hij hem, maar ook alle anderen in de gemeente, Gods hulp en zegen toe: De liefderijke gunst [zij] met jullie.

 

-.-.-.-

 

Eerste Brief aan Timotheüs - Hoofdstuk 5

1   Πρεσβυτερω μη επιπληξης, αλλα παρακαλει ως πατερα, νεωτερους ως αδελφους,

Vaar niet uit tegen een oudere man, maar bemoedig hem als een vader, jongere mannen als broers;

 

2   πρεσβυτερας ως μητερας, νεωτερας ως αδελφας εν παση αγνεια.

oudere vrouwen als moeders; jongere vrouwen als zusters, in alle eerbaarheid.

 

In het direct voorafgaande gedeelte van de Brief moedigde Paulus zijn pupil aan om de gemeente voor te gaan in een op God gerichte levenswijze, want Hij is een levende God en Redder. Ondanks zijn betrekkelijke jeugdige leeftijd moesten anderen zich aan zijn voorbeeld kunnen ‘optrekken’; dan ook zou er kracht uitgaan van zijn onderwijs en vermaan. 

 

Maar nu gaat het vooral over de individuele aandacht voor de gemeenteleden, waarbij hij geacht wordt tegenover ieder afzonderlijk gepast op te treden. Sommigen zijn ouder dan hij en de mannen onder hen moet hij met dezelfde achting benaderen als waren zij zijn vader, de oudere vrouwen alsof zij zijn eigen moeder waren; jongere mannen als eigen broers en jongere vrouwen als eigen zusters.

In het contact met de laatsten gold als extra: in alle eerbaarheid, aangezien in die omgang de moraliteit al vlug in het geding kan zijn. Bij sommige jonge(re) vrouwen zouden romantische gevoelens gewekt kunnen worden. Later, in zijn Tweede brief aan hem, zou Paulus in die trant nog verdere raad geven:

 

Ontvlucht de begeerten der jeugd; jaag daarentegen naar gerechtigheid, trouw, liefde en vrede met hen die de Heer aanroepen uit een rein hart.  

 

3   Xηρας τιμα τας οντως χηρας.

Eer weduwen die werkelijk weduwen zijn;

 

4   ει δε τις χηρα τεκνα η εκγονα εχει, μανθανετωσαν πρωτον τον ιδιον οικον ευσεβειν και αμοιβας αποδιδοναι τοις προγονοις, τουτο γαρ εστιν αποδεκτον ενωπιον του θεου.

maar als een weduwe kinderen of kleinkinderen heeft, laten dezen eerst leren godvruchtig om te gaan met het eigen huis, en de ontvangen weldaden te vergelden aan wie hen voortbrachten, want dit is aangenaam in de ogen van God.

 

5   η δε οντως χηρα και μεμονωμενη ηλπικεν επι θεον και προσμενει ταις δεησεσιν και ταις προσευχαις νυκτος και ημερας∙

Maar zij die werkelijk weduwe is en alleen staat, heeft haar hoop op God gevestigd en volhardt in de smekingen en de gebeden nacht en dag;

 

6   η δε σπαταλωσα ζωσα τεθνηκεν.

 maar zij die voor het genot leeft, is levend dood.

 

7   και ταυτα παραγγελλε, ινα ανεπιλημπτοι ωσιν.

En beveel deze dingen, opdat zij onberispelijk zijn.

 

8   ει δε τις των ιδιων και μαλιστα οικειων ου προνοει, την πιστιν ηρνηται και εστιν απιστου χειρων.

Maar als iemand voor de zijnen en vooral voor huisgenoten niet zorgt, heeft hij het geloof verloochend en is erger dan een ongelovige.

 

In vroegere tijden hadden weduwen het speciaal moeilijk. Niet voor niets lezen we in het OT herhaaldelijk dat men binnen Israël zich het lot van weduwen (en wezen) moest aantrekken. Volgens Dt 10:17-18 is God zelf Degene die recht verschaft aan de wees en de weduwe, die de vreemdeling liefheeft door hem brood en kleding te geven.

Voor de NT-tijd geldt, blijkens Jk 1:27, overigens het zelfde:

 

Reine en onbevlekte godsdienst bij de God en Vader is deze: omzien naar wezen en weduwen in hun verdrukking; zichzelf onbesmet bewaren van de wereld.

 

De vv 4 en 8 tonen ons dat kinderen en kleinkinderen in de eerste plaats zorg moeten dragen voor de behoeften van moeder en grootmoeder, daarbij in gedachte hebbend de weldaden die zij vroeger zelf van hén ondervonden. Het vormt geen onbelangrijk onderdeel van de ware godvruchtige toewijding, want nalatigheid in deze zaak betekent voor God verloochening van het christelijk geloof. Men is dan  erger dan een ongelovige. Waarom?

 

Seculiere geschriften uit de Eerste eeuw tonen aan dat, zowel in de Romeinse-, de Griekse- en de Joodse wereld, van families altijd werd verwacht om te zorgen voor hun oudere voorgeslacht. In Athene bijvoorbeeld werd het een staatsman niet toegestaan ​​in het openbaar te spreken wanneer hij in dit opzicht een smet op zijn reputatie had. Indien hij geen zorg droeg voor zijn ouders kon hij geen politiek ambt uitoefenen. In de hele Romeinse wereld gold algemeen dat het schokkend en schandelijk was om niet te voldoen aan de emotionele- en, indien noodzakelijk, de stoffelijke behoeften van de ouders.

 

De werkelijke weduwe van vers 5 is dan ook zij die bij de dood van haar man geheel alleen is achtergebleven en geen familie meer heeft om voor haar te zorgen. Zij kan in haar gebeden nog slechts naar God opzien voor hulp.

Omdat zij een christelijke weduwe is, ligt voor de andere gemeenteleden daarin de vermaning opgesloten om haar Godsvertrouwen niet te beschamen. De steun en hulp voor haar moet duidelijk van die zijde komen.

 

Daarmee is in grove tegenstelling de weduwe van vers 6; η σπαταλωσα in het Grieks. Het is waar dat in deze moderne tijd veel weduwen het financieel beter hebben dan zij het ooit hadden tijdens hun huwelijk, maar op hen doelt de apostel in principe niet. Want zulke weduwen verdienen volgens vers 3 nog altijd de eer van de gemeente, ook al behoeven zij van die zijde geen stoffelijke ondersteuning. In hun positie kunnen zij namelijk juist in geestelijk opzicht veel voor de gemeente betekenen; straks, vanaf vers 9, zal de apostel laten zien op welke wijze.

 

 

Maar te midden van zulke, niet onbemiddelde weduwen kan zich ook η σπαταλωσα bevinden, zij die een weelderig leven leidt. Vertaald naar onze moderne tijd: zij die haar geld gebruikt voor het maken van plezierreisjes; die feestjes afloopt; die mondain vermaak zoekt. Kortom, zij die nog uitsluitend leeft voor eigen genoegens. 

Paulus impliceert dat zo'n vrouw zo goed als dood is, aangezien zij alle gelegenheden voorbij laat gaan om haar leven naar Gods wil te schikken; zoals Hij het bedoelde. Haar leven is uitsluitend gericht op zichzelf in plaats van op anderen. Als gevolg daarvan mist ze een voor zulke vrouwen speciale gelegenheid om binnen de gemeente een God aangename bediening te verrichten.

 

9   Xηρα καταλεγεσθω μη ελαττον ετων εξηκοντα γεγονυια, ενος ανδρος γυνη,

Laat een weduwe worden ingeschreven [als dienares] als zij niet minder dan zestig jaar oud is, [de] vrouw van één man [was],

 

10  εν εργοις καλοις μαρτυρουμενη, ει ετεκνοτροφησεν, ει εξενοδοχησεν, ει αγιων ποδας ενιψεν, ει θλιβομενοις επηρκεσεν, ει παντι εργω αγαθω επηκολουθησεν.

en een getuigenis heeft aangaande goede werken: of zij kinderen opvoedde, vreemdelingen gastvrijheid betoonde, voeten van heiligen waste, verdrukten bijstond; [kortom] elk goed werk behartigde.

 

11  νεωτερας δε χηρας παραιτου∙ οταν γαρ καταστρηνιασωσιν του Xριστου, γαμειν θελουσιν,

Maar wijs jongere weduwen af; want wanneer hartstocht hen van de Messias vervreemdt, denken zij nog slechts aan huwen;

 

12  εχουσαι κριμα οτι την πρωτην πιστιν ηθετησαν∙

worden voor schuldig gehouden omdat zij het in hen gestelde vertrouwen beschaamden.

 

13  αμα δε και αργαι μανθανουσιν, περιερχομεναι τας οικιας, ου μονον δε αργαι αλλα και φλυαροι και περιεργοι, λαλουσαι τα μη δεοντα.

Bovendien leren zij ook in ledigheid rond te gaan bij de huizen; doch niet alleen in ledigheid, maar ook als kletstantes en bemoeiallen, sprekend over dingen die geen pas geven.

 

14  βουλομαι ουν νεωτερας γαμειν, τεκνογονειν, οικοδεσποτειν, μηδεμιαν αφορμην διδοναι τω αντικειμενω λοιδοριας χαριν∙

Ik vind dan ook dat jongere vrouwen moeten huwen, kinderen krijgen, het huis besturen; de tegenpartij geen enkele aanleiding tot beschimping gevend.

 

15  ηδη γαρ τινες εξετραπησαν οπισω του Σατανα.

Want sommigen wendden zich al af, de Satan achterna.

 

Het in vers 9 gebruikte werkwoord καταλεγω heeft blijkbaar de betekenis van opschrijven in een lijst; we kunnen daarbij denken aan ons woordcatalogus.

Op zo’n lijst werden in militaire kringen de namen der aangeworven soldaten aangetekend. Binnen een christelijke gemeente bevatte een dergelijke lijst kennelijk de namen van die gemeenteleden welke in een officieel ambt dienden: de opzieners, de dienaren en dienaressen.

In hoofdstuk 3, de vv 10 en 11, had de apostel al aangegeven dat zulke mannen en vrouwen op hun geschiktheid onderzocht moesten worden. Voor dienaressen gold: ernstig, geen lasteraarsters, matig, getrouw in alle dingen.

 

Hier beperkt Paulus zich tot vrouwen die weduwe zijn geworden en ook nu wijst hij op de noodzaak van een gunstig verleden. Nagegaan moest worden of zij: kinderen opvoedde, vreemdelingen [zoals rondreizende evangelisten] gastvrijheid betoonde, voeten van heiligen waste, verdrukten bijstond, en andere heilzame werkzaamheden verrichtte. Febe uit Kenchreeën was blijkbaar zo’n dienares, want Paulus getuigde van haar: Zijzelf verleende aan velen bescherming, ook aan mijzelf (Rm 16:1-2).

 

Als leeftijd noemt hij een ondergrens: Minstens 60 jaar oud!

En daarvoor had hij kennelijk goede redenen, zoals we uit de vv 11 tm 15 kunnen afleiden. De praktijk van het gemeenteleven had hem geleerd dat jeugdige weduwen over het algemeen zich het liefst aan een gezin, een echtgenoot en kinderen wijden. En de geest van inspiratie bevestigde hem in die opvatting; vandaar vers 14 > jongere vrouwen moeten huwen, kinderen krijgen, het huis besturen.

Op het moment van diep verdriet, bij het verlies van een echtgenoot, kan een jonge vrouw wellicht het gevoel hebben om voor de rest van haar leven ‘celibatair’ te willen blijven, maar na enige tijd kan (en meestal ook zal) een dergelijk gevoel voorbij gaan. 

 

Ook voor henzelf was het derhalve niet raadzaam zich te verbinden aan een verplichting die zij later niet ‘waar zouden kunnen maken’. 

In plaats daarvan zouden zij zelfs - omdat zij zich nu eenmaal door die verplichting gebonden voelden - het spoor geheel bijster kunnen raken; zoals Paulus aangeeft: Rondgaan in ledigheid, zich gedragend als kletstantes en bemoeiallen, sprekend over dingen die geen pas geven. Daarbij precies de dingen noemend die wij in onze moderne tijd in ‘soaps’ krijgen voorgeschoteld!

De Satan achterna gaan zou dan ook in deze context de betekenis kunnen hebben dat zulke christelijke vrouwen, door hun onchristelijke gedragingen, Satan (nog) meer gelegenheid bieden zijn ruïneuze invloed in een christengemeenschap te laten gelden.

 

16  ει τις πιστη εχει χηρας, επαρκειτω αυταις, και μη βαρεισθω η εκκλησια, ινα ταις οντως χηραις επαρκεση.

Als een gelovige vrouw weduwen heeft, moet zij die bijstaan; en laat de gemeente er niet mee belast worden, opdat die hén kan bijstaan die werkelijk weduwen zijn.

 

Dit vers lijkt terug te verwijzen naar de vv 4 en 8, waar Paulus benadrukte dat familieleden in de eerste plaats zorg moesten dragen voor een moeder of grootmoeder die weduwe was geworden, zodat de gemeente zich kon beperken tot het bieden van hulp aan weduwen die geheel alleen waren achtergebleven.

Als aanvulling op die leidraad maakt de apostel hier melding van christelijke vrouwen die kennelijk zo bemiddeld waren dat zij meerdere weduwen stoffelijk konden bijstaan. 

 

Gezien de context lijkt Paulus te doelen op vrouwen 

a  die zorg konden dragen voor weduwen die tot de eigen familiekring behoorden, ongeacht hun leeftijd of status in de gemeente (vergelijkweduwen hebben met kinderen of kleinkinderen hebben in vers 4), maar  

b  die zelf het ambt van dienares in de gemeente vervulden.

Vanaf vers 9 was immers steeds sprake geweest van de vraag welke weduwen op de lijst van dienaressen geplaatst konden worden. En ook hierna wijdt de apostel uit over andere ambtsdragers, met name de oudsten.

 

17  Oι καλως προεστωτες πρεσβυτεροι διπλης τιμης αξιουσθωσαν, μαλιστα οι κοπιωντες εν λογω και διδασκαλια∙

De oudsten die op juiste wijze leiding hebben, moet dubbele eer waardig worden geacht, vooral zij die hard werken in woord en onderricht;

 

18  λεγει γαρ η γραφη, Bουν αλοωντα ου φιμωσεις∙ και, Aξιος ο εργατης του μισθου αυτου.

want de Schrift zegt: ‘Een dorsende os zult gij niet muilbanden’, en: ‘De arbeider is zijn loon waard’.

 

Reeds in hoofdstuk 3, de vv 1 tm 7. had Paulus de vereisten voor het opzienersambt gestipuleerd. De opzieners [episkopoi] dienden als een lichaam van oudsten [presbuteroi] in een christengemeenschap. Terloops had Paulus in 4:14 naar hen verwezen als het ‘presbuterium’, het gezamenlijke lichaam van oudsten.

Hier, vanaf vers 17, gaat de apostel dieper in op de verplichtingen die zowel Timotheüs als de overige gemeenteleden ten opzichte van die leidinggevende broeders in de gemeente hadden.

Voor allen gold dat zij gerespecteerd dienden te worden voor hun herderlijke inspanningen die ongetwijfeld om veel inzet van hun zijde vroegen.

 

Paulus spreekt over oι καλως προεστωτες, letterlijk: zij die op voortreffelijke wijze voorstaan, dus goede leiding geven. Met name wijst Paulus op degenen onder hen die zwoegen in woord en leer, daarmee weer terugkomend op de directe aanleiding voor deze Brief: het armzalige onderwijs dat te Efeze werd gegeven door zekere lieden die zich vooral bezig hielden met [joodse] fabels en eindeloze geslachtsregisters.

 

Gedegen onderwijs geven aan een gemeente van geroepen leden van Jezus’ Gemeentelichaam houdt een grote verantwoordelijkheid in. In de Brief aan Titus zou Paulus kort hierna schrijven dat een opziener moet vasthouden aan het naar de [ware] leer betrouwbare woord, opdat hij in staat is zowel door de gezonde leer te bemoedigen als de tegensprekers terecht te wijzen (Tt 1:9).

Maar om tot zulk kwalitatief goed onderwijs te komen moet veel tijd worden gestoken in zorgvuldige voorbereiding en overdenking. De leraar zelf moet zich als eerste uitgebreid verdiepen in datgene wat ‘de gezonde leer’ behelst en zich afvragen in welke vorm ze het meest doeltreffend aan zijn gehoor kan worden overgebracht.

 

Vandaar Paulus’ vermaning om zulke mannen dubbele eer waardig te achten, kennelijk bedoelend hen eventueel ook materieel bij te staan als hun taak in de gemeente hen zodanig in beslag nam dat zij niet bij machte waren om volledig voor de eigen ‘broodwinning’ zorg te dragen.

Een en ander moge blijken uit zijn verwijzing naar twee Bijbelse uitspraken waarmee hij de noodzaak van dubbele eer motiveert:

 

Dt 25:4 > Gij zult een dorsende os niet muilbanden.

Lk 10:7 > Want de arbeider is zijn loon waard. Een uitspraak van Jezus zelf toen hij de 70 uitzond.

 

19  κατα πρεσβυτερου κατηγοριαν μη παραδεχου, εκτος ει μη επι δυο η τριων μαρτυρων.

Aanvaard geen beschuldiging tegen een oudste, tenzij ten overstaan van twee of drie getuigen.

 

20  τους αμαρτανοντας ενωπιον παντων ελεγχε, ινα και οι λοιποι φοβον εχωσιν.

Maar hen die voortgaan te zondigen moet je in tegenwoordigheid van allen terechtwijzen, opdat ook de overigen vrees mogen hebben.

 

21  Διαμαρτυρομαι ενωπιον του θεου και Xριστου Iησου και των εκλεκτων αγγελων, ινα ταυτα φυλαξης χωρις προκριματος, μηδεν ποιων κατα προσκλισιν.

Voor het aangezicht van God en Messias Jezus en de uitverkoren engelen dring ik er ernstig op aan dat je deze dingen onderhoudt zonder vooroordeel, niets doende overeenkomstig vooringenomenheid.

 

Het respect voor de oudsten in een gemeenschap hield voor Timotheüs onder meer in dat hij hen beschermde tegen niet gerechtvaardigde aanklachten, verdachtmakingen, beschuldigingen. Alleen wanneer een aanklacht gegrond bleek te zijn moest hij optreden en gepaste maatregelen nemen. 

Aangezien iemands reputatie en goede naam daarbij in het geding zijn, mocht Timotheüs niet lichtvaardig te werk gaan. Eventuele laakbaarheid moest duidelijk blijken uit onafhankelijke getuigenverklaringen van meerdere gemeenteleden, op z’n minst twee; daarbij steunend op de rechtsregel van Dt 19:15 > Op de verklaring van twee of drie getuigen zal een zaak vaststaan. Jezus, en later ook Paulus, bevestigden de toepassing van die regeling voor NT-tijden (Mt 18:16; 2Ko 13:1). 

 

De apostel gaat niet in op de eventuele zwaarte van een gerechtvaarigde aanklacht. Die zou immers van dermate ernstige aard kunnen zijn dat ontheffing uit het opzienersambt een gepaste maatregel zou zijn. Paulus beperkt zich tot één situatie, welke overigens een diversiteit aan mogelijkheden toelaat: Zij die voortgaan te zondigen… 

Hoe dan ook, van welke aard de zonde ook is, binnen de betrokken christengemeenschap moest elke reden voor onrust worden weggenomen. Hoe? Door die oudste in tegenwoordigheid van de hele gemeente terecht te wijzen.

 

Ook over de wijze waarop die terechtwijzing ingekleed moest worden, weidt Paulus niet uit. Het belangrijkste was dat de gemeente er van bewust werd gemaakt dat tegen misdragingen werd opgetreden. Voor alle andere leden der gemeente moest dat aanleiding zijn om ook zichzelf in ogenschouw te nemen: opdat ook de overigen vrees mogen hebben. Vergelijk Gl 6:1-3 >

 

Broeders, mocht een mens overvallen worden door een misstap, moeten jullie die geestelijk zijn zo iemand in een geest van zachtaardigheid terechtbrengen, ziende op jezelf dat niet ook jij verzocht wordt. Draagt elkaars lasten en vervult aldus de wet van de Messias. Want indien iemand meent iets te zijn terwijl hij niets is bedriegt hij zichzelf.

 

Het is bovendien veelzeggend dat Paulus zijn pupil op het hart bindt om bij dit soort zaken niet bevooroordeeld te werk te gaan. Hij mag zich nooit door vooringenomenheid laten leiden. Hij moet zich namelijk realiseren dat God zelf, maar ook Messias Jezus en de uitverkoren engelen, toezien. Zij allen zijn in hoge mate betrokken bij al het ‘reilen en zeilen’ binnen het wereldomvattende Gemeentelichaam. Zich laten leiden door vooringenomenheid jegens hen die van eeuwigheid bij God in diens voornemen bekend zijn, is derhalve een zeer ernstige zaak. In zijn vrije keuze bestemde hij hen immers in liefde tot zoonschap voor zichzelf (Ef 1:3-8).

 

Blijkbaar ook om die reden maakt Paulus hier, op unieke wijze, melding van de uitverkoren engelen. In 3:16, waar hij het geheimenis der godsvrucht had toegelicht, had hij over Gods Zoon onder meer vastgesteld dat deze, na zijn opstanding, verschenen was aan engelen, maar blijkbaar in de betekenis van 1Pt 3:18-20

 

Weliswaar ter dood gebracht in vlees maar levend gemaakt in geest, waarin hij ook, nadat hij was heengegaan, predikte tot de geesten in verzekerde bewaring, die eens ongehoorzaam waren toen de lankmoedigheid van God ten einde toe afwachtte in Noachs dagen, terwijl men bezig was een ark in gereedheid te brengen.

 

Zie voor een bespreking van de gevallen engelen (Nefilim) enerzijds en de uitverkoren engelen anderzijds, het onderdeel Uitverkoren of gevallen? binnen de Studie De rol der demonen in de eindtijd.

 

22  Xειρας ταχεως μηδενι επιτιθει, μηδε κοινωνει αμαρτιαις αλλοτριαις∙ σεαυτον αγνον τηρει.

 Leg niemand haastig de handen op; heb ook geen deel aan de zonden van anderen; bewaar jezelf eerbaar.

 

23  Mηκετι υδροποτει, αλλα οινω ολιγω χρω δια τον στομαχον και τας πυκνας σου ασθενειας.

Drink niet uitsluitend water, maar gebruik een beetje wijn wegens je maag en je veelvuldige ziektegevallen.

 

24  Tινων ανθρωπων αι αμαρτιαι προδηλοι εισιν, προαγουσαι εις κρισιν, τισιν δε και επακολουθουσιν∙

Van sommige mensen zijn de zonden tevoren openbaar en gaan hun vooruit in het gericht; maar bij anderen komen zij er achteraan.

 

25  ωσαυτως και τα εργα τα καλα προδηλα, και τα αλλως εχοντα κρυβηναι ου δυνανται.

Evenzo zijn ook de goede werken tevoren openbaar en die waarmee het anders gesteld is, kunnen niet verborgen blijven. 

 

Ook deze verzen waarmee hoofdstuk 5 wordt afgesloten hebben alle betrekking op de noodzaak om bij de keuze van oudsten in een gemeenschap gepaste voorzichtigheid te betrachten. Timotheüs moest, om zo te zeggen, niet over ‘één nacht ijs gaan’ bij het opleggen van de handen om een christelijke man in een dergelijk ambt te installeren. Om zichzelf van medeschuldigheid aan andermans zonden te vrijwaren, moesten de in 3:1-7 vermelde vereisten zorgvuldig in acht worden genomen.

 

In vers 3 had de apostel uitdrukkelijk vermeld: Niet verslaafd aan wijn. En in vers 8 had hij voor dienaren dat vereiste met zelfs nog meer nadruk herhaald: Niet verzot op veel wijn. Blijkbaar noodzakelijk met het oog op de toen heersende onmatigheid in drinkgewoonten.

Timotheüs was zich kennelijk al voor ontvangst van Paulus’ Brief van die slechte tendens - ook onder christenen - zeer bewust, en het gevolg daarvan was geweest dat hij het beter had geacht om maar helemaal geen wijn meer te drinken. Om die reden was hij uit principe een υδροποτης geworden, een waterdrinker! Maar in die dagen was water niet bepaald hygiënisch te noemen; vandaar zijn maagklachten en veelvuldige ziektegevallen. Dus moest Paulus hem een tegenovergestelde vermaning geven: Wees jij nu niet weer te overdreven streng voor jezelf!

 

Tenslotte geeft de apostel zijn ‘kind’ de raad om bij de keuze van oudsten geduldig te zijn. Bij sommigen is de zaak weliswaar volkomen duidelijk: Of (a) hun zonden gaan hun vooruit, of (b) hun goede daden zijn voor een ieder volkomen helder. Geen twijfels derhalve hoe hen te beoordelen. Maar bij anderen is een langere periode van observatie wenselijk voordat óf hun ondeugden, óf hun voortreffelijke daden volkomen helder zijn.

Timotheüs kon zich in die kwestie zekerheid verschaffen door zich te spiegelen aan Jezus’ raad: Een stad op een berg kan niet verborgen blijven!Zo is het ook met iemands werken/daden.